II SA/Ka 3074/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia NSA Łucja Franiczek /spr./ Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant apl. radc. Joanna Tudyka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi L.S. na postanowienie Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta K. z dnia [...] nr [...], 2) orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącego kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] L.S. wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w D., oznaczonej numerem działki [...], dla której urządzona jest księga wieczysta KW Nr [...]. Postanowieniem z dnia [...][...] sprostowanym postanowieniem z dnia [...] Prezydent K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, iż w trakcie toczącego się postępowania ustalono, że decyzją z dnia [...] Nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność S.S., E.S., S.S., W.S., A.P. i B.S. W księdze wieczystej, prowadzonej dla wspomnianej nieruchomości aktualnie ujawnieni są: E.S., S.S., J.S., A.P., W.S., B.S., L.S., R.S., J.S. Ponieważ stan prawny nieruchomości nie odpowiada stanowi rzeczywistemu, istnieje konieczność jego uregulowania poprzez ujawnienia aktualnego właściciela nieruchomości. Tym samym, w ocenie organu wystąpiła przesłanka umożliwiająca zawieszenie postępowania w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W ustawowym terminie zażalenie /zatytułowane jako "odwołanie"/ na to postanowienie wniósł L.S. W zażaleniu podniesiono argument niewypłacenia odszkodowania za wywłaszczenie oraz wskazano, iż wydane postanowienie jest krzywdzące dla obecnych właścicieli nieruchomości, gdyż odkłada w czasie rozwiązanie zaistniałego problemu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Ś., działając w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że do dnia wydania postanowienia przez organ odwoławczy w księdze wieczystej prowadzonej dla wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, nie została ujawniona decyzja o wywłaszczeniu z dnia [...]. W dniu [...] Prezydent K. wystąpił do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o uzgodnienie treści księgi wieczystej, wskazując na konieczność uregulowania stanu prawnego nieruchomości będącej przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W skardze do Sądu L.S. zarzucił organom prowadzącym postępowanie jego przewlekłość. Wskazał ponadto, że wnioskowana do zwrotu działka nie jest użytkowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Skarżący podniósł również, że zaistniały stan rzeczy uniemożliwia właścicielom nieruchomości czerpanie z niej pożytków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zbieżną ze wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W toku rozprawy sądowej skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów przejazdu z K. do G., informując ponadto, iż do Sądu przyjechał ze znajomym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, bowiem postanowienia organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Na tej podstawie obligatoryjne jest zawieszenie postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania /vide: B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H.Beck, W-wa 1996 r. str. 421/. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie kwestia ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela wywłaszczonej działki nr [...] w prowadzonej księdze wieczystej KW Nr [...], nie ma znaczenia dla rozpatrzenia sprawy o zwrot nieruchomości. Wpis nie ma bowiem w tym wypadku charakteru konstytutywnego, ani też nie jest negowany stan prawny nieruchomości, gdy idzie o jej aktualnego właściciela. Inną rzeczą jest sprawa nabycia prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm./. Jednakże jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 /OSNAPiUS 2000/8/294/, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy /związku międzygminnego/, z wyłączeniem gruntów PFZ, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw, określonych w powołanej ustawie, jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Pogląd powyższy zachował aktualność na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm./. Należy też zauważyć, iż z akt postępowania nie wynika, aby została wydana decyzja uwłaszczeniowa na rzecz [...] S.A. w J. jako następcy prawnego Zakładów A Okręgu Południowego. Nadto, w niniejszej sprawie nie zachodzi też przypadek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pierwszorzędną jednak kwestią jest fakt złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wyłącznie przez skarżącego jako jednego ze spadkobierców współwłaściciela działki nr [...]. Tymczasem w świetle art. 136 ust. 3 cyt. ustawy, zwrot wywłaszczonej nieruchomości następuje jedynie na wniosek poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy. Jeżeli zaś roszczenie dotyczy przedmiotu współwłasności, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, każdy ze współwłaścicieli lub ich spadkobierców jest w takiej sprawie stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, a zwrot nieruchomości może nastąpić tylko za zgodą wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. W tym względzie zachował bowiem aktualność pogląd, wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1987 r. sygn. akt IV SA 642/87 /ONSA 1988/1/19/. Aczkolwiek taki stan rzeczy został zauważony przez organ I instancji /pismo z dnia [...] nr [...], który wezwał skarżącego o uzupełnienie wniosku, jednakże mimo braku jego reakcji, następnie zawieszono postępowanie z zupełnie innych przyczyn, które w tej sytuacji nie miały żadnego znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Z tych względów postanowienia organów obydwu instancji nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego aktu oparto na przepisie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy, orzeczono po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy. Do niezbędnych kosztów postępowania nie zaliczono natomiast kosztów przejazdu, jako że skarżący faktycznie ich nie poniósł. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien uwzględnić fakt, iż wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie pochodzi od wszystkich współwłaścicieli bądź ich spadkobierców i osoby te nie brały udziału w dotychczasowym postępowaniu. SJ/