II SA/Ka 3129/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę su. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst. jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej na mapie geodezyjnej nr [...] jako działka o byłym numerze [...] o powierzchni [...] ha, wchodząca aktualnie w skład działek o numerach [...] i [...] na rzecz A.W., Ł.S., M.S. i M. S. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa decyzją Geodety Miejskiego w C. z dnia [...] r., nr [...], z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]"- Jednostka [...] etap [...], zgodnie z planem realizacyjnym, zatwierdzonym decyzją Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] r., nr [...]. Odszkodowanie w wysokości [...] zł ustalono na podstawie operatu szacunkowego. Dla nieruchomości w skład której weszła wywłaszczona działka, w dniu [...] r. wydana została decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji, polegającej na budowie Parku Dzielnicowego "[...]", a [...] r. decyzja Prezydenta Miasta C. dot. pozwolenia na budowę tej inwestycji. W trakcie oględzin przeprowadzonych dniu [...] r. ustalono, że na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości rozpoczęte zostały prace związane z budową parku. Postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. dot. pozwolenia na budowę parku. Kwestia zawieszenia postępowania była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, który w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt. II S.A./Ka 1062/00 zawarł ocenę, iż brak jest związku między rozstrzygnięciem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dot. pozwolenia na budowę parku, a rozpatrzeniem i wydaniem decyzji w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Następnie przedstawiono wywód, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w dniu [...] r., kiedy to w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzja w sprawie pozwolenia na budowę Parku Dzielnicowego "[...]", a ponadto prowadzone były prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Na podstawie zachowanych, szczątkowych materiałów dotyczących planu realizacyjnego budowy Osiedla Mieszkaniowego "[...]", odnalezionych w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w C., ustalono że na przedmiotowym terenie zaplanowano urządzenie terenów zieleni, ścieżek i placów zabaw. Fakt istnienia takich urządzeń został potwierdzony w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r.. Konieczność urządzenia terenów zieleni dla [...] tysięcznej dzielnicy "[...]" wynika także z § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Na koniec wyrażono pogląd, wsparty orzecznictwem sądowym, iż osiedle mieszkaniowe to nie tylko bloki mieszkalne, ale także cała infrastruktura techniczna i bytowa osiedla, drogi, parkingi, garaże, tereny zielone, tereny wykorzystywane do celów usługowych i handlowych. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik A.W. wniósł o jej uchylenie podnosząc, że w sprawie bezspornym jest, iż nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i to z dwóch powodów: (1) przed upływem 7 lat od wywłaszczenia działka nie została zagospodarowana, (2) uchwalono nowy plan zagospodarowania dla miasta C., w wyniku czego wygasły wcześniej wydane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W dalszej części odwołania przedstawiono wywód wskazujący na brak związku urządzonego parku dzielnicowego z celami, na jaki została wywłaszczona nieruchomość. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071), oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 § 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst. jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że sporna nieruchomości stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po pierwsze przed upływem 7 letniego terminu od wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem na jaki została wywłaszczona. Po wtóre zdezaktualizowała się decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Dodano, że nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, iż tereny wykorzystane dla potrzeb zrealizowanego osiedla mieszkaniowego zostały przekazane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", jednak w ich skład nie weszła wnioskowana do zwrotu działka, która jest własnością Gminy C. Na koniec organ odwoławczy uznał, że w sprawie należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w znacznej części oraz dokonać podziału nieruchomości w celu zwrotu wywłaszczonego terenu, a zatem sprawę należało przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Prezydenta Miasta C. reprezentującego interesy Gminy C., który - powołując się na zarzuty naruszenia prawa materialnego ( art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz prawa procesowego ( art. 7, art. 28, art. 77, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego) – wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że budowa osiedla mieszkaniowego nie może być traktowana jako inwestycja jednorazowa, a w rozpatrywanej sprawie park dzielnicowy jest kolejnym etapem jego budowy, tj. infrastruktury niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców. Ponadto przed dniem złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz prowadzone były prace związane z celem wywłaszczenia na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, iż decyzja o warunkach