II SA/Ka 3082/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki ( spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie wydalenia ze służby uchyla zaskarżone postanowienie Komendant Miejski Policji w B. orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ) orzekł o uznaniu R. K. winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną - wydalenie ze służby. Od tego orzeczenia dyscyplinarnego odwołanie wniósł, działający z upoważnienia skarżącego adwokat J. F.. W odwołaniu tym pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie orzeczenia o wydaleniu ze służby i o umorzenie postępowania dyscyplinarnego, ewentualnie wnosił o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez adwokata J. F. na mocy udzielonego mu przez R. K. pełnomocnictwa. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że zgodnie z § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ) obrońcą wyznaczonym w trybie może być jedynie policjant. Przepis ten nie przewiduje możliwości występowania w charakterze obrońcy innej osoby. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia fakt umiejscowienia przez ustawodawcę postępowania dyscyplinarnego jako postępowania służbowego wewnętrznego w Policji. Z tego powodu odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną i nie podlega rozpoznaniu w świetle obowiązujących przepisów. Skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego wniósł R. K., który wystąpił o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego obowiązujące przepisy rozporządzenia ograniczają jego prawo do obrony i do możliwości korzystania z adwokata. Według niego przepis ten sprzeczny jest z art. 14 ust. 3 lit. d Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych zapewniających każdemu oskarżonemu o popełnienie przestępstwa prawa do korzystania z pomocy obrońcy. Ponadto jego zdaniem przepis ten sprzeczny jest z art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadą demokratycznego państwa prawa. Dodatkowo wskazał, na przekroczenie delegacji ustawowej przy wydawaniu przedmiotowego rozporządzenia, gdyż problematyka wyboru obrońcy winna być regulowana ustawowo a nie w drodze rozporządzenia. Skarżący nie podzielił poglądu organu odwoławczego, że w ramach postępowania prowadzonego wewnątrz Policji, można ograniczać podstawowe uprawnienia, w tym posiadanie profesjonalnego obrońcy. W odpowiedzi na skargę Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. wystąpił o oddalenie skargi i przywołał analogiczne argumenty jakimi kierował się wydając zaskarżone postanowienie, jednocześnie organ ten wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego skarżący został zapoznany z przysługującymi mu prawami określonymi w § 17 wskazanego rozporządzenia. W konsekwencji organ ten uznaje, że nie zostało naruszone prawo R. K. do obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 203 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. Stosownie do treści art. 139 ust. 1 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 7 poz. 58 ze zm.) od orzeczenia przełożonego o wymierzeniu kary dyscyplinarnej policjantowi służy odwołanie do wyższego przełożonego. Szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ). Wyrokiem z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt K 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 139 ust. 2 ustawy o Policji w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji i traci moc w tej części z dniem 30 września 2003 r. Oznacza to, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia w dalszym ciągu obowiązujące są postanowienia wskazanego rozporządzenia i one stanowią punkt odniesienia rozważań Sądu. Z uwagi na szczególny tryb nawiązania z policjantem stosunku pracy wynika szczególny tryb ich dyscyplinowania. Tryb ten został określony w ustawie o Policji oraz w przepisach wykonawczych. W przepisach tych wprowadzono rozwiązanie polegające na tym, że policjant w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie dyscyplinarne ma prawo w ramach tego postępowania do ustanowienia obrońcy, którym może być inny policjant. Obrońca ten uprawniony jest do reprezentowania obwinionego w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa. Z uwagi na szczególny tryb regulacji w zakresie ustanowienia obrońcy w ramach postępowania dyscyplinarnego unormowania prawne dotyczące pełnomocnika strony w postępowaniu administracyjnym, a wynikające z treści kodeksu postępowania administracyjnego, nie mogły znaleźć zastosowania. W dniu [...] skarżący udzielił adwokatowi J. F. pełnomocnictwa do reprezentowania go w ramach prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, który powołując się na udzielone mu pełnomocnictwo wniósł odwołanie od wskazanego orzeczenia dyscyplinarnego. Z uwagi na fakt, że stosownie do postanowień § 17 przywoływanego powyżej rozporządzenia w ramach postępowania dyscyplinarnego pełnomocnikiem skarżącego mógł być tylko inny wyznaczony przez niego policjant, w tej sytuacji pełnomocnictwo udzielone adwokatowi, jak również innej osobie nie będącej policjantem nie mogło odnieść skutku prawnego, co oznacza brak upoważnienia do reprezentowania strony lub dokonania czynności procesowej w imieniu i na rachunek skarżącego. Okoliczność związana z brakiem upoważnienia do reprezentowania skarżącego brana jest pod uwagę przez organ administracji z urzędu. W przypadku stwierdzenia braku upoważnienia udzielonego właściwej osobie, organ administracji winien dążyć do jego usunięcia. Usunięcie tego braku może nastąpić w dwojaki sposób albo poprzez wezwanie osoby działającej bez pełnomocnictwa, a mogącej występować w sprawie w charakterze pełnomocnika do przedłożenia pisemnego pełnomocnictwa, bądź też przez wezwanie samej strony do zatwierdzenia czynności dokonanych przez osobę trzecią, wówczas gdy ta osoba nie może być ustanowiona pełnomocnikiem. Skoro adwokat, który w imieniu skarżącego wniósł odwołanie nie mógł być jego pełnomocnikiem - obrońcą, to organ odwoławczy powinien był wezwać obwinionego do podpisania odwołania w wyznaczonym terminie i w zależności od tego, czy brak odwołania był uzupełniony, czy też nie, winien był ocenić jego dopuszczalność i terminowość wniesienia. Oznacza to, że winien w sposób odpowiedni wykorzystać postanowienia art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie podjął działań opisanych powyżej, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego odwołania. Takie postępowanie wskazanego organu odwoławczego wyczerpuje znamiona naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) stanowi przesłankę uchylenia postanowienia w całości. W ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organ odwoławczy stosownie do wskazań zamieszczonych w niniejszym wyroku wezwie skarżącego do uzupełnienia w określonym terminie braku formalnego wniesionego odwołania i w zależności od jego zachowania podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonego orzeczenia organ orzekający stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania, uwzględnienie skargi nie wpływa na jego wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy nie orzekał o wykonaniu zaskarżonego postanowienia przed uprawomocnieniem się wyroku. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie wolne było od kosztów sądowych zatem Sąd nie orzekał o kosztach. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" wskazanej powyżej ustawy uchylono zaskarżone postanowienie. su.