II SA/Ka 3276/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Krawczyk /spr./ Sędziowie WSA Iwona Bogucka Stanisław Nitecki Protokolant ref. staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Pan M. K., zamieszkały w D. nr [...] N., pismem z dnia [...] wystąpił o wypłatę odszkodowania za zniszczenie łąki i drzew, spowodowane wodami spływającymi ze zbiornika wód opadowych, stanowiącego własność gminy N. Twierdził, że do spływu wód doszło po wyremontowaniu przepustu na drodze gminnej D.-J. Remont przepustu polegał na wstawieniu nowych dren o większej średnicy niż dotychczas, co wywołało duży spływ wód, które spowodowały szkody na jego działce i doprowadziło do wysuszenia zbiornika wód opadowych oraz zniszczenia jego fauny i flory. Domagał się także likwidacji przepustu. Burmistrz Miasta i Gminy Ż. decyzją z dnia [...] odmówił nakazania gminie N. likwidacji przepustu na drodze gminnej D.-J. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne. W uzasadnieniu podał, iż G. N. na początku lat 90-tych wybudowała drogę o nawierzchni asfaltowej D.-J. Gmina jest także właścicielem zbiornika wód opadowych usytuowanego powyżej tej drogi. Ponieważ nadmiar wody z tego zbiornika przelewał się przez szerokość drogi i zalewał sąsiadujące z nią działki w latach [...] –[...] w drodze wybudowano przepust, którym woda spływała wzdłuż granicy wnioskodawcy na niżej położone tereny /rowem wykopanym na zlecenie gminy/. W związku ze stwierdzeniem wiosną [...] uszkodzenia powierzchni drogi nad przepustem doszło w [...] tego roku do remontu drogi, wykonanego przez pracowników Gminy. W trakcie tego remontu wymieniono zniszczone rury przepustu o średnicy Ø 300 na rury o średnicy Ø 600. Ponieważ istniejący na działce wnioskodawcy, co najmniej od [...] rów odprowadzający wodę z przepustu został zasypany, organ uznał, że remont przepustu nie był powodem zwiększonego spływu wód przez działkę wnioskodawcy, ani wysuszenia zbiornika wód opadowych. To wysuszenie najprawdopodobniej stanowiło następstwo suszy. Dochodzenie odszkodowania za ewentualne szkody wywołane spływem wód należy do sądów powszechnych. W odwołaniu M. K. wyjaśnił, iż domaga się przede wszystkim usunięcia przepustu, który powstał w następstwie remontu drogi i poprzedniego przepustu. Wskazał, że w ramach tego remontu w przepuście zabudowano rynny o większej średnicy oraz umieszczono je niżej. Te właśnie okoliczności spowodowały intensywny spływ wód ze zbiornika po jego działce i wywołały szkody /doły na działce, zniszczone drzewa/ oraz opróżnienie zbiornika. Gmina nie posiada zgody na wypuszczenie wody ze swojego zbiornika na jego działkę. Nadto dla wykonanego remontu nie sporządzono żadnej dokumentacji. Odwołujący się wyjaśnił także, że rów odprowadzający wodę z przepustu został zasypany przez niego dopiero po spływie wód ze zbiornika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18.07. 2001 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 115, poz. 1229 z zm./. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie nakazania Gminie N. likwidacji przepustu w drodze gminnej, gdyż jak wykazało postępowanie, wykonanie przepustu, a w istocie odtworzenie istniejącego od około [...] lat przepustu nie spowodowało zmian stanu wody na gruncie, jak również zmiany kierunku spływu wód opadowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. podtrzymał w całości zarzuty i twierdzenia odwołania. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż w świetle zebranego materiału dowodowego żądanie skarżącego – likwidacji przepustu w drodze gminnej – jest nieuzasadnione. Nie doszło bowiem do naruszenia przez Gminę norm art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo wodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o ustalenia faktyczne w zasadzie bezsporne, jednakże ocena tego stanu faktycznego została dokonana z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów /art. 80 kpa/, wobec czego nie można wykluczyć, iż zapadła ona z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne. Zgodnie z art. 80 kpa organowi administracyjnemu przysługuje prawo do swobodnej oceny materiału dowodowego. W nauce prawa administracyjnego podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami procesowymi oraz zachowaniem określonych reguł. W ocenie tej organ powinien kierować się wiedzą, logiką i zasadami życiowego doświadczenia. