II SA/Ka 3227/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie: asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant: Urszula Smykała po rozpoznaniu w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.- B. z dnia [...]r. w przedmiocie prawa jazdy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...]r. Starosta C. skierowana do M. K. orzekł o wymianie wojskowego dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami samochodowymi o masie całkowitej od 3,5 t do 14 t na prawo jazdy ("cywilne") kat. C1. Z decyzją tą M. K. zapoznał się w dniu [...]r., kiedy to odebrał dokument prawa jazdy. Dwa miesiące później, a to w dniu [...]r. M. K. złożył odwołanie od tej decyzji. Podnosił w nim, że posiada PW (pozwolenie wojskowe) od [...] r., kiedy "nie było innych kat. niż A,B,C,D itp.". wskazywał, iż otrzymał obecnie kategorię C1, a koledzy wymieniający PW otrzymali kat. C, a przecież zdawali te same egzaminy. Przyznał przy tym, iż odwołał się po terminie, dodając jednocześnie , że wcześniej nie został poinformowany o takiej możliwości. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., oraz artykułów: 88 ust. 2 pkt. 5 i 6, 88 ust. 6, 92, 97 ust. 1,3b i 100 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. -Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. nr 58, poz. 515 z 2003r z późn.zm..), jak również Załącznika 1 p. II. Opis wzoru krajowego prawa jazdy pkt. 3.5 podpunkt 12 -ograniczenia -Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150 poz. 1679) orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy w całości. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja wydana została na druku typowym, o wzorze ustalonym przez Ministra Infrastruktury w załączniku do rozporządzenia z 14 grudnia 2001r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdu (Dz.U. Nr 150 poz. 1680). Podkreślono, że układ strony przeznaczonej na decyzję zawarcie w niej wszystkich elementów decyzji administracyjnej wynikłych z art. 107 k.p.a. i niemożliwe umieszczenie tam -z braku miejsca –uzasadnienia i utrudnione jest pouczenia o prawie i trybie składania odwołania, którego to pouczenia brak jest na decyzji Starosty C. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wskazał, że "musi więc przyjąć za prawdziwą argumentację Pana K. i rozpatrzyć odwołanie mimo jego późnego odwołania. To z winy organu bowiem, który uchybił art. 9 k.p.a. nastąpiło późne wniesienie odwołania". Co do meritum sprawy wskazano, że wniosek strony o wymianę PW na prawo jazdy kategorii C, nie może być uwzględniony. Podniesiono, że od 01 stycznia 2002 r. obowiązuje bowiem obecne brzmienie art. 88 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym -przewidując w p. 5 i p. 6) odrębne kategorie C i C1., które różnią się one tym, iż kat. C w ogóle nie ogranicza maksymalnego tonażu pojazdów, którymi można kierować, natomiast C1 ogranicza go do 7,5 tony. Zatem obecnie przyznanie odwołującemu się kategorii C byłoby roszczeniem posiadanych (z PW) uprawnień na pojazdy ponad 14 t.. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. domagał się "sprawiedliwego i wnikliwego" rozpatrzenia jego sprawy. Powtórzył argumentację zaprezentowaną w treści odwołania. Podkreślił, że nie rozumie dlaczego odmawia mu się kat. C, skoro przez [...] lat przed zmianą przepisów w roku 2002 r. posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów odpowiadające ówczesnej kat. C. Dodał, że jako zwykły człowiek nie może ponosić konsekwencji zmian "artykułów i ustaw". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Skarga musiała odnieść skutek. Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U,. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 145 § 1 pkt. 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 813). Innymi słowy decyzja taka została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Zatem cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Bezspornym jest, że fakt, że decyzja organu I instancji nie zawierała pouczenia o sposobie i terminie złożenia odwołania od niej. Bezspornym jest także to, że skarżący złożył od niej odwołanie które było spóźnione - złożone po upływie ponad 2 miesięcy od odebrania dokumentu prawa jazdy (zapoznania się z decyzją). Oczywistym jest też, że w treści odwołania złożonego w dniu [...] r. skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, umotywowany tym, że nie został przez organ I instancji pouczony o sposobie i trybie złożenia odwołania. Artykuł 58 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi w § 1, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a w § 2, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z kolei art. 59 § 2 tej ustawy stanowi, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Jak już wspomniano cechą rażącego naruszenia prawa jest to, zaistniało przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Tak zaś jest w niniejszej sprawie. Z powyżej naprowadzonych przepisów wynika bowiem wprost, że dopiero po załatwieniu - w formie postanowienia - wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania mógł organ odnieść się do samego odwołania, to znaczy po przywróceniu terminu rozpoznać je i wydać decyzję, a w przypadku odmowy przywrócenia terminu stwierdzić postanowieniem uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Rozpatrzenie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie) stanowi bez najmniejszej ku temu wątpliwości podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Inaczej mówiąc, każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134 k.p.a.) chyba, że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i nast. k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony. Skoro zaś w niniejszej sprawie organ II instancji rozpoznał odwołanie skarżącego złożone ewidentnie po upływie terminu do jego złożenia, nie rozstrzygając wcześniej wniosku strony o przywrócenie terminu do jego złożenia , to charakter tego naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ zaistniały przyczyny określone w art.156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z niniejszych wywodów Sądu Administracyjnego, a więc w pierwszej kolejności rozpozna wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a następnie w zależności od podjętego w tym przedmiocie orzeczenia podejmie dalsze kroki zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy. Na marginesie – co do merytorycznej treści uzasadnienia decyzji - godzi się wskazać organowi odwoławczemu , że w treści uzasadnienia decyzji winien on wyjaśniać stronie treść przepisów prawa na które się powołuje, a nie zaś je oceniać zwrotami typu "..niestety przepisy wykonawcze..", czy też "...co gorsza katalog kodów...". Winien także zadbać o wyeliminowanie ewidentnych pomyłek typu nazywanie Ministra Infrastruktury "Ministrem Informacji" (str. 2 decyzji odwoławczej).