II SA/Ka 3121/01

WyrokWSA w Gliwicach2004-02-23

Skład orzekający: Szczepan Prax, Zofia Borowicz, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich wdowy po kombatancie jest zasadne, jeśli kombatanckie uprawnienia przysługiwały jej zmarłemu mężowi, który był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego, a nie został do tej służby skierowany przez organizację niepodległościową ani zwerbowany do pomocy takim organizacjom?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo pozbawił skarżącą uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te mają charakter pochodny od uprawnień małżonka, a skoro zmarły mąż skarżącej, ze względu na zatrudnienie w organach bezpieczeństwa publicznego, nie spełniał wymogów do posiadania tych uprawnień (nie został do służby skierowany przez organizację niepodległościową ani zwerbowany do pomocy takim organizacjom), to tym samym uprawnienia te nie przysługują również wdowie.
Stan faktyczny
Skarżąca E. Z. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która pozbawiła ją uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie po zmarłym mężu. Organ ustalił, że mąż skarżącej był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego, co zgodnie z ustawą o kombatantach wyklucza przyznanie uprawnień, chyba że do służby został skierowany przez organizację niepodległościową lub zwerbowany do pomocy takim organizacjom. Skarżąca podniosła, że jej mąż uzyskał uprawnienia z tytułu działalności w ruchu oporu i obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) protokolant ref. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień dla wdów o d d a l a s k a r g ę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a oraz art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.) pozbawił uprawnień kombatanckich E. Z. przysługujących wdowie po zmarłym kombatancie A. Z. W uzasadnieniu podał, że uprawnienia kombatanckie mąż E.Z. nabył z tytułu ruchu oporu w [...] od [...] r. do [...] r. Jednocześnie organ ten w ramach postępowania weryfikacyjnego ustalił, że zmarły mąż E.Z. pełnił służbę w organach [...] od [...] r. do [...] r. i z tego powodu uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu. Uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień "współmałżonka". Skoro uprawnienia kombatanckie nie przysługują A. Z. to tym samym nie przysługują E. Z. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniosła, że mąż był krótko w [...] i sam wystąpił. Dodatkowo zaznaczyła, że obecnie ma trudne warunki materialne i jest w ciągłym leczeniu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję o pozbawieniu skarżącej uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie po kombatancie. W uzasadnieniu tej decyzji przytoczył analogiczne umotywowanie jak w przypadku pierwszego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwypukleniem zatrudnienia A. Z. w [...] w O. od [...] do [...] r w charakterze funkcjonariusza na stanowisku [...]. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanych decyzji i podniosła, że uprawnienia kombatanckie nabyła po zmarłym mężu, który uzyskał je z tytułu działalności w [...]. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wystąpił o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Sygn. akt 4 II SA/Ka 3121/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. Poz. 1270). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zdaniem Sądu skarżąca bezzasadnie zaskarżyła decyzję Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., ponieważ organ ten nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ ten w sposób prawidłowy pismem z dnia [...] r. powiadomił stronę o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i w ramach tego postępowania zapewnił jej czynny udział. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez ten organ także nie może wzbudzać zastrzeżeń, ponieważ podjęcie decyzji nastąpiło po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. W szczególności Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. uzyskał dokumenty potwierdzające fakt zatrudnienia A. Z. w [...] w O. Fakt ten znalazł udokumentowanie w piśmie Naczelnika Wydziału Prezydialnego Ś. Komendy Wojewódzkiej Policji w K. z dnia [...] r. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej by organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego. Stosownie bowiem do postanowień art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.) uprawnienia Sygn. akt 4 II SA/Ka 3121/01 kombatanckie nie przysługują osobie, która pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie po myśli art. 25 ust. 2 pkt. 1 cytowanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, u których wystąpi przedstawiona powyżej przesłanka negatywna, o ile osoba taka zgodnie z treścią art. 21 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy do pracy w Organach Bezpieczeństwa Publicznego nie została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane celem udzielania im pomocy. W trakcie postępowania weryfikacyjnego skarżąca nie udokumentowała by A. Z. do pracy w [...] w O. został skierowany przez organizację niepodległościową, jak również nie został zwerbowany celem udzielenia pomocy tego typu organizacjom. Przyjęcie takich ustaleń przez organ administracji musiało skutkować uznaniem, że A. Z. nie spełnia prawem przewidzianych wymogów do zachowania uprawnień kombatanckich. Należy zaznaczyć, że wystąpienie przedstawionej przesłanki negatywnej skutkuje, tym że posiadanie innych tytułów dających prawo nabycia uprawnień kombatanckich nie może w sposób skuteczny zadziałać. Skoro A. Z. nie byłby w stanie utrzymać posiadanych uprawnień kombatanckich, to tym bardziej takie uprawnienia nie przysługują E. Z., ponieważ jej uprawnienie nie jest pierwotne lecz posiada przymiot uprawnienia pochodnego, gdyż przysługuje skarżącej po zmarłym mężu. Stanowisko takie znalazło swoje odzwierciedlenie w uchwale Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1996 r. sygn. akt. III AZP 32/95. Przedstawione powyżej ustalenia pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w ramach kontrolowanego postępowania nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i formalnego. Sąd administracyjny powołany został do kontroli legalności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, skoro zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. odpowiada wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy prawa i mając na uwadze postanowienia art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło