II SA/Ka 3250/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant sekretarz Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych ([...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. odmówił stwierdzenia u F. B. choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniach [...] Centrum Medycznego Przychodni Chorób Zawodowych w K. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S., które to placówki nie rozpoznały u pracownika choroby zawodowej ze względu na stwierdzenie obustronnego odbiorczego uszkodzenia słuchu o obniżonej ostrości. Zdaniem orzecznika stwierdzone obniżenie ubytku słuchu obustronnie nie upoważniało do rozpoznania zawodowej etiologii uszkodzenia słuchu. Organ orzekający w oparciu o przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne ustalił, iż skarżący w latach 1974 – 1999 pracował w "A" w G. jako górnik, na różnych stanowiskach pracy. W czasie zatrudnienia miał kontakt z hałasem w granicach 92 dB. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł F. B., zastępowany przez adwokata J. P. z Kancelarii [...] w G., który kwestionował wnioski przedstawione w jej uzasadnieniu, a w szczególności podnosząc rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, uzależniające stwierdzenie choroby zawodowej od ponadnormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wydaną decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzje podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną choroba, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy F. B. w "A" w G. jako górnika pod ziemią. Uznał, że pracował on przez 25 lat w warunkach narażenia na działanie hałasu ponad 82 dB w ciągu 6 – ciu godzin dniówki roboczej. Zatem, dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż skarżący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Dalej stwierdzono, iż pracownik był badany przez orzecznicze placówki medyczne I i II stopnia, w następstwie których to badań nie rozpoznano u niego choroby zawodowej narządu słuchu. Zwłaszcza powołał się na orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., powołanego do rozstrzygnięcia sprawy spornej, który nie rozpoznał u F. B. takiego schorzenia narządu słuchu, które mogłoby zostać zakwalifikowane jako choroba zawodowa określona w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych – stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Brak orzeczenia o rozpoznanie choroby zawodowej skutkował niemożnością uwzględnienia odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącego, kwestionując motywy przedstawione przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji domagał się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji celem wydania decyzji stwierdzającej u skarżącego choroby zawodowej słuchu. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 1 wyżej powołanego rozporządzenia, jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji odmowę jego zastosowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu, podkreślając brak stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u F. B., przez lekarzy specjalistów dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych. Podkreślił, że audiometrycznie określony stan narządu słuchu nie powoduje u skarżącego upośledzenia funkcji narządu słuchu, który można by było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 31 grudnia 2003 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm., Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne – na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1259 ) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Trafnie zauważył organ Inspekcji Sanitarnej w motywach zaskarżonej decyzji, że podstawą stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych. Wynikało to z treści § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), obowiązującego w dacie orzekania. Słusznie przyjął ten organ, że skarżący w trakcie zatrudnienia w zakładzie górniczym na stanowiskach pod ziemią pracował w warunkach narażenia na działanie czynników stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu. Przemawiają za tym stwierdzeniem wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w zakładzie pracy skarżącego, jak sposób wykonywania pracy, rodzaj, stopień i czas narażenia na hałas. W świetle miarodajnych badań poważne zagrożenie dla narządu słuchu stanowi hałas o poziomie 82 dB ( tak twierdzi Jan Grzesik w pracy Lekarska profilaktyka zawodowych uszkodzeń słuchu – IMPiZŚ w Sosnowcu, Sosnowiec 1994, str. 43 ). W przedmiotowej sprawie nie jest okolicznością sporną fakt długoletniego i w sposób ciągły świadczenia pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu. Sporne są natomiast dwa negatywne orzeczenia kompetentnych placówek służby zdrowia, które wykluczyły istnienie podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Orzeczenie to oznacza, iż rozpoznany u skarżącego niedosłuch odbiorczy obustronny ustalony na poziomie [...] dB i ostatecznie średnie podwyższenie progu słuchu z częstotliwością 1000, 2000, 4000 Hz, z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki wynoszącej dla ucha prawego [...] dB, a dla ucha lewego [...] dB, nie posiadał etiologii zawodowej ze względu na stopień tego ubytku. Stwierdzić, zatem należy, że z treści orzeczenia lekarskiego wynika, iż biegli lekarze do prawnej definicji choroby zawodowej wprowadzili dodatkowe kryterium w postaci wielkości ubytku słuchu, podczas gdy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji prawo materialne ograniczenia tego nie przewidywało. Należy zauważyć, że wydane w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w celu rozpoznania choroby zawodowej, orzeczenia lekarskie, mają charakter opinii biegłego. Nie wiążą, zatem w sposób bezwzględny organu inspekcji sanitarnej i podlegają ocenie na równi z innymi dowodami. Umknęło jednak organom orzekającym w niniejszej sprawie, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania, zgodnie z definicją choroby zawodowej, o której mowa pod pozycją 15 wykazu tych chorób, uszkodzenie słuchu, jeżeli zostało spowodowane czynnikiem szkodliwym dla zdrowia występującym w środowisku pracy – hałasem, stanowiło chorobę zawodową bez względu na stopień i wielkość tego uszkodzenia. Tym samym stwierdzony dwukrotnie obustronny niedosłuch typu odbiorczego był wystarczający dla stwierdzenia u F. B. choroby zawodowej słuchu. Z przytoczonych wyżej względów nie do odparcia okazał się zarzut skargi – naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu, jak i nie podniesiony przez stronę zarzut naruszenia prawa procesowego, przez wadliwą ocenę materiału dowodowego w odniesieniu do orzeczeń lekarskich jednostek diagnostycznych. Powyższe ustalenia dały podstawę do uchylenia kontrolowanej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do orzeczenia Sądu, na podstawie art. 200 wyżej powołanej ustawy, należało zasądzić od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych ( słownie [...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które złożyły się koszty zastępstwa adwokackiego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, na etapie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozważy i oceni ponownie, zebrany materiał dowodowy uwzględniając przy tym ocenę prawną co do pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu zawartą w orzeczeniach Sądu Najwyższego m.in. w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r. III RN 202/99 ( Wokanda 2000/9/33 ), w którym stwierdzono, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień tego uszkodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd w całej rozciągłości. Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ), obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów. Oznacza to, ze nie będzie można uzależnić stwierdzenia choroby zawodowej od stopnia ujawnionego odbiorczego ubytku słuchu. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.