II SA/Ka 32/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi G. I. na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uposażenia funkcjonariusza 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Aresztu Śledczego w B. na podstawie art. 120 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) odmówił G. I. wypłaty zawieszonej części wynagrodzenia za miesiące od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w dniu [...] r. G. I. został zawieszony w czynnościach służbowych z uwagi na toczące się [...]. Okres zawieszenia w czynnościach służbowych przedłużono w dniu [...] r., a następnie dalej w dniu [...] r. z uwagi na toczące się [...], aż do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania. Przyczyny dla których G. I. został zawieszony w czynnościach służbowych nie ustały co w ocenie organu oznacza, że w chwili zwolnienia ze służby pozostawał zawieszony. Nadto organ zauważył, że nadal toczy się [...] i z tej przyczyny nie wydano do dnia zwolnienia ze służby decyzji o uchyleniu zawieszenia w czynnościach służbowych. Organ wywiódł też, że zgodnie z art. 120 ust. 2 cyt. wyżej ustawy funkcjonariusz otrzymuje część uposażenia, którego wypłata została zawieszona, tylko w przypadku uchylenia zawieszenia w czynnościach służbowych. W odwołaniu od powyższej decyzji G. I. zarzucił, że została ona wydana w oparciu o błędną interpretację przepisu art. 120 ustawy o Służbie Więziennej. Na uzasadnienie motywów wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Generalny zwolnił go z dniem [...] r. ze służby w związku z jego pisemnym oświadczeniem o zamiarze wystąpienia ze służby. Oznacza to, że ustanie stosunku służbowego nastąpiło na jego prośbę, a nie z przyczyn określonych w art. 39 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy, które to okoliczności uniemożliwiają wypłatę części uposażenia, których wypłata została zawieszona. Odwołujący się zarzucił, że wobec zwolnienia ze służby utrzymywanie stanu zawieszenia w czynnościach służbowych jest bezprzedmiotowe i wygasło z uwagi na istniejący stan faktyczny. Dodał, że w dniu [...] r. zostało umorzone postępowanie dyscyplinarne. Decyzją personalną nr [...] przyznano mu nagrodę roczną oraz otrzymał wypłatę zawieszonego ekwiwalentu za umundurowanie. Wnioskował o uznanie za wygasłą – uchyloną decyzję o zawieszeniu go w obowiązkach służbowych powołując art. 162 § 1 kpa, gdyż decyzja z zawieszeniu w obowiązkach służbowych nie ma bytu samoistnego lecz jest związana z toczącym się postępowaniem i pełni rolę środka quasi zabezpieczającego. Decyzją z dnia [...] r. [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. na podstawie art. 15, 17 ust. 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37, 120 ustawy o Służbie Więziennej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaakceptował stanowisko organu I instancji co do ustaleń faktycznych i oceny prawnej. Podkreślił przy tym, że postanowienie z dnia [...] r. o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych odwołującego się do czasu prawomocnego zakończenia [...] zostało wydane w związku z postanowieniem Prokuratury Rejonowej w B. o przedstawieniu G. I. zarzutu [...] z art. [...] § [...] w zw. z art. [...] § [...]. Organ odwoławczy wskazał, że jedyną podstawą wypłaty zawieszonej części uposażenia jest art. 120 ust. 2 cyt. ustawy. Jednakże z dniem zwolnienia odwołującego się ze Służby Więziennej nie wydano mu decyzji uchylającej zawieszenie w czynnościach służbowych, gdyż przyczyny, dla których G. I. został zawieszony nie ustały w chwili zwolnienia i trwają nadal ze względu na toczące się [...]. Oznacza to, że nie została spełniona przesłanka z art. 120 ust. 2 cyt. ustawy. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję G.I. zarzucił, iż nie podziela poglądu organu odwoławczego i podtrzymuje stanowisko jakie przedstawił uprzednio w odwołaniu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlega ona rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.s.a. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie spełnia ona wymogów prawa. Stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( tj. z 2002 r. Dz. U. Nr 207, poz. 1761 ) z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje uposażenie i inne świadczenie pieniężne określone w ustawie. Prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe ( art. 96 ust. 2 ), a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa (art. 102 ust. 3 ). W tym okresie prawo to m.in. może ulegać zawieszeniu – w sytuacjach przewidzianych w art. 120 ust. 1 i 121 ust. 1 tej ustawy. Stosownie do art. 120 ust. 1 ustawy funkcjonariuszowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się, od najbliższego terminu płatności, wypłatę 50 % należnego uposażenia. Przepis art. 120 ust. 2 cyt. ustawy stanowi materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie przyznania funkcjonariuszowi części uposażenia, którego wypłata została zawieszona. Przepis ten stanowi, że w razie uchylenia zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusz otrzymuje część uposażenia której wypłata została zawieszona, oraz podwyżki tego uposażenia, wprowadzone w okresie zawieszenia, chyba, że został zwolniony ze służby z przyczyn określonych w art. 39 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust. 3 pkt 2. Z akt sprawy wynika, że skarżący decyzją z dnia [...] r. został zawieszony w czynnościach służbowych na okres [...] z uwagi na toczące się postępowanie dyscyplinarne. Następnie decyzją z dnia [...] r. okres zawieszenia w czynnościach służbowych przedłużono do [...] tj. na niezbędny czas do zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Ostatecznie decyzją z dnia [...] r. przedłużono okres zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego do czasu prawomocnego zakończenia [...]