II SA/Ka 3165/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: WSA Iwona Bogucka (spr.) WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi G. H. i M. H. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] nr [...], 2/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał G. i M. H. likwidację samowolnie wykonanego zbiornika na nieczystości ciekłe, wykonanego na posesji we W. przy ul.[...]. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]. Po wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego, postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 25 listopada 2002 r., w sprawie o sygn. II SA/Ka 1825/02 oddalony został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, dotyczącej nakazu likwidacji zbiornika. W dniu[...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. wystawił tytuł wykonawczy wraz z klauzulą o jego skierowaniu do egzekucji. W tytule wykonawczym zawarto stwierdzenie, że upomnienie wzywające do wykonania obowiązku zostało zobowiązanym doręczone w dniu [...]. Upomnienia tego brak jest w aktach sprawy. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. uznał w części zarzuty zgłoszone przez zobowiązanych dotyczące postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia zawarto stwierdzenie, że tytuł wykonawczy wraz z klauzulą o skierowaniu tytułu do egzekucji z dnia [...] zostanie anulowany, a organ wyda nowy tytuł wraz z klauzulą. W dniu [...] został przez organ egzekucyjny wystawiony kolejny tytuł wykonawczy wraz z klauzulą o jego skierowaniu do egzekucji. W tytule stwierdzono, że zobowiązani nie wykonali obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...]. Obowiązek ten jest wymagalny i podlega egzekucji. Organ podał również, że upomnienie wzywające do wykonania tego obowiązku zostało zobowiązanym doręczone [...]. Wniesione przez skarżących zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] odrzucone. Zażalenie na to postanowienie wnieśli G. H. i M. H., jednakże Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził, że zażalenie to zostało wniesione z uchybieniem terminu. Skarga na postanowienie organu odwoławczego została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 2379/03. W następnej kolejności Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z dnia [...]założył na G. i M. H. grzywnę w wysokości [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. W uzasadnieniu podano m. in. iż zobowiązani nie wykonali obowiązku mimo upomnienia otrzymanego [...]. W złożonym zażaleniu strony zwróciły się o uchylenie nałożonej grzywny, uznając wydane rozstrzygnięcie za przedwczesne ze względu na fakt nie rozstrzygnięcia zasadności zgłoszonych przez nie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie powołano się na zaskarżenie postanowienia organu odwoławczego orzekającego o złożeniu zażalenia z uchybieniem terminu jak i na fakt zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Równolegle podniesiono, że wysokość grzywny przekracza ich możliwości finansowe a wykonanie nakazu likwidacji szamba nie jest możliwe ze względu na potrzeby bytowe mieszkańców budynku. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jako podstawa prawna powołane zostały przepisy art. 18 i 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.). W uzasadnieniu podniesiono, że rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych nie można uznać za przedwczesne, albowiem sprawa zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji odrzucające zgłoszone zarzuty. Za zgodną z prawem uznano również wysokość nałożonej grzywny. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach G. H. i M. H. wnieśli o uchylenie wydanego postanowienia Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. W uzasadnieniu podali, że do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd kwestii legalności nakazu likwidacji zbiornika, nie może nakaz ten być wykonany, albowiem skutki takiego wykonania godzą w możliwość zaspokajania potrzeb życiowych mieszkańców domu. Z tego względu wątpliwy jest motyw przymuszającego oddziaływania orzeczonej grzywny, co winny uwzględnić organy egzekucyjne. Orzeczenie w tej sytuacji grzywny w celu przymuszenia uznano za sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego. Podniesiono także, że wysokość grzywny przekracza możliwości finansowe zobowiązanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.), dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywna ta jest środkiem egzekucyjnym, stosowanym w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków niepieniężnych. Regulujący kwestię nakładania grzywny art. 122 § 1 wskazuje, iż organ egzekucyjny, który nakłada grzywnę, doręcza zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny i odpis tytułu wykonawczego, wystawionego zgodnie z art. 32 ustawy. Wszczęcie egzekucji administracyjnej jest możliwe na podstawie tytułu wykonawczego i następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 ustawy). Tytuł ten powinien zawierać treści wskazane w art. 27 ustawy. Do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia (art. 27 § 3 ustawy). Zgodnie bowiem z przepisem art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest przesłanie zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Umorzeniem postępowania egzekucyjnego skutkuje natomiast skuteczne wniesienie przez zobowiązanego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 4 w związku z art. 59 § 3 ustawy). W rozpoznawanej sprawie w wystawianych tytułach wykonawczych wierzyciel powoływał się na upomnienie doręczone zobowiązanemu w dniu [...]. Należy jednak podkreślić, że wszczęte postępowanie egzekucyjne, na skutek uwzględnienia zarzutów postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] zostało umorzone zgodnie z regulacją art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Na skutek umorzenia postępowania, zostały w sprawie wystawione kolejny tytuł wykonawczy oraz klauzula o skierowaniu tego tytułu do egzekucji. Wydanie tych aktów nie zostało jednak poprzedzone przesłaniem zobowiązanym pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku. Wobec umorzenia poprzednio prowadzonego postępowania egzekucyjnego, za bezskuteczne należy uznać upomnienie wystosowane w poprzednim toku czynności. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy), jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Tytuł wykonawczy winien być sporządzony wedle ustalonego wzoru (art. 26 § 1 ustawy), który w drodze rozporządzenia określa minister właściwy do spraw finansów. W tym zakresie od dnia 30 listopada 2001 r. obowiązuje Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm.), które w § 39a ustala wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym (...), organ egzekucyjne bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, zakresem badania objęta jest zatem również kwestia prawidłowości i kompletności wystawionego tytułu wykonawczego. Należy uznać, że organ nie może przystąpić do czynności egzekucyjnych, jeżeli nie dysponuje poprawnie wystawionym tytułem wykonawczym. W rozpoznawanej sprawie znajdująca się w aktach administracyjnych kopia tytułu wykonawczego nie została sporządzona wedle wzoru określonego w załączniku nr 24 do powołanego wyżej rozporządzenia. Uchybienie to należało uznać za istotne dla sprawy z tego względu, że efekcie wystawiony tytuły wykonawczy z [...] nie zawiera wszystkich elementów koniecznych, wymienionych w art. 27 § 1 ustawy. W szczególności dołączona kopia tytułu, poświadczona za zgodność z oryginałem, nie nosi śladów opatrzenia urzędową pieczęcią wierzyciela. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z dyspozycją art. 152 PoPPSA, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.