II SA/Ka 307/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada2004r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. ), §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ) stwierdził, że u p. M. B. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...]r. orzekła o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...]r. w którym także nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dalej organ orzekający ustalił, iż p. B. pracował w latach 1988 - 1991 i 1992 - 2001 w Kopalni Węgla Kamiennego "A" w M. jako robotnik pod ziemią, murarz pod ziemią i górnik pod ziemią. Uznał, że pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednak z uwagi na treść orzeczenia lekarskiego nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniósł p. M. B. Nie zgadzał się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. W świetle treści orzeczeń obu placówek diagnostycznych wykryto u niego znaczne uszkodzenie słuchu. Jedna z uwagi na niecharakterystyczną dla zawodowego uszkodzenia słuchu krzywą audiometryczną nie przyjęto związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a ujawnionym u niego schorzeniem. W ocenie skarżącego to rozpoznanie nie wykluczyło związku przyczynowego pomiędzy narażeniem do na działanie hałasu w miejscu pracy a ujawnionym obustronnym niedosłuchem. Tego związku przyczynowego nie obaliło także stwierdzenie placówki diagnostycznej II stopnia, iż nie można wykluczyć z audiologicznego punktu widzenia fluktuacyjnego, czyli zmiennego charakteru niedosłuchu typu menierowskiego. jego ocenie przepisy prawa nie wprowadzały, poza warunkami pracy i chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych innych przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej. Sąd Najwyższy wypowiedział się już w tej kwestii. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji dotyczące przebiegu pracy p. B. i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Zatem pracował warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej stwierdzono, iż pracownik był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] nie rozpoznała u niego choroby zawodowej narządu słuchu. Następnie pracownik został skierowany do Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...]r. także nie stwierdziła u p. B. choroby zawodowej. Obie placówki diagnostyczne wykluczyły zawodową etiologię ujawnionego u badanego niedosłuchu. Uznały, że przebieg krzywych audiometrycznych i krzywych powietrznych nie był charakterystyczny dla pohałasowego ubytku słuchu. A to wskazywało na pozazawodowe przyczyny niedosłuchu. Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. M. B. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podobnie jak w odwołaniu zarzucił organowi inspekcji sanitarnej naruszenie prawa poprzez niezasadne wykluczenie związku przyczynowego pomiędzy ujawnionym u skarżącego niedosłuchem, a pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego. Podkreślił, że ewentualne wątpliwości powinny były być tłumaczone na jego korzyść. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych wykluczyły istnienie choroby zawodowej i uniemożliwiały wydanie innej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej ustawy z dniem 1 stycznia 2004r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie ustawy z. Prawo o ustroju sądów administracyjnych wojewódzkie sądy administracyjne oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Na wstępie należy podkreślić, iż "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Te materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Przychodnia Chorób [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 Kpa i w odniesieniu do ustawowej definicji choroby zawodowej . W judykaturze i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego ( patrz wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998r. sygn. akt II SA /Wr 1980/97 niepubl. ). Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, lecz z istoty tego dowodu wynika, że powinna mieć obok konkluzji także uzasadnienie poglądu wyrażonego przez biegłego, z odniesieniem się do innych wcześniejszych dowodów, zwłaszcza wcześniejszych opinii. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego niedosłuch obustronny mieszany o poziomie ubytku słuchu w uchu prawym 67,5 db w uchu lewym 70 dB. Wyjaśniła, iż wykres krzywej audiometrycznej nie był charakterystyczny dla zawodowego uszkodzenia słuchu i to miało wskazywać na pozaazawodowe tło uszkodzenie słuchu. Natomiast Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim orzeczeniu z dnia [...]r. wykluczył u skarżącego komponentę mieszaną niedosłuchu i rozpoznał obustronny niedosłuch odbiorczy w uchu prawym 60 dB, w uchu lewym 61 dB . Dalej w tym samym orzeczeniu wskazał, że komponenta mieszana ma charakter zmienny, Stwierdził iż nie można wykluczyć z audiologicznego punktu widzenia fluktuacyjnego charakteru niedosłuch typu menierowskiego. Zalecił dalszą obserwację stanu narządów ucha wewnętrznego skarżącego. Podobnie jak placówka diagnostyczna I stopnia uznał, że przebieg krzywych powietrznych nie był charakterystyczny dla uszkodzenia słuchu. odbiorczy ubytek słuchu wywołanego działaniem hałasu . Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko, dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u p. B. schorzeniem w postaci ubytku słuchu i stwierdzonym narażeniem go na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy przy jednoczesnym wykluczeniu choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie obu placówek diagnostycznych nie wskazały przyczyny powstania u skarżącego tak znacznego niedosłuchu, nie wykazały, czy nietypowy przebieg krzywych powietrznych jest u skarżącego następstwem działania hałasu, czy też nie. Fakt nietypowości przebiegu schorzenia sam w sobie nie musi wykluczać hałasu jako przyczyny jego. Zwłaszcza, iż placówka diagnostyczna II stopnia jednoznacznie nie wykazała przyczyny powstania u skarżącego tak znacznego niedosłuchu, wręcz zaleciła dalszą obserwację narządu słuchu skarżącego. Zatem wydanie decyzji przed wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości było przedwczesne. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt 1"c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132, poz. 1115 ), obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy.