II SA/Ka 3105/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Ref. staż. Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2005 r. sprawy ze skargi K. R., J. R. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] Nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zaskarżoną decyzją Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. udzielającą W. B. pozwolenia na użytkowanie samowolnie wykonanej dobudowy ( na parceli gr.[...]) do budynku mieszkalnego położonego w U. przy ulicy S. [...]. W krótkim uzasadnieniu swojej decyzji Powiatowy Inspektor wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie oraz przedstawione w sprawie dokumenty zezwoliły na wydanie pozwolenia na użytkowanie. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. i J. R., podnosząc, iż kwestionowana decyzja narusza prawo i opiera się na nie sprawdzonym stanie faktycznym. Stwierdzili, że całkowita powierzchnia kwestionowanej dobudowy wynosi 26,65 m, podczas, gdy zaskarżona decyzja dotyczy tylko 10,65 m. i nie obejmuje wszystkich dobudowanych części budynku. Dodali, że wykonana inwentaryzacja jest niekompletna, nie została określona część nielegalnie dobudowana, a istniejący na dobudowie komin zagraża bezpieczeństwu i nie spełnia polskich norm, na dowód czego powołali się na przedłożoną opinię mistrza kominiarskiego. Podkreślili także, że prowadzone postępowanie niezgodne było z obowiązującymi przepisami prawa. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej przywołał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonego postępowania potwierdzono fakt samowoli budowlanej polegającej na dobudowie w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku do istniejącego budynku – pomieszczenia kuchni w poziomie parteru i kotłowni w poziomie piwnicy. Stwierdził, że skoro przedmiotowa samowola budowlana popełniona została pod rządami prawa budowlanego z 1974 r., zatem organy administracji zobligowane były do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 42 tego prawa, po uprzednim stwierdzeniu zdatności obiektu do użytkowania. Dostarczone przez inwestorkę dokumenty wymienione w art. 57 prawa budowlanego, jak również orzeczenie techniczne potwierdzające przydatność obiektu do użytkowania, wpłynęły na orzeczenie jak w sentencji. Odnosząc się do zarzutów Państwa R. uznał, że nie można ich uznać za zasadne, gdyż przedmiotowa dobudowa dokonana w latach osiemdziesiątych jest zdatna do użytkowania i "nie koliduje z art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r.". W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. i J. R. wnieśli o uchylenie decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podnosząc, że jest ona niezgodna z prawem budowlanym oraz Konstytucją RP. Wyjaśnili, że jako właściciele działek [...] i [...] od wielu lat zwracali się do urzędów o wydanie nakazu rozbiórki nielegalnie wybudowanej części budynku Pani W. B. usytuowanej na ich działce [...]. Wielokrotnie podkreślali, że dobudowana część nie spełnia wymogów prawa budowlanego, pogarsza warunki estetyczne działki, zagraża zdrowiu i życiu oraz uniemożliwia wybudowanie dodatkowych obiektów na ich działce. Podkreślili, że organy orzekające w sprawie wydając własne decyzje nie sprawdziły stanu prawnego a także nie ustaliły stanu faktycznego. Podnieśli, że wybudowana kotłownia węglowa powoduje zagrożenie ich życia i zdrowia, gdyż komin jest zbyt niski i wydostający się z niego dym dostaje się bezpośrednio do ich okien. Dodali, że według opinii mistrza kominiarskiego, komin ten powinien być podniesiony o jeden metr ponad ich budynek, co nie zostało wykonane. Wyjaśnili, że ani były właściciel gruntu, ani oni, jako właściciele działki [...] nie wyrażali zgody na budowę, zatem pani W. B. nie dysponuje nieruchomością na cele budowlane. Stwierdzili także na zakończenie, że nielegalna budowa może być zalegalizowana gdy nie narusza interesu osób trzecich, nie szpeci swoim wyglądem, nie stwarza zagrożenia dla zdrowia i życia, nie pogarsza warunków estetycznych i użytkowych działki i jest wybudowana zgodnie z prawem budowlanym. W ich odczuciu przedmiotowa dobudowa tych warunków nie spełnia, natomiast orzekające w sprawie organy wydają błędne decyzje bez analizy wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że dobudowa wykonana została w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku, a Państwo R. nabywając nieruchomość w skład której wchodziła działka[...], nabyli ją wraz z przedmiotową