II SA/Ka 3264/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant sekr. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w J. orzekł, że u T. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Od decyzji tej T. P. nie odwołał się. Pismem z dnia [...] 2001 r. T. P. wystąpił do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. "o wznowienie postępowania od orzeczenia lekarskiego" wydanego [...] 2000 r. przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o niestwierdzeniu choroby zawodowej nieżytu górnych dróg oddechowych. Podał, że ponownie stara się o stwierdzenie choroby zawodowej przewlekłej infekcji nieżytu gardła i krtani na tle alergicznym spowodowanym zaczadzeniem w czasie wypadku – pożaru w kopalni "A" szyb [...], który miał miejsce w 1988 r. lub w 1989 r. Podniósł, że w związku z tym zdarzeniem jest w stałym leczeniu laryngologicznym, neurologicznym i pulmonologicznym. W piśmie podał okoliczności wypadku oraz wskazał świadków zdarzenia. Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. a następnie odmówił jej uchylenia decyzją z dnia [...] r. nr [...] . W uzasadnieniu organ stwierdził, że T. P. był ponownie badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.), a następnie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.). Orzeczenia tych placówek były zbieżne i stwierdzały, że charakter zmian w obrębie gardła i krtani u T.P. nie upoważnia do rozpoznania ich zawodowej etiologii. Nadto organ stwierdził, że podana przez T. P. okoliczność pożaru w kopalni w roku 1988 lub 1989 nie stanowi wystarczającej dowodowo podstawy do wznowienia postępowania w sprawie choroby zawodowej. Zatem organ uznał, że nie występuje żadna z przyczyn wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 kpa. W odwołaniu od decyzji T. P. wskazał na te same okoliczności co w piśmie o wznowienie postępowania. Podniósł również, że nie zgadza się z przeprowadzonym dochodzeniem epidemiologicznym gdyż jego zdaniem zakład pracy tj. KWK "A", ukrył, że uległ zaczadzeniu. Podał przebieg zdarzenia oraz nazwiska jego świadków. Stwierdził, że od tej pory jest leczony z powodu zaczadzenia a stan jego zdrowia pogarsza się. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że podane przez T. P. okoliczności zatrucia w czasie pożaru w kopalni w latach 1988 lub 1989 nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Ustalono, że w archiwum KWK "A" nie ma żadnej adnotacji dotyczącej zatrucia gazem lub dymem we wskazanym okresie. Dlatego też organ uznał zasadność zaskarżonej decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 7, art. 75 w zw. z art. 77 § 1 i 3 i art. 78 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz błędną ocenę dowodów. Skarżący podniósł że powołał się na licznych świadków wypadku w kopalni, podając ich nazwiska, natomiast postępowanie dowodowe ograniczyło się do dowodu z archiwum KWK "A" o braku adnotacji o wypadku. Zdaniem skarżącego wnikliwe postępowanie, przesłuchanie świadków zdarzenia, uzyskanie opinii biegłych lekarzy dotyczących przyczyn jego chorób wyjaśniłoby faktyczny stan sprawy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą bowiem uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprowadza się do badania czy decyzje, postanowienia, czynności i inne akty administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, gdyż wówczas władny jest uchylić zaskarżoną decyzję. Bada również czy akty te nie są dotknięte wadami skutkującymi ich nieważnością. Przy tym zgodnie z art. 134 § 1 sąd wykonując kontrolę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności. Skarga T.P. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew zawartym w niej zarzutom, zaskarżona decyzja w ostateczności odpowiada prawu. Wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Z brzmienia przepisu art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) wynika, że organ administracji publicznej może uchylić decyzję dotychczasową i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy jedynie wówczas, gdy stwierdzi istnienie jednej z podstaw określonych w art. 145 § 1 kpa. Ta regulacja prawna oznacza, że o ile w postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, o tyle przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. To ostatnie ma przy tym własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z okoliczności wyczerpująco wymienionych w art. 145 § 1 kpa nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Z brzmienia art. 149 kpa regulującego przebieg postępowania wznowieniowego wynika natomiast, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpatrzenia dwóch spraw, to jest sprawy dotyczącej przyczyny wznowienia oraz drugiej, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie wznowienie dotyczyło postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...] , wydaną przez Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w J. o braku podstaw do stwierdzenia u T. P. choroby zawodowej – przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W piśmie z dnia [...] 2001 r., jako przyczynę wznowienia skarżący wskazał "zaczadzenie", któremu uległ w wyniku pożaru mającego miejsce w 1988 lub w 1989 r. w KWK "A". Tej okoliczności nie podnosił w trakcie toczącego się postępowania w sprawie. Skarżący wskazał zatem na istnienie podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: a) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe, b) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. c) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu nie można było uznać, że zdarzenie powołane we wniosku, tj. zatrucie czadem w wyniku pożaru stanowi ujawnienie nowej okoliczności faktycznej, bowiem okoliczność ta, podniesiona jako podstawa wznowienia, jeżeli miała miejsce, był znana T. P. od chwili jej zaistnienia, a tym samym była mu znana tak w trakcie toczącego się postępowania, jak i w dacie wydania decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżący mógł w toku toczącego się postępowania, aż do jego ostatecznego zakończenia poinformować organ inspekcji sanitarnej o zaistniałym zdarzeniu. Należy wobec tego stwierdzić, że bezzasadne jest żądanie skarżącego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego mającego na celu zweryfikowanie decyzji ostatecznej w sytuacji, kiedy nie poinformował on wcześniej organu o okoliczności, która miała miejsce jeszcze przed datą wszczęcia postępowania w przedmiocie choroby zawodowej. Inaczej mówiąc, postępowanie nadzwyczajne nie może być traktowane jako dodatkowy środek odwoławczy w sytuacji, kiedy strona w toku toczącego się postępowania nie przedstawiła wszystkich znanych jej okoliczności w sprawie. Powyższe potwierdza przepis art. 148 § 1 kpa, w myśl którego, podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Niezależnie od powyższego wskazać również należy, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a więc takie, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W niniejszej sprawie nie mogło dojść do odmiennego rozstrzygnięcia bowiem kompetentne jednostki diagnostyczne w toku postępowania w sprawie choroby zawodowej, zakończonego decyzją ostateczną w 1995 r. nie rozpoznały schorzenia wymienionego w punkcie 6 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) tj., przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym (powyższe potwierdzają wyniki ponownych badań – orzeczenia lekarskie z dnia [...] r. oraz [...] r.). Zatrucie czadem, jeżeli miało miejsce, mogło przyczynić się do wystąpienia schorzenia dróg oddechowych, na które cierpi skarżący, a które nie figurują w wykazie chorób zawodowych, w związku z czym stwierdzenie choroby zawodowej nie byłoby z tych powodów możliwe. Nadto podkreślić należy, że "wypadek przy pracy" i "choroba zawodowa" to dwa różne pojęcia prawne. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym i oznacza zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą, przy czym przyczyna je wywołująca nie jest zakłóceniem procesu pracy (jak w przypadku wypadku przy pracy) lecz jest nią sama praca, jej rodzaj, charakter, warunki jej wykonywania. Choroba zawodowa jest więc skutkiem warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny, w tym zdarzeń o przypadkowym i krótkotrwałym charakterze mającym cechy wypadku przy pracy (por. wyrok NSA z 2 lutego 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 1313/99, Pr. Pracy 2000/5/35). Mając na uwadze powyższe, należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) skargę jako nieuzasadnioną oddalić.