II SA/Ka 3288/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi F. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia [...] Orzekł, że u F. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu z poz.15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.). Powyższe rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.-Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] która to placówka nie rozpoznała zawodowego uszkodzenia słuchu. Ponadto dochodzenie epidemiologiczne nie wykazało pracy w hałasie przekraczającym NDN. Na skutek odwołania pracownika [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania wskazując na potrzebę uzupełnienia dochodzenia epidemiologicznego oraz wyjaśnienie sprawy zażalenia pracownika na orzeczenie lekarskie. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w C., na podstawie art.1 pkt 2, art.4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz §§ 1, 5, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.) ponownie orzekł, że u F. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu z poz.15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/wym. rozporządzenia. W uzasadnieniu podał, że F. P. był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego – Przychodni Chorób Zawodowych w S. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] jednostka ta nie stwierdziła podstaw do rozpoznania zawodowego urazu akustycznego ze względu na nietypowy dla zmian wywołanych działaniem hałasu charakter niedosłuchu. Dochodzenie epidemiologiczne i zebrane dodatkowo informacje wskazują, że F. P. będąc zatrudniony w latach 1951-1991w Zakładach B w C. na stanowisku ślusarza remontowego i spawacza, pracował w hałasie (78-100dB), który mógł spowodować uszkodzenie słuchu. Natomiast w latach 1991-1995 pracował w "A" Sp. z o.o. w C. na stanowisku spawacza, gdzie równoważny poziom hałasu nie przekraczał 80 dB. Z uwagi na to, iż w II-stopniowym trybie diagnostyczno-orzeczniczym nie rozpoznano urazu akustycznego brak było podstaw do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na skutek odwołania F. P., decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał powyższą decyzje w mocy. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy skarżącego oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Nie kwestionował faktu, że F. P. pracował w warunkach stwarzajaych ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Wskazał jednak, że w orzeczeniach lekarskich dwóch kompetentnych placówek służby zdrowia rozpoznano u badanego pracownika niedosłuch mieszany (przewodzeniowo-odbiorczy), który nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego pochodzenia zawodowego. Zatem skoro istnieje mieszany niedosłuch to lekarze specjaliści byli zobligowani do nie rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, gdyż z lekarskiego punktu widzenia tylko stwierdzenie obustronnych symetrycznych ubytków słuchu typu odbiorczego umożliwia rozpoznanie przewlekłego urazu akustycznego pochodzenia zawodowego Na skutek skargi wniesionej przez F. P. oceny legalności decyzji dokonała Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt II S.A./Ka 1099/01 uchylił decyzje organu odwoławczego. Wskazał, iż dla obalenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy uszkodzeniem słuchu a pracą w warunkach szkodliwych konieczne było wykazanie, że rozpoznany u skarżącego niedosłuch nie ma żadnego związku z wykonywaną przez niego pracą w hałasie. Zdaniem Sądu nie było wystarczające powoływanie się na charakter rozpoznanego niedosłuchu, bez ustalenia z jakich przyczyn niedosłuch ten wystąpił u skarżącego, zważywszy na jego 37 letni staż pracy, w tym pracy wykonywanej w warunkach szkodliwego działania hałasu. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u F. P. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą. Wobec zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uzyskano nowe orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] w którym ponownie rozpoznano u F. P. niedosłuch obustronnie mieszany i stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W tej sytuacji nie zostały spełnione przesłanki orzeczniczo-medyczne do stwierdzenia choroby zawodowej słuchu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego F. P. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż rozpoznane u niego zmiany w narządzie słuchu nie są charakterystyczne dla skutków hałasu zważywszy na jego wieloletnią pracę w narażeniu na działanie ponadnormatywnego hałasu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Natomiast według art. 1 § 2 powołanej na wstępie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Ponadto przyjdzie wskazać, że w myśl art. 99 powołanej na wstępie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja odpowiada prawu. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej w tej sprawie wyznacza § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. O uznaniu choroby za zawodową decydują, jak przyjęły organy sanitarne obu instancji, dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na powstanie takiej choroby. W przypadku pozytywnego wystąpienia obu tych przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, określonej jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Zauważyć w tym miejscu należy, że wymienione pod wskazaną wyżej pozycją określenie choroby zawodowej zawiera pewne ograniczenie. Za chorobę zawodową uznaje się bowiem tylko takie uszkodzenie słuchu, które miało ścisły związek z hałasem. Innymi słowy nie każde uszkodzenie słuchu powstałe w okresie wykonywania pracy, w warunkach narażenia na hałas ponadnormatywny, stanowi chorobę zawodową wymienioną w poz. 15 wykazu, zwłaszcza jeżeli przyczyną takiego schorzenia jest inny pozazawodowy czynnik, jak np. stan zapalny, infekcja. W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego i zebranych dodatkowo informacji zgodnie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia na stanowiskach ślusarza remontowego oraz spawacza świadczył pracę w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Ponieważ jednak, stosownie do § 10 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej są nie tylko wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy ale również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych, o których mowa w § 7 tego rozporządzenia powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, skarżący był badany w dwóch takich jednostkach medycznych, tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K.-Poradni Chorób Zawodowych w S. i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie te jednostki rozpoznały u niego niedosłuch obustronnie mieszany. W orzeczeniu jednostki I stopnia stwierdzono patologię obustronną ucha środkowego. Wskazać przyjdzie, że niedosłuch mieszany placówka ta rozpoznała przy braku narażenia na hałas. W wyroku z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt. II S.A./Ka 1099/01 zapadłym w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sad Administracyjny stwierdził, że dla obalenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy uszkodzeniem słuchu a pracą w warunkach szkodliwych konieczne w sprawie było wykazanie, że rozpoznany u skarżącego niedosłuch nie ma związku z wykonywaną przez niego pracą w hałasie. W związku z czym skarżący poddany został ponownie badaniu w Instytucie Medycyny Pracy w S. Lekarze orzecznicy tegoż Instytutu ponownie rozpoznali u skarżącego niedosłuch obustronnie mieszany. Obustronnie charakter niedosłuchu o poziomie UP-31 dB, UL-31 dB nie przedstawia – zdaniem biegłych lekarzy - klinicznych cech zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. Mieszany, czyli przewodzeniowo-odbiorczy charakter niedosłuchu, który oznacza, iż powstał on nie tylko na skutek przyczyn zewnętrznych, w tym szkodliwych warunków pracy, nie jest typowy dla zawodowego urazu akustycznego. Jego przyczyna tkwi także w innych czynnikach, na przykład w stanach zapalnych, które - na marginesie - mogą przebiegać bezobjawowo. Wskazać przyjdzie, że dotychczas judykatura zajmuje utrwalone stanowisko, iż uszkodzenie słuchu o charakterze mieszanym w obu uszach nie daje podstaw do uznania go za chorobę zawodową. Nawet ostatnie orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazujące na nieprawidłową praktykę organów inspekcji sanitarnej uzależniania rozpoznania choroby zawodowej słuchu od wielkości ubytku słuchu, tego stanowiska nie kwestionuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt III RN 78/01 publik. Prawo Pracy 2003/3/31). W tej sytuacji zasadnie, w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Skoro u skarżącego w wyniku badań nie stwierdzono ubytków słuchu typu odbiorczego, które byłyby następstwem oddziaływania na organizm skarżącego czynnika szkodliwego dla zdrowia, tj. hałasu, to nie można było stwierdzić choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.