II SA/Ka 3118/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiemaszek Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant Katarzyna Tylkowska - Lipieta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi F.M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę W dniu [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa A w K. zawiadomiła Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o fakcie wybudowania garaży na nieruchomości położonej przy ulicy P., w granicy z działką nr [...], będącą w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni. Pismem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poinformował E. i F.M. - właścicieli nieruchomości położonej przy ulicy P. oraz Spółdzielnię Mieszkaniową A o wszczęciu postępowania administracyjnego w prawie budowy wymienionych garaży. W piśmie z dnia [...] F.M. wyjaśnił, że na jego działce od wielu lat znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, od których płacił podatek od nieruchomości. Z uwagi na zły stan techniczny tych pomieszczeń wykonał remont, który doprowadził do aktualnego stanu. Dodał, że pomieszczenia te nie są użytkowane jako garaże, a posiadają jedynie bramy garażowe. Podkreślił, że dopiero będzie ubiegał się o zgodę na wybudowanie garaży na swojej nieruchomości zgodnie z przepisami prawa budowlanego. W dniu [...] przeprowadzono oględziny wspomnianej nieruchomości, w wyniku których ustalono, że w [...] r. F.M. wbudował bez pozwolenia na budowę garaż dwustanowiskowy. Protokół z oględzin został podpisany przez F.M. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał Panu F.M. dokonać rozbiórki garażu dwustanowiskowego usytuowanego na posesji przy ulicy P. w K. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że w trakcie przeprowadzonego postępowania potwierdzono fakt wybudowania przez F.M. w [...] r. bez pozwolenia na budowę garażu dwustanowiskowego. Zgodnie z przepisem art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na brak takiej decyzji, a zatem fakt samowoli budowlanej, zachodziły przesłanki do nakazania rozbiórki opisanego garażu. Od decyzji tej odwołanie w ustawowym terminie wniósł, działający przez pełnomocnika. F.M. W odwołaniu tym podniósł, że na jego nieruchomości od "wieków" stały drewniane i murowane pomieszczenia gospodarcze, ujawnione na mapie i opłacane stosownym podatkiem. Z uwagi na zły stan techniczny tych pomieszczeń oraz uwagi Spółdzielni typu, "posesja szpeci piękne osiedle", zostały one wyremontowane i obecnie służą do przechowywania rowerów i sprzętu ogrodniczego. Bramy uchylne zamontowano dla wygody inwestora i nie świadczą o wykorzystywaniu tych pomieszczeń jako garaże. Zdaniem odwołującego się nie może być mowy o użytkowaniu wspomnianego obiektu w charakterze garażu, gdyż nie ma do niego dojazdu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając w oparciu o przepis art. 138 ( 1 pkt. 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 48 Prawa budowlanego nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, precyzując, że garaż pełni obecnie funkcję budynku gospodarczego. W uzasadnieniu podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż w miejscu wybudowanego budynku znajdowały się pomieszczenia gospodarcze w postaci drewnianych komórek. F.M. poprzez podpisanie protokołu oględzin potwierdził fakt, iż nowy budynek został wybudowany w [...] r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Pomijając zmianę przeznaczenia tego budynku, przyznanie w protokole oględzin z dnia [...] r. przez inwestora, iż jest to garaż dwustanowiskowy oraz wycofanie się z tego twierdzenia w trakcie dalszego postępowania i udowadnianie, że jest to budynek gospodarczy, nie ulega wątpliwości fakt, iż sam wybudowania tego budynku jest samowolą budowlaną. Z uwagi na rygorystyczne traktowanie samowoli budowlanej, działania organów nadzoru budowlanego pozbawione zostały elementów ocennych i zmuszone są do podejmowania działań zmierzających do usuwania naruszeń prawa. Zatem zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego zobowiązane były do orzeczenia rozbiórki przedmiotowego obiektu, który wobec samowoli budowlanej stosowany jest obligatoryjnie. