II SA/Ka 3098/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie NSA Anna Apollo as. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant ref. staż. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję; Pismem z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie "nie stwierdzenia choroby zawodowej" u J. Z.. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł, że u J. Z. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu, wskazanej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych Jako podstawa prawna podany został art. 1 pkt. 2 i art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) oraz §1, §7 i §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że istotnym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia. J. Z. był badany w Poradni chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie [...]r. rozpoznano u niego obustronny odbiorczy ubytek słuchu, jednakże jednocześnie zastrzeżono, że stopień uszkodzenia słuchu nie osiągnął takiego nasilenia, aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Dla ucha prawego stwierdzono średni ubytek słuchu 24 dB, a dla ucha lewego 21 dB. W orzeczeniu przyjęto, że skarżący był narażony na działanie hałasu od roku 1965 do chwili badania. Powtórnemu badaniu J. Z. został poddany [...]r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W wystawionym orzeczeniu, przyjmując okres narażenia na hałas od 1965 r. do 2001 r., stwierdzono przesunięcie progu słuchu w audiometrii tonalnej dla częstotliwości 1,2,4 kHz 27 dB i uznano, że nie powoduje ono skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Organ I instancji przyjął, że strona w okresie od 1965 r. do 2002 r., zgodnie z wynikami przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, pozostawała w zatrudnieniu w przedsiębiorstwie "A" SA w K. i była narażona na ryzyko powstania choroby zawodowej, jednakże wobec braku jej rozpoznania, nie można stwierdzić choroby zawodowej. W złożonym odwołaniu J. Z., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenia prawa materialnego poprzez odmowę stwierdzenia choroby zawodowej, mimo rozpoznania jednostki chorobowej, figurującej w wykazie chorób zawodowych i wykazania faktu narażenia na nadmierny hałas w okresie zatrudnienia. W odwołaniu podkreślono, że o istnieniu choroby zawodowej nie decyduje stopień ubytku słuchu. Zaskarżoną decyzją dnia [...] r., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania i wskazano, że warunkiem uznania istnienia choroby zawodowej jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między faktem zatrudnienia a rozpoznana chorobą. Organ przyjął, że skarżący pracował w warunkach stwarzających zagrożenie powstania "przewlekłego urazu akustycznego", co potwierdzają wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego. Jednakże lekarze dokonujący badania J. Z. wykluczyli u niego istnienie choroby zawodowej narządu słuchu, albowiem rozpoznane u niego obniżenie czułości słuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu i z lekarskiego punktu widzenia nie jest chorobą, lecz objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, gdyż nie wywołuje zaburzeń rozumienia mowy. Organ odwoławczy wywodził w związku z tym, że stwierdzone u J. Z. obustronne przesuniecie progu słuchu nie skutkuje zdrowotnymi i społecznymi konsekwencjami zaburzeń narządu słuchu, nie jest zatem chorobą w rozumieniu przyjętym przez Światową Organizację Zdrowia. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez kwalifikowanych orzeczników, organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania strony. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego J. Z. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i błąd w ustaleniach faktycznych. W uzasadnieniu skarżący podnosił, iż błędne i niezgodne z przepisami prawa jest uzależnianie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej od stopnia istniejącego upośledzenia słuchu. W udzielonej odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji, stwierdzając iż nie zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników rozpoznanego schorzenia do kategorii chorób wymienionych wykazie chorób zawodowych, uniemożliwia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Przedmiotem badania organu są okoliczności, stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy schorzeniem a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, przy czym w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, określonej jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego wykazały, co zostało przyjęte jako okoliczność faktyczna w sprawie przez organy obu instancji, że J. Z. pracował od 5 sierpnia 1965 r. do 31 maja 2002 r. jako elektromonter w warunkach hałasu o natężeniu od 73,3 do 84,7 dB, był zatem narażony na ryzyko uszkodzenia słuchu. Przeprowadzone w sprawie badania lekarskie z dnia [...]r. i [...]r. zawierają odpowiednio dane o stwierdzonym "obustronnym odbiorczym ubytku słuchu", określonym następnie jako "przesunięcie progu słuchu w audiometrii tonalnej". Stopień upośledzenia słuchu został określony dla UP na poziomie 24-27 dB, dla UL 21-27 dB. Orzekając w oparciu o wskazany stan faktyczny, organ II instancji stwierdził jednak, że istniejące upośledzenie słuchu nie stanowi choroby zawodowej wskazanej w pozycji 15 załącznika, ze względu na stopień tego upośledzenia, albowiem stopień ten nie skutkuje zaburzeniami narządu słuchu z jego konsekwencjami społeczno-zdrowotnymi, nie jest chorobą, lecz "niedosłuchem". Powyższy wniosek organu należy jednak uznać za wadliwy, wobec brzmienia pkt 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wskazane tam określenie choroby zawodowej, polegającej na uszkodzeniu słuchu, nie zawiera bowiem żadnego ograniczenia ilościowego, odnoszącego się do stopnia ubytku słuchu, czy też społeczno-zdrowotnych jego skutków. W sensie prawnym, chorobą zawodową jest zatem każde uszkodzenie słuchu, niezależnie od jego stopnia i społecznych skutków, wywołane działaniem hałasu w miejscu pracy. Zatem nie stopień uszkodzenia czy społeczne jego skutki dla chorego mogą stanowić kryterium odmowy uznania choroby zawodowej, lecz jedynie stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzi przypadek uszkodzenia słuchu, że stwierdzony stan zdrowia badanego pracownika nie wykazuje cech uszkodzenia słuchu. Natomiast wobec stwierdzenia faktu uszkodzenia słuchu, jakiekolwiek rozważania co do jego stopnia i skutków zdrowotno –społecznych, nie mają znaczenia dla normatywnego pojęcia choroby zawodowej. O chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. W judykaturze konsekwentnie wyrażany jest pogląd, że każde odejście od normy prawidłowości fizjologicznej danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od wzorca jest cechą patologiczną. Norma zdrowotna jest bowiem oznaką sprawności danego narządu, zaś stan odmienny jest jej obniżeniem. Błędne jest więc twierdzenie, że ubytki słuchu poniżej określonej wielkości nie powodują skutków zdrowotnych, czy też socjalnej niewydolności. Każdy ubytek słuchu jest w istocie oznaką obniżenia sprawności narządu słuchu (por. wyrok Sądu Najwyższego dnia 28 czerwca 2000 r. , sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r. sygn. III RN 78/01). Należy również wskazać, że orzeczenie lekarskie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma w postępowaniu przed inspektorem sanitarnym walor opinii, podlegającej ocenie przez organ orzekający. Wydane w sprawie dwa orzeczenia lekarskie, zawierają odmienne kwalifikacje stwierdzonego stanu słuchu u badanego J. Z., jedna z nich stwierdza "obustronny ubytek słuchu", zaś druga "przesunięcie progu słuchu". Różnice te winny zostać przez organ orzekający wyjaśnione i ocenione z punktu widzenia ich znaczenia dla ustalonego stanu zdrowia skarżącego. Wobec uchylenia decyzji Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek w dacie orzekania przez Sąd obowiązują już przepisy nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy, ze względu na przepis § 10 cytowanego rozporządzenia, zgodnie z którym postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (3 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.