dobudową. W trakcie rozprawy w dniu 23 września 2005 r. skarżący podtrzymali swoją skargę, dodając, że przedmiotowa dobudówka nie odpowiada wymaganiom prawa budowlanego. Podkreślili, że organy nadzoru budowlanego udzieliły pozwolenia na użytkowanie, pomimo, iż komin w przybudówce nie nadaje się do używania. Zarzucili także, że wymagana inwentaryzacja nie została sporządzona w sposób przewidziany przez przepisy prawa. Dodali, że dobudówka stwarza uciążliwości nie tylko poprzez fakt zadymiania ale także uniemożliwia im dalsze inwestycje na własnej działce, także dlatego, że w dobudówce zarówno w ścianie prostopadłej jak i równoległej do granicy z ich działką znajdują się okna. W ich opinii, w stosunku do dobudówki powinien być orzeczony nakaz rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć wypada, że skargę wniesiono w dniu [...]a więc w czasie gdy obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc obowiązywania z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) Zgodnie zaś z przepisem art. 97 § 1 wymienionej powyżej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ). Skarga musiała odnieść skutek, albowiem jej zarzuty okazały się nie do odparcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) należy stwierdzić, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że przedmiotowa dobudowa do istniejącego budynku zrealizowana została bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach osiemdziesiątych ubiegłego roku, a zatem przed dniem 1 stycznia 1995 r. Stąd też na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t. jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 106, poz. 1126 ) zastosowanie miały przepisy obowiązujące uprzednio, czyli ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) Oznacza to, że w stosunku do przedmiotowego obiektu winno być wszczęte i przeprowadzone postępowanie przewidziane w art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. W rozpatrywanej sprawie organy administracji podjęły decyzje z naruszeniem wskazanych przepisów. W orzecznictwie wielokrotnie już wskazywano na konieczność poprzedzenia decyzji zezwalającej na użytkowanie, postępowaniem z art. 37 "starego" prawa budowlanego, a po wykluczeniu przesłanek rozbiórki wymienionych w tym przepisie, postępowaniem regulowanym art. 40 tego prawa. Dopiero wykluczenie przesłanek z art. 37 i ewentualne wykonanie przez inwestora obowiązków zawartych w decyzji wydanej na podstawie art. 40 umożliwia wydanie decyzji o zezwoleniu na użytkowanie przewidzianej w art. 42 omawianego prawa budowlanego. Zatem w rozpatrywanej sprawie zastosowanie art. 42 prawa budowlanego jest przedwczesne, gdyż nie doszło w sprawie do rozważenia dyspozycji art. 37 cytowanej ustawy, pomimo, iż skarżący podnosili i wskazywali argumenty wskazujące na istnienie przesłanek wymienionych w pkt 2 ust. 1 art. 37. Orzekające w sprawie organy nie przeprowadziły w tym zakresie wyczerpującego postępowania, pominęły milczeniem podnoszone okoliczności i nie wykluczyły przesłanek uzasadniających rozbiórkę. Dopiero bowiem po jednoznacznym wykluczeniu przesłanek z art. 37 "starego" prawa budowlanego czyli ustaleniu, że obiekt nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod daną zabudowę oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, można dalej prowadzić postępowanie w trybie art. 40 czyli rozważyć ewentualną potrzebę wydania decyzji zobowiązującej inwestora do wykonania określonych czynności doprowadzających obiekt do stanu zgodnego z prawem. Z przedłożonego w sprawie materiału należy wnosić, że po wykluczeniu przesłanek uzasadniających rozbiórkę przedmiotowej dobudowy, w tym trybie należałoby ocenić czy dobudowa zgodna jest z warunkami technicznymi, istniejący komin odpowiada przepisom prawa i dopiero po doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem, w kolejnej decyzji wydanej w trybie art. 42 doprowadzić do legalizacji przedmiotowej dobudowy udzielając inwestorce pozwolenia na użytkowanie. W razie jednak niemożności legalizacji kwestionowanej dobudowy, usunięcie skutków samowoli budowlanej musi nastąpić w drodze rozbiórki. Z przytoczonych powodów obie zapadłe w sprawie decyzje nie mogły się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy wyjaśnią sprawę w naprowadzonych powyżej kierunkach i wskazanej kolejności i dopiero wtedy podejmą stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, postanowienia organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. su.