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego F.M. wskazał, że uzyskał pozwolenie na budowę dwustanowiskowego garażu a swojej działce a Spółdzielnia Mieszkaniowa A nie wnosi zastrzeżeń do tej lokalizacji. Podnosi, że nieporozumienia były efektem tego, iż w oględzinach nieruchomości nie brał udziału F.M., lecz jego żona, która udzieliła nieprecyzyjnych wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podniósł, że w trakcie postępowania ustalono, że na działce skarżącego istniały dwie drewniane komórki, a na ich miejscu wzniesiono garaż. Na skutek sprzeciwu Spółdzielni, która nie wyraziła zgody na przejazd do garażu przez jej nieruchomość, zmieniono jego przeznaczenie na budynek gospodarczy, jednocześnie wstępując o pozwolenie na budowę dla garażu w innym miejscu. Nie zmienia to faktu, że wybudowany garaż, przekształcony w budynek gospodarczy, został wniesiony bez pozwolenia na budowę, a to musiało skutkować orzeczeniem o jego rozbiórce. Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. skarżący podtrzymał skargę i wyjaśnił, że od spornych obiektów opłacane są podatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Stosownie do art. 97 ( 1 wymienionej ustawy sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze zarzuty nie mogły doprowadzić do podważenia jej legalności. Na mocy art. 134 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzemieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji ( t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". W przedmiotowej sprawie argumentacja strony skarżącej zmierzała do wykazania, iż wybudowanie budynku gospodarczego (określanego też jako garaż dwustanowiskowy) było w istocie remontem (renowacją) istniejących uprzednio na nieruchomości drewnianych pomieszczeń gospodarczych (komórek). Jednakże aby roboty budowlane traktować jako remont musiałyby one odpowiadać definicji zawartej w art. 3 pkt. 6 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że przez remont należy rozumieć "wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych podlegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym". Trudno uznać za remont całkowitą rozbiórkę drewnianych pomieszczeń gospodarczych i wybudowanie w ich miejscu nowego budynku. Skoro bowiem z zebranego w sprawie materiału wynika, iż pierwotnie były to budynki drewniane, a obecnie wynika, że w ich miejscu stoi budynek murowany na fundamencie betonowym, to twierdzenia strony skarżącej nie mogą zostać uznane za przekonywujące. Nie można uznać przeprowadzonych prac za roboty polegające na odtworzeniu stanu pierwotnego, skoro nie istnieje żadna dokumentacji obrazująca ów stan pierwotny. Nie mając, że strony inwestora żadnych informacji odnośnie parametrów i stanu wspomnianych budynków drewnianych zasadnym było przyjęcie przez organy nadzoru budowlanego, iż w istocie dokonano ich rozbiórki a następnie wykonano samowolnie nowy budynek, bez uzyskania pozwolenia na prowadzenie wspomnianych robot. Prawidłowo zatem organy te przyjęły, że sporny obiekt jest obiektem budowlanym budowanym od podstaw bez pozwolenia na budowę. Kiedy nie ma pozwolenia na budowę, to zgodnie z zapisem art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm. ) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, właściwy organ zobligowany był orzec o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Konstrukcja powyższej normy nie przewidywała odstępstw czy możliwości legalizacji i wynika z niej, iż "nie można skutecznie uchylić się od decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę" (por. J. Siemień. Prawo budowlane. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002 ). Powyższa norma nie pozostawiała więc organowi nadzoru żadnej sfery uznania, nie dopuszczając stosowania jakichkolwiek okoliczności "łagodzących". W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego organy administracyjne prawidłowo oceniły okoliczności faktyczne i prawne wydając prawidłowe, zgodne z prawem, rozstrzygnięcia. Prawo w tym przypadku choć jest szczególnie bezwzględne, nie może być traktowane jako swoista sankcja- represja karnoadministracyjna, lecz jako sposób doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Naruszającego obciążą bowiem ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. Osoba dopuszczająca się naruszenia ustanowionych wymagań musi liczyć się z tym, że Państwo nie będzie respektować bezprawnych faktów dokonanych i legalizować naruszeń prawa ale skutecznie wymusi restytucję stanu zgodnego z prawem" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]r. -sygn. [...][...]). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjnym nie dopatrzywszy się w postępowaniu organów administracyjnych naruszenia prawa, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oddalił skargę.