II SA/Ka 3216/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant st. ref. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi S. Ś. (Ś.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) § 1, § 7, § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł, że u S. Ś. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że S. Ś. w latach 1978 – 1998 był zatrudniony w "A" Sp. z o.o. Zakład K.W.K. "B" na stanowisku sztygar zmianowy oddział łączności pod ziemią. W czasie tego zatrudnienia pracował w warunkach zagrożenia hałasem o poziomie dźwięku 84 – 92 dBA, tj. w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Nadto w wyniku badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. nie rozpoznano u badanego zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. Z tych względów organ inspekcji sanitarnej uznał, że mimo potwierdzenia pracy w warunkach występowania hałasu wobec braku rozpoznania choroby zawodowej brak jest podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W odwołaniu od decyzji S. Ś. wniósł o uznanie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Podniósł, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało iż pracował w środowisku hałasu stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej. Natomiast w orzeczeniu lekarskim stwierdzono u niego obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu oraz rodzaju wykonywanej pracy przez S.Ś.. uznał, że pracował on w warunkach, gdzie hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, tzn. równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. Odwołujący się pracował więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2001 r.) i w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2001 r.). Orzeczenie lekarskie obu kompetentnych placówek diagnostycznych w swoich konkluzjach wykluczają istnienie choroby zawodowej narządu słuchu u S.Ś.. Według orzeczenia Instytutu badania audiometryczne wykazały przesunięcie progu słuchu nie dające z lekarskiego punktu widzenia, podstawy do rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Z lekarskiego punktu widzenia, obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie pociąga za sobą skutków zdrowotnych i społecznych. Stwierdzone u S. Ś. obustronne obniżenie ostrości słyszenia, nieskutkujące socjalną niewydolnością słuchu (funkcje narządu słuchu – odbiór i rozumienie mowy jest zachowane) nie daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. Ś. kwestionował decyzje obu instancji i wniósł o uznanie choroby zawodowej przede wszystkim z uwagi na stwierdzone obustronne obniżenie ostrości słyszenia, które powstało wskutek pracy w środowisku hałasu. Ponadto wskazał, że w latach 1973-1978 pracował na terenie zakładów górniczych w środowisku hałasu oraz, że wyniki badania audiometrycznego wykonane przez IMP oraz ZŚ w S. różnią się od siebie. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, ze Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) – obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji – za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771). Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 10 powołanego rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest że skarżący w trakcie zatrudnienia świadczył pracę w warunkach narażających na utratę słuchu. Wykazane bowiem zostało, że będąc zatrudnionym w latach 1978-1998 w kopalni węgla kamiennego jako sztygar zmianowy oddziału łączności pod ziemią był narażony na ponadnormatywny hałas. Praca w takich warunkach stwarza ryzyko powstania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Schorzenie to uznane jest za chorobę zawodową wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Dodatkowym warunkiem do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie uszkodzenia słuchu o zawodowej etiologii przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego niedosłuch typu odbiorczego, obustronny o poziomie UP 19 dB, UL 21 dB. Wniosek o rozpoznanie choroby zawodowej uzasadniła tym, że wielkość ubytku słuchu nie osiąga takiego nasilenia aby z lekarskiego punktu widzenia można było go zakwalifikować za chorobę zawodową. Placówka diagnostyczna II stopnia również rozpoznała obustronny stopień obniżenia czułości słuchu (UP – 19 dB, UL 16 dB) stwierdzając że nie powoduje to upośledzenia funkcji narządu słuchu uzasadniające rozpoznanie choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych wydane w ramach postępowania zmierzającego do rozpoznania choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie wydającego decyzję, podlegają natomiast jego ocenie na równi z innymi dowodami. Jednak dokonując oceny orzeczeń lekarskich organ nie wziął pod uwagę, że w świetle przepisów rozporządzenia uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, jeżeli wywołane zostało czynnikiem szkodliwym dla zdrowia występującym w środowisku pracy stanowi chorobę zawodową niezależnie od stopnia uszkodzenia słuchu. O zawodowym uszkodzeniu słuchu decyduje bowiem wyłącznie związek z pracą, a nie rozmiar stwierdzonego ubytku słuchu (por. m.in. wyrok SN z dnia 4.06.1998 r. sygn. akt III RN OSN 1999/6/192, wyrok SN z 28 czerwca 2008 r. U skarżącego rozpoznano niedosłuch odbiorczy obustronny, a więc typowy dla wywołanego nadmiernym hałasem. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano hałas o poziomie przekraczającym dopuszczalne normy. Zostały zatem spełnione przesłanki do uznania wystąpienia u S. Ś. choroby zawodowej. W tej sytuacji odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu z powodu stopnia stwierdzonego niedosłuchu stanowi naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W istocie bowiem organ do definicji choroby zawodowej wprowadził pozaprawne kryterium wielkości ubytku słuchu wynikające z opinii biegłych, które nie miało charakteru wiążącego. Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Podkreślić należy, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002 r. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.