II SA/Ka 330/02

Dnia 2 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: sekretarz sądowy Elwira Karasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2004 roku, sprawy ze skargi W. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] roku Nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Pismem z dnia [...] roku skarżąca W. M. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z wnioskiem o sprawdzenie, czy obiekty drewniane, należące do C. i H. M., usytuowane w R. na działce nr [...] są wybudowane zgodnie z przepisami prawa. Na skutek tego wniosku organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie kontroli wnioskowanych przez skarżącą obiektów. W dniu [...] roku na posesji C. i H. M. przeprowadzone zostały oględziny, podczas których stwierdzono m.in., że dwa budynki drewniane zlokalizowane na działce C. i H. M. wybudowane zostały w [...] lub [...] roku, że pokryte są dachem jednospadowym o spadku połaci dachowej w kierunku posesji skarżącej, a także, że odległość tych obiektów od granicy działki skarżącej wynosi 60 i 135 cm. W wyniku przeprowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. wydał w dniu [...] roku decyzję, na mocy której postanowił umorzyć postępowanie w sprawie lokalizacji budynków gospodarczych na działce nr ewid. [...] w R. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że przyjął za wiarygodne twierdzenie skarżącej co do roku powstania przedmiotowych obiektów tj. roku [...]. W takim stanie rzeczy organ przyjął, że w sprawie zastosowanie znajdzie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.), co z kolei daje podstawę do zastosowania art. 65 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229). Sygn.akt II SA/Ka 330/02 Z decyzją organu pierwszej instancji nie zgodziła się skarżąca, wnosząc odwołanie i domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy. W treści odwołania podniosła, że skoro sam właściciel przyznał, że budynki wybudowane zostały w roku [...], to winny mieć do nich zastosowanie przepisy prawa budowlanego z [...] roku. Dalej stwierdziła, że położone tak blisko granicy działki obiekty winny mieć ścianę oddzielenia pożarowego, a ich brak stwarza zagrożenie bezpieczeństwa. Rozpoznając to odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z prawem, albowiem w dacie, kiedy powstały przedmiotowe obiekty (i to bez względu na to, czy był to rok [...], czy też [...]) nie obowiązywały jeszcze "warunki techniczne" wydane na podstawie Prawa budowlanego z [...] roku. Organ odwoławczy stwierdził, że prawo nie może działać wstecz, a zatem do przedmiotowych budynków zastosowanie winny mieć warunki techniczne z [...] roku. Te zaś unormowania były zdaniem organu mocno tolerancyjne, zbyt ogólne i pomijały niektóre okoliczności. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję organu drugiej instancji skarżąca podniosła te same argumenty, które podnosiła we wcześniejszym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko uzupełnione o stwierdzenie, że sporne obiekty nie uchybiały warunkom technicznym, jakie obowiązywały w dacie ich powstania. Sygn.akt II SA/Ka 330/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem tak organ pierwszej, jak i drugiej instancji dopuściły się zdaniem Sądu takiego naruszenia przepisów postępowania, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy podkreślić, że postępowanie przed organami administracyjnymi obu instancji nie doprowadziło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności okoliczności, w jakiej dacie powstały sporne zabudowania. Właśnie to ustalenie jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność bowiem, czy obiekty powstały w roku [...], czy też w roku [...] będzie miała wpływ na zastosowanie odpowiednich przepisów prawa. W zależności od tego ustalenia, znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229), obowiązującej od dnia 1 stycznia 1975 roku, czy też przepisy wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 i z 1965 r. Nr 13, poz. 91). Pomijając dokonanie ustalenia powyższych okoliczności organy obu instancji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również przepis art. 77 tegoż Kodeksu, albowiem w sytuacji, kiedy zeznania stron w tak istotnej kwestii były rozbieżne, organ administracji winien był przeprowadzić dalsze dowody z urzędu, w celu ustalenia dokładnej daty powstania spornych obiektów. Bezspornym jest, że przedmiotowe obiekty wybudowane zostały przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.). Taka sytuacja stanowi, że rozstrzygnięcia organów administracyjnych powinny być poprzedzone wyborem jednej z dwóch dyrektyw intertemporalnych zawartych w art. 103 ust. 1 i 2 nowego Sygn.akt II SA/Ka 330/02 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 103 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z zastrzeżeniem ust. 2. Zastrzeżenie to polega na niestosowaniu art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Pozytywna strona owego zastrzeżenia polega na wskazaniu, iż do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z zestawienia norm zawartych w powołanym przepisie art. 103 ust. 1 i 2 wynika, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 roku stosuje się przepisy nowego prawa budowlanego tylko wtedy, gdy nie są one efektem samowoli budowlanej. W rezultacie ocena, czy mamy do czynienia z zastrzeżeniem z art. 103 ust. 2 nowego prawa budowlanego wymaga ustalenia, czy obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania administracyjnego wymagał zezwolenia lub zgłoszenia wg przepisów obowiązujących w czasie budowy. Jeśli bowiem takiego pozwolenia albo zgłoszenia przepisy wówczas wymagały, a inwestor nie legitymuje się takim pozwoleniem lub zgłoszeniem, to byłaby to sytuacja normowana dyspozycją art. 48 prawa budowlanego z 1994 roku, z zastrzeżeniem art. 103 ust. 2, iż do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. O ile zatem obiekty zostały wybudowane przed dniem 1 stycznia 1975 roku, to podlegały przepisom Prawa budowlanego z 1961 roku i na podstawie tych przepisów należało ustalić, czy wymagały pozwolenia na budowę względnie zgłoszenia. Jeżeli tak, a inwestor takimi się nie legitymuje, to należało zastosować przepisy dotychczasowe tj. aart 37 lub art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że przez "przepisy dotychczasowe" z art. 103 ust 2 nowego prawa budowlanego, należy rozumieć zarówno ustawę z 1974 roku jak i wydane w oparciu o nią przepisy wykonawcze, tj rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr Sygn.akt II SA/Ka 330/02 17, poz. 62) – por. wyrok NSA z 23.08.1999 r. Sygn. akt II SA/Ka 1793/97 nie publ., wyrok NSA z 21.01.2000 r. Sygn. akt II SA/Ka 776/98 nie publ. Rozpoznając zatem ponownie sprawę, organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe, zmierzające do jednoznacznego ustalenia daty budowy przedmiotowych obiektów i dopiero po jej ustaleniu dokona merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie z uwzględnieniem powyższych rozważań. Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd nie orzekł, a to wobec faktu, że skarżąca, pomimo pouczenia jej w trybie art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie złożyła stosownego wniosku, co po myśli powołanego przepisu spowodowało utratę uprawnienia do żądania zwrotu tych kosztów.