. Decyzjami z dnia [...] r. wydanymi na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej zawieszono skarżącemu wypłatę 50 % należnego uposażenia począwszy od [...] r. do [...] r., gdyż z tym dniem został zwolniony ze służby, decyzją Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] r. Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie może też budzić wątpliwości, że właściwy organ nie wydał w stosunku do skarżącego decyzji o uchyleniu zawieszenia w czynnościach służbowych. Trafnie zatem w tej sytuacji wskazał organ orzekający, że jedyną podstawą wypłaty zawieszonej części uposażenia jest art. 120 ust. 2 omawianej ustawy i że przesłanka w nim wymieniona nie została spełniona, gdyż brak jest decyzji o uchyleniu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Należy jednak zauważyć, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa, co oznacza, że organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Mając na uwadze tę regulację należy zauważyć, że umknęło uwadze organowi odwoławczemu, iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji pośród licznych zarzutów skarżący zawarł sformułowanie i "... wnioskuje o uznanie zgodnie z art. 162 § 1 kpa decyzji o zawieszeniu mnie w obowiązkach służbowych za wygasłą – uchyloną...". Żądanie to było rzeczywiście nieprecyzyjne, ale w ocenie Sądu sugerowało, iż skarżący wnioskował o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej o zawieszeniu go w czynnościach służbowych. Zatem należało przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, mając na uwadze treść art. 6, 7 i 9 kpa wezwać skarżącego o sprecyzowanie stanowiska w powyższym zakresie. W szczególności, czy skarżący występuje z nowym oddzielnym żądaniem co do rozstrzygnięcia o bycie prawnym decyzji ostatecznej w przedmiocie zawieszenia go w czynnościach służbowych czy też jedynie zarzuty tak sformułowane stanowiły argumentację na poparcie wniosku o wypłatę części uposażenia zgłoszonego w oparciu o art. 120 ust. 2 cyt. ustawy. Należy bowiem zauważyć, że zarówno stwierdzenie wygaśnięcia decyzji lub jej uchylenie następuje przez wydanie decyzji, która jest wydana w nowej sprawie w I instancji. Postępowanie w tym przedmiocie może być wszczęte nie tylko z urzędu, ale i na żądanie strony stosownie do art. 61 kpa. Podobnie wniosek skarżącego po jego sprecyzowaniu, co do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej powinien być rozpoznany po myśli stosownych uregulowań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wypada przy tym zauważyć, że w oparciu o art. 31 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przełożony właściwy w sprawach osobowych jest uprawniony do rozstrzygania w sprawach szczegółowo wymienionych w tym przepisie oraz innych koniecznych czynnościach związanych z powstaniem, zmianą, rozwiązaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zatem dopiero po wyjaśnieniu kwestii związanej z omawianymi powyżej żądaniami skarżącego zawartymi w odwołaniu, organu winien rozważyć, czy zachodziły podstawy do rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy czy też rozpatrzenie odwołania powinno być poprzedzone ostatecznym rozstrzygnięciem przez właściwy organ o sprecyzowanym wniosku (żądaniu ) skarżącego co do bytu prawnego decyzji o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych. Należy też zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia w pełni wymogów zawartych w art. 107 § 3 kpa. Mianowicie skarżący zarzucał, iż otrzymał nagrodę roczną i zawieszoną wcześniej wypłatę należnego ekwiwalentu za umundurowanie. Co prawda art. 96 ust. 1 cyt. ustawy wyróżnia uposażenie i inne świadczenia pieniężne z tytułu służby funkcjonariusza, zaś stosowne przepisy ustawy wskazują jakie składniki składają się na uposażenie, a jakie stanowią inne świadczenia ( art. 97 i 106 ustawy ). Natomiast w przepisie art. 120 ust. 2 omawianej ustawy mowa jest jedynie o uposażeniu. Niemniej w kontekście zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy powinien i w tej kwestii się wypowiedzieć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Reasumując niedostateczne rozważenie kwestii związanych z ewentualnym żądaniem ( wnioskiem ) skarżącego zawartym w odwołaniu z przyczyn wyżej naprowadzonych, w ocenie Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co do rozstrzygnięcia w oparciu o art. 120 ust. 2 cyt. ustawy. Dlatego z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Z mocy art. 152 p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu mając na uwadze, że wyrok Sądu nie jest prawomocny. Wobec treści art. 210 § 1 p.s.a. nie orzeczono o kosztach sądowych w sprawie.