II SA/Ka 3090/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie NSA Anna Apollo as. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant ref. staż. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję; Pismem z dnia [...] r. Dyrektor Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu u J. P.. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. orzekł, że u J. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu, wskazanej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych Jako podstawa prawna podany został art. 1 pkt. 2 i art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że istotnym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie w dochodzeniu epidemiologicznym narażenia zawodowego na czynnik patogenny, wywołujący rozpoznane schorzenie. Organ podał, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż w czasie zatrudnienia w Kopalni Węgla Kamiennego "A" w J. w charakterze cieśli górniczego pod ziemią, J. P. był w czasie pracy narażony na ponadnormatywny hałas. Jednakże przeprowadzone badania lekarskie nie potwierdziły u niego istnienia choroby zawodowej narządu słuchu, wobec czego nie ma podstaw do wydania pozytywnego orzeczenia o stwierdzeniu takiej choroby. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie z badania przeprowadzonego dnia [...] r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., w którym rozpoznano u skarżącego obustronny przewodzeniowo-odbiorczy odbiorczy ubytek słuchu, jednakże jednocześnie zastrzeżono, że ubytek słuchu nie ma związku przyczynowego z narażeniem na hałas, ponieważ pacjent od roku 1996 jest na emeryturze a od tego czasu wystąpiła progresja niedosłuchu, brak jest zatem podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. Dla ucha prawego stwierdzono średni ubytek słuchu 74 dB, a dla ucha lewego 34 dB (w badaniu z roku 1996 odpowiednio 24 dB i 13 dB). Powtórnemu badaniu J. P. został poddany [...] r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W wystawionym orzeczeniu, przyjmując okres narażenia na hałas od 1970 r. do 1996 r., stwierdzono niedosłuch odbiorczy obustronny, głębszy w uchu prawym, asymetrię niedosłuchu. Kliniczne cechy niedosłuchu: progresja po roku 1996 i asymetria zostały uznane za okoliczności przemawiające za pozazawodową etiologią niedosłuchu. Z danych zawartych w formularzu dochodzenia epidemiologicznego wynika, że J. P., będąc zatrudnionym w kopalni "A" od 11 czerwca 1975 r. do 28 lutego 1996 r. jako cieśla górniczy, był narażony na szkodliwe działanie hałasu średnio 4,5 godziny na zmianę roboczą, a hałas oscylował wokół 89-90-94 dB. W złożonym odwołaniu J. P. wyraził niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia i podał, że w czasie pracy był narażony na działanie hałasu i jeszcze w czasie zatrudnienia wystąpiło u niego zagrożenie głuchotą. Po ustaniu zatrudnienia był bezskutecznie leczony, nie był poddany działaniu hałasu, a jednak jego schorzenie postępuje, co w jego ocenie jest skutkiem urazów z okresu wykonywania pracy. Nadto strona podniosła negatywny wpływ schorzenia na swoje samopoczucie i funkcjonowanie. Zaskarżoną decyzją dnia [...]r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania i wskazano, że warunkiem uznania istnienia choroby zawodowej jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między faktem zatrudnienia a rozpoznana chorobą. Organ przyjął, że skarżący pracował w warunkach stwarzających zagrożenie powstania "przewlekłego urazu akustycznego", co potwierdzają wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego. Jednakże lekarze dokonujący badania J. P. wykluczyli u niego istnienie choroby zawodowej narządu słuchu, albowiem rozpoznany u niego niedosłuch odbiorczy, przy braku narażenia na hałas od 1996 r., oraz asymetria niedosłuchu, przemawiają za pozazawodową etiologią schorzenia. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez kwalifikowanych orzeczników, organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania strony. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego J. P. