II SA/Ka 3252/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: NSA Ewa Krawczyk asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi [...] Spółdzielni A w P. w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie użytkowania nieruchomości Pismem z dnia [...] Starosta Powiatowy w M. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania, którego przedmiotem było stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ż. z dnia [...], nr [...], dotyczącej przekazania [...] Spółdzielni A w P. nieruchomości na cele produkcji rolnej oraz odpłatnego przekazania części składowych i przynależności znajdujących się na tych nieruchomościach. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta Powiatowy w M. na podstawie art. 16 ust 2, 3 i 4 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 57, poz. 603 z późn. zm.) w pkt I orzekł o wygaśnięciu użytkowania ustanowionego na rzecz [...] Spółdzielni A w P. na podstawie Decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ż. z dnia [...], dla nieruchomości położonej w P., składającej się z działek o numerach:[...], o ogólnej pow. 12.5868 ha, oraz nieruchomości zabudowanej o numerze [...] o pow. 1.4380 ha położonej w P.. W punkcie II i III decyzji Starosta orzekł, że części składowe nieruchomości określonej w pkt I decyzji stają się własnością Skarbu Państwa, a dotychczasowemu ich użytkownikowi przysługuje odszkodowanie. Decyzję tę Spółdzielnia zaskarżyła do Wojewody [...]. Jako zasadniczy motyw zaskarżenia wskazano brak ustalonej wysokości odszkodowania za przejęte części składowe nieruchomości. Skarżąca podniosła argument poczynionych nakładów na budynki. Równocześnie skarżąca wskazała, że czyniła nieskuteczne starania o uzyskanie wieczystego użytkowania w/w nieruchomości. Złożone odwołanie zostało podpisane jednoosobowo przez jednego z likwidatorów spółdzielni. Pismem z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 65 k.p.a., uznając się za organ niewłaściwy, przesłał odwołanie strony do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., celem rozpoznania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji w pkt II i III i umorzeniu postępowania w tym zakresie w I instancji, zaś w pozostałym zakresie o utrzymaniu decyzji w mocy. W uzasadnieniu podano, że podstawą do uchylenia i umorzenia postępowania w zakresie pkt II i III decyzji I instancji jest art. 13 ust 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, przewidujący nabycie z mocy prawa nieruchomości rolnych, nieprzekazanych ostateczną decyzją starosty o której mowa w art. 16 ust 3 tej ustawy w terminie do 30 czerwca 2000 r. do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez gminę, na terenie której są położone. Gmina przejmuje takie nieruchomości wraz ze zobowiązaniami osób trzecich, a ich nabycie stwierdza wojewoda w drodze decyzji na podstawie art. 13 ust. 4 powoływanej ustawy. Wobec powyższego Kolegium uznało, że Starosta [...] nie miał podstaw do orzekania w sprawach określonych w pkt II i III zaskarżonej decyzji, zaś przeprowadzone w tym zakresie postępowanie oceniono jako bezprzedmiotowe. W pozostałym zakresie decyzję uznano za uzasadnioną i znajdująca oparcie w art. 16 ust 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa w związku z art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. W złożonej skardze do Sądu Spółdzielnia wyraziła niezadowolenie z wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania i z uchylenia rozstrzygnięcia w zakresie odszkodowania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przez lata użytkowania czyniła nakłady na nieruchomość, jej starania o uzyskanie użytkowania wieczystego nie odniosły skutku, a obecnie wydana została decyzja o wygaśnięciu użytkowania. Skarżąca podobnie jak w odwołaniu podniosła, że odstąpiłaby od podważania decyzji, gdyby rozstrzygnięto o odszkodowaniu i podmiocie zobowiązanym do jego zapłaty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie. Kolegium powtórzyło argumentację zawartą w decyzji, dotyczącą podstawy uchylenia i umorzenia postępowania w zakresie orzeczenia dotyczącego przejęcia części składowych nieruchomości na rzecz skarbu Państwa i w przedmiocie odszkodowania, uznając brak właściwości starosty w tym zakresie. Kolegium stwierdziło również, że grunty będące w użytkowaniu spółdzielni nie podlegały uwłaszczeniu w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, choć kwestia ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją. Poza rozważaniami organu odwoławczego znalazła się natomiast sprawa podstawy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o użytkowaniu, Kolegium nie odniosło się ani do podstaw materialnych rozstrzygnięcia, ani do przesłanek proceduralnych warunkujących wydanie takiej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Organy administracji publicznej, zgodnie z art. 19 kodeksu postępowania administracyjnego, z urzędu przestrzegają swej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi przesłankę nieważności decyzji wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa przewiduje, że wydawanie decyzji dotyczących stwierdzania wygaśnięcia dotychczasowych decyzji oraz przekazania mienia do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa następuje w drodze decyzji właściwego ze względu na położenie nieruchomości starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Z przepisu tego wynika, że sprawy dotyczące orzekania o wygaśnięciu dotychczasowych decyzji, w zakresie materialnie wskazanym ustawą, stanowią sprawy z zakresu administracji rządowej. Organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej w I instancji przez starostę w sprawie z zakresu administracji rządowej był zatem Wojewoda [...], zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 80, poz. 872 z późn. zm.). Przekazanie sprawy do rozpoznania i jej rozpatrzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skutkuje zatem naruszeniem reguł właściwości rzeczowej i nakazuje uznać, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ niewłaściwy, co stanowi spełnienie przesłanki nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Nadto należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania wniesionego przez [...] Spółdzielnię A w P. w Likwidacji. Odwołanie to winno spełniać wymogi pisma w postępowaniu administracyjnym, w szczególności winno być podpisane przez osoby uprawnione do składania oświadczeń woli za spółdzielnię. Art. 54 § 1 w związku z art. 119 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz. U. z 1995 r., Nr 54, poz. 288 z późn. zm.), nie przewiduje możliwości modyfikowania ustawowej zasady dwuosobowej reprezentacji spółdzielni. Wobec podpisania złożonego odwołania od decyzji organu I instancji wyłącznie przez jednego likwidatora, należy uznać, że decyzja organu odwoławczego została wydana bez skutecznie złożonego odwołania strony, co stanowi naruszenie art. 127 § 1 k.p.a. Skarga będąca podstawą niniejszego postępowania sądowego została skierowana przez skarżącą do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach dnia [...]. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r., Nr 240, poz. 2052) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Przepis art. 145 § 1 pkt 2 tej ostatniej ustawy przewiduje, że Sąd uwzględniając skargę, stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany jest, zgodnie z dyspozycją art. 152 powoływanej ustawy, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził spełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.