zabudowy uległa dezaktualizacji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zaakcentował, że do urządzenia Parku Dzielnicowego "[...]" przystąpiono dopiero na podstawie decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., czyli po upływie 7 lat od decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Ponadto naruszono postanowienia wynikające z art. 136 § 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nie powiadomiono poprzednich właścicieli o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w związku z zamiarem jej wykorzystania na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W terminie publikacyjnym pełnomocnik skarżącej dosłał kopię potwierdzenia zawiadomienia o zakończeniu budowy Parku Dzielnicowego "[...]" z dnia [...] r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze . zm.). Na wstępie rozważań przypomnieć trzeba, że sporna nieruchomość wywłaszczona została na podstawie decyzji Geodety Miejskiego w C. z dnia [...] r., nr [...], z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]"- Jednostka [...] etap [...], zgodnie z planem realizacyjnym, zatwierdzonym decyzją Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] r., nr [...]. Chociaż decyzja wywłaszczeniowa wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. nr 22, poz. 99.), to wniosek o zwrot tej nieruchomości, datowany [...] r. należało rozpatrzyć na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst. jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.), bowiem zgodnie z art. 216 ust.2 pkt 3 tej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.). W art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) ustawodawca przyjął, iż " poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". W zaskarżonej decyzji wyrażono pogląd, iż sporną nieruchomość należało uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpni 1997 r., bowiem pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (pkt 1) oraz zdezaktualizowała się decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pkt 2). Sąd w pełni podziela wyżej przedstawione stanowisko odnośnie zaistnienia sytuacji określonej w art. 137 ust. pkt 1, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy niezbicie potwierdza, iż przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna ([...]r.) nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia - decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwolenie na realizację inwestycji nazwanej Park Dzielnicowy "[...]" zostały wydane odpowiednia w dniach [...] r. i [...]r., a więc prawie po [...] latach. Natomiast Sąd nie może się odnieść do twierdzeń organu odwoławczego, że zdezaktualizowała się decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, bowiem nie wskazał on jaką decyzję miał na myśli. Z pewnością takie stwierdzenie nie może się odnosić do decyzji z dnia [...] r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji Park Dzielnicowy "[...]". Jednak ta okoliczność pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, bowiem jak wyżej wykazano przedmiotową nieruchomość uznać należało za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W ocenie składu orzekającego zrealizowana inwestycja Park Dzielnicowy "[...]", choć zachowały się tylko szczątkowe materiały dot. planu realizacyjnego budowy Osiedla "[...]" z [...] r., nie może być uznana za zgodną z celem wywłaszczenia. Wskazuje na to szereg okoliczności potwierdzających tę tezę, a mianowicie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji została podjęta dopiero [...]r.. Tereny wykorzystane dla potrzeb realizowanego osiedla mieszkaniowego zostały przekazane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", jednak w ich skład nie weszła wnioskowana do zwrotu działka, która jest własnością Gminy C. Z kolei z dołączonego do akt sprawy protokołu ze spotkania w dniu [...]r. reprezentantów Urzędu Miasta w C. z przedstawicielami Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" wynika, iż na tym spotkaniu dokonano wiążących ustaleń odnośnie utworzenia na obszarze pomiędzy ul. [...] a ul. [...] terenów sportowo – rekreacyjnych z ogrodzonymi boiskami i częścią parkową. Powołując się na te ustalenia Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]," w piśmie datowanym [...] r., wystąpiła do Urzędu Miasta w C. o przystąpienie do opracowania koncepcji zagospodarowania terenu, przy czym nie powoływała się na istnienie takich zamierzeń w planie realizacyjnym osiedla z [...] r.. Nie oznacza to jednak, że zrealizowanie i oddanie do użytkowania Parku Dzielnicowego "[...]" pozostaje bez wpływu na żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W trakcie ponownego postępowania organ pierwszej instancji powinien rozważyć, czy w kontekście art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( dodany przez art. 1 pkt 143 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492 ) zrealizowana inwestycja nie stanowi przesłanki wyłączającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sąd nie podziela zarzutów skargi, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać trzeba, że zarzuty w tym zakresie poza wskazaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie zostały szerzej rozwinięte. W ocenie składu orzekającego stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, a ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), skargę oddalił.