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu II instancji i powielił argumentację zawartą w odwołaniu. W udzielonej odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji, stwierdzając iż nie zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników rozpoznanego schorzenia do kategorii chorób wymienionych wykazie chorób zawodowych, uniemożliwia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Jak wynika z akt sprawy, badania przeprowadzone w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym na oddziale laryngologii od [...] r. do [...]r. nie wykazały uszkodzeń przewodów słuchowych, zaś z karty informacyjnej i wywiadu środowiskowego wystawionych przez Kopalnię "A" wynika, ze skarżący nie przebył chorób uszu, nie stwierdzono u niego przy badaniu wstępnym uszkodzenia słuchu, nie był poddawany zabiegom operacyjnym uszu, nie przebył urazów czaszki ani szczególnych chorób, nie przyjmował leków ototoksycznych, nie ma nałogów, nie odbywał służby wojskowej w określonych rodzajach broni a w rodzinie nie występuje upośledzenie słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Przedmiotem badania organu są okoliczności, stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy schorzeniem a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, przy czym w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, określonej jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego wykazały, co zostało przyjęte jako okoliczność faktyczna w sprawie przez organy obu instancji, że J. P. pracował od 11 czerwca 1975 r. do 28 lutego 1996 r. jako cieśla w warunkach hałasu o natężeniu od 89-94 dB, był zatem narażony na ryzyko uszkodzenia słuchu. Przeprowadzone w sprawie badania lekarskie z dnia [...]r. i [...] r. zawierają odpowiednio dane o stwierdzonym "obustronnym przewodzeniowo - odbiorczym ubytku słuchu", określonym następnie jako "niedosłuch odbiorczy obustronny" Orzekając w oparciu o wskazany stan faktyczny, organ II instancji stwierdził jednak, że istniejące upośledzenie słuchu nie stanowi choroby zawodowej wskazanej w pozycji 15 załącznika, ze względu na pozazawodową etiologię schorzenia, uzasadniona przez lekarzy progresją schorzenia i jego asymetrią. Chorobę zawodową stanowi zaś zgodnie z brzmieniem pkt 15 wykazu, uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia organu orzekającego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej należy zauważyć że orzeczenie lekarskie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma w postępowaniu przed inspektorem sanitarnym walor opinii, podlegającej ocenie przez organ orzekający. W tym zakresie organ nie przeprowadził jednak żadnych czynności związanych z oceną dowodów, poprzestając na przytoczeniu ustaleń podanych w orzeczeniach lekarskich. Tymczasem zwraca uwagę, iż przyjmując pozazawodową etiologię schorzenia, tezy tej organ w przekonywujący sposób nie uzasadnia. Uzasadnienia takiego nie zawierają także cytowane orzeczenia lekarskie. Nie są bowiem wskazane w sprawie jakiekolwiek czynniki, które mogły wpłynąć na stwierdzone uszkodzenie słuchu u skarżącego. Okolicznością bezsporną w sprawie jest natomiast wieloletnie narażenia skarżącego na oddziaływanie ponadnormatywnego hałasu. W tej sytuacji, wobec uznania pozazawodowego źródła schorzenia, organ winien był przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wykazania jaki czynniki, w jakim czasie występujące, spowodowały stwierdzony niedosłuch. Podkreślenia wymaga, że obowiązek uwzględnienia całokształtu czynników wynika dla jednostek rozpoznających choroby zawodowe z § 7 ust. 4 rozporządzenia, zgodnie z którym orzeczenie w sprawie choroby zawodowej jest wydawane na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego, dokumentacji przebiegu zatrudnienia, wyników badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Zakres argumentów, jaki winien być uwzględniany przez jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, jest szeroki i w takim zakresie powinno być prowadzone rozpoznanie. Jeżeli nie zostanie wykazane oddziaływanie czynnika, odmiennego niż hałas w miejscu pracy, mogącego wywołać istniejący stan upośledzenia słuchu, wówczas organ nie jest uprawniony w ocenie Sądu do przyjęcia, że istnieje pozazawodowa przyczyna schorzenia. W rozpoznawanej sprawie oddziaływanie takiego czynnika nie zostało nawet wskazane. Wobec uchylenia decyzji Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek w dacie orzekania przez Sąd obowiązują już przepisy nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy, ze względu na przepis § 10 cytowanego rozporządzenia, zgodnie z którym postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (3 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.