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że przepust na drodze gminnej D.-J. powstał na początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Przepust odprowadzał nadmiar wody z gminnego zbiornika wody opadowej po granicy nieruchomości skarżącego, a od około [...] rowem biegnącym wzdłuż tej granicy na niżej położone nieruchomości. W [...] w ramach remontu drogi pracownicy Gminy wymienili rury tworzące przepust z rur o przekroju 300 Ø na rury o przekroju 600 Ø. Według skarżącego oraz dołączonych pism osób zamieszkałych w okolicy przepustu /z [...] po wymianie rur przepustu woda ze zbiornika spłynęła przez działkę skarżącego dokonując na niej zniszczeń. W tym ostatnim zakresie organy nie przeprowadziły żadnego postępowania /zeznania świadków, oględziny nieruchomości skarżącego/ jednakże twierdzeniom skarżącego co do spływu wód po jego działce nie zaprzeczyły. Przyjęcie przy takim stanie faktycznym, iż wobec istnienia przepustu na drodze od około [...] lat, a jedynie jego odtworzeniu w [...] /remont przepustu/ nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie, jak również zmiany kierunku spływu wód opadowych jest nieuprawnione. Z akt administracyjnych, jak i decyzji organów wynika brak zażaleń na funkcjonowanie przepustu, aż do [...] to jest dokonania remontu przepustu. Ten fakt wskazuje na istnienie związku przyczynowego pomiędzy remontem przepustu, a spływem wód ze zbiornika przez ten przepust na działkę skarżącego. Twierdząc, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie organy odwoływały się do daty powstania przepustu /początek lat 90-tych/, ale nie dostrzegły, że w trakcie remontu w [...] doszło do zmiany rur przepustu na rury o dwukrotnie większym przekroju /z Ø 300 na Ø 600/. Nadto – wobec braku dokumentacji remontu nie ustalono czy rury te nie zostały posadowione poniżej poziomu, na którym znajdowały się przed remontem, jak twierdzi skarżący. W każdym razie już dwukrotne powiększenie przepustowości rur uniemożliwiało – zdaniem składu orzekającego – przyjęcie, iż nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie przez zwiększenie jej ilości i szybkości spływu, które to zdarzenia mieszczą się w dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego z 18.07.2001 r. Zgodnie z tym ostatnim przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Skoro więc Gmina N., do której należy zbiornik wód opadowych, w [...] , dokonała remontu stanowiącego jej własność przepustu, który służył do odprowadzania nadmiaru wód ze zbiornika, przez zwiększenie jego przepustowości i tym samym szybkości spływu wód ze zbiornika to ustalenie, iż nie doszło do zmiany stanu wód narusza art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Nadto poza zakresem rozważań organów pozostała kwestia braku zgody skarżącego na odprowadzenie wód na jego nieruchomość, a w związku z tym brak jest ustaleń czy nie doszło do naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego. W postępowaniu ponownym organy orzekające powinny dokonać powtórnej analizy zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze stanowisko Sądu w tym zakresie i ewentualnie – jeżeli uznają to za celowe – przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie mającym znaczenie dla ustalenia okoliczności regulowanych art. 29 Prawa wodnego. Następnie w zależności od wyniku tych czynności podejmą stosowną decyzję, z której uzasadnienie będzie odpowiadać art. 107 § 3 kpa. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm./ mającej zastosowanie w sprawie w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 z zm./ orzeczono jak w sentencji. SJ/