II SA/Ka 3308/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia NSA – del. Małgorzata Korycińska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant stażysta Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi K.O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., dalej zwany PINB, wszczął na żądanie K.O., dnia [...] postępowanie w sprawie legalności przeprowadzonego przez W.M. remontu budynku mieszkalnego w B. gm. L. Zawiadamiająca jest, jak podała, wraz z W.M. jednym ze współwłaścicieli działki o nr. ewid. [...] na której jest posadowiony przedmiotowy budynek. Decyzją z dnia [...] PINB w C. umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wykonany remont budynku polegający na wymianie pokrycia dachowego z eternitu na blachę falistą a także remont komina nad połacią dachu, polegający na otynkowaniu go i pomalowaniu nie naruszył elementów konstrukcyjnych dachu. Te prace budowlane zdaniem w/w organu nie wymagały posiadania pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, a wręcz były wykonaniem obowiązku nałożonego na właściciela budynku przepisami prawa budowlanego ( organ wskazał tutaj na art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.). Decyzję tę, na skutek odwołania P. O., uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej zwany ŚWINB. W uzasadnieniu swojej decyzji podał on, że w toku postępowania doszło do naruszenia wyrażonej w art. 10 kpa zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym poprzez nie zaznajomienie odwołującej się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. W dniu [...] PINB w C. ponownie umorzył postępowanie kierując się tymi samymi motywami co w poprzedniej decyzji. Dodatkowo organ I instancji stwierdził, że przedmiotowy budynek został wzniesiony w [...] r., wymiana pokrycia dachowego miała miejsce w [...]., a remont komina wykonano w [...] r. oraz że poczynione przez niego ustalenia nie dają podstaw prawnych do jednoznacznego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa budowlanego. W kolejnym odwołaniu P. O. podniosła, iż remont dachu nie polegał tylko na wymianie pokrycia , ale też krokwi, które są aktualnie dłuższe niż były przed remontem, a ponadto, że P. M. jeśli chce gospodarować na działce gdzie posadowiony jest przedmiotowy budynek może odkupić jej udział we współwłasności, bądź wymienić tę działkę na inną. Ś.W.I.N.B. decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakazał inwestorowi, celem doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem: -zlecenia osobie uprawnionej wykonania opinii technicznej dotyczącej przeprowadzonych robót remontowych pokrycia dachowego w terminie 3 miesięcy, -następnie wystąpienia do organu administracji architektoniczno-budowlanej o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku. W skardze do NSA K.O. podniosła, że zaskarżona decyzja zmierza do legalizacji bezprawnych działań W.M., pomija istotne fakty i zawiera rażące błędy w zakresie wykładni prawa materialnego. W jej opinii wykonany remont przedmiotowego budynku polegał na zmianie konstrukcji dachu, a dodatkowo remont ten polegał także na zmianie konstrukcji całego budynku ze znacznym zwiększeniem jego kubatury. Taka przebudowa w jej opinii wypełnia dyspozycję art. 48 prawa budowlanego i winna skutkować wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jeśli były zbudowane bez wymaganego prawem pozwolenia. Zarzuciła także błędne zastosowanie przez Ś.W.I.N.B. art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który dotyczy sytuacji przewidzianych w art. 50 prawa budowlanego, a więc wykonania innych robót budowlanych niż budowa. Tymczasem zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego budowa to także odbudowa, rozbudowa, przebudowa oraz modernizacja obiektu budowlanego.. Podniosła także, że P. M. nie uzyskał od niej żadnej zgody na wykonanie remontu budynku mimo, że zgoda taka była konieczna. Dodała wreszcie, że W.M. mieszka aktualnie w nowo wybudowanym domu, natomiast rozbudowę i remont budynku, którego dotyczy zaskarżona decyzja prowadzi P. M., który robi sobie tam domek letniskowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) –dalej przepisy wprowadzające - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) – dalej p.s.a. Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez stronę skarżącą. Zgodnie bowiem z dyspozycją zawartą w art. 134 § 1 p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 p. s. a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości bądź części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W analizowanej sprawie zachodzą wszystkie te przyczyny. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału nie można ustalić, czy inwestor dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości na której jest posadowiony przedmiotowy obiekt budowlany. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów w tej kwestii. Trudno bowiem, za taki dokument uznać nie poświadczoną kserokopię aktu własności ziemi z [...] z którego wynika, że przedmiotowa działka jest własnością S.K., a także J.M. i Z.S. W jednym z pism skarżącej jest mowa o dokonaniu przez W.M. podziału działki? To również nie zostało ustalone. Wprawdzie kwestia własności nieruchomości nie ma znaczenia prawnego w sytuacji gdy obiekt budowlany został już wzniesiony i do rozstrzygnięcia pozostaje jedynie kwestia możliwości jego użytkowania ( por. wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 90/97 – Lex nr 46652), tym niemniej ma to znaczenie fundamentalne w kwestii ustalenia interesu prawnego, a co zatem idzie stron postępowania. Z akt postępowania wynika, że nie brali w nim udziału spadkobiercy Z.S., a więc współwłaściciele działki na której jest posadowiony przedmiotowy budynek. Stanowi to obrazę art. 10 § 1 kpa i w przypadku zgłoszenia przez stronę stosownego wniosku skutkuje na mocy art. 145 § 1 pkt 4 wznowieniem postępowania. Nie poczyniono także dokładnych ustaleń, w jakim okresie prowadzone były w przedmiotowym budynku roboty budowlane i jaki był ich zakres, a w szczególności czy zgodnie z Prawem budowlanym wymagały one zgłoszenia właściwemu organowi, czy też uzyskania pozwolenia na budowę, bądź czy inwestor był w świetle prawa zwolniony z tych obowiązków. Dokonane w tej sytuacji, przez organy obu instancji ustalenia faktyczne należy więc traktować jako dowolne oraz nie rozpatrzone w sposób wyczerpujący, co stanowi obrazę art. 7 i 77 kpa. Organy obu instancji bez dokonania dokładnych ustaleń faktycznych przyjęły za udowodnione, że w analizowanej sprawie brak jest przesłanek do zastosowania art. 48 czy 49 Prawa budowlanego, co stanowi obrazę art. 80 kpa. Nałożenie na inwestora w decyzji ostatecznej ŚWINB, nakazu "zlecenia osobie uprawnionej, wykonania opinii technicznej dotyczącej przeprowadzonych robót remontowych pokrycia dachowego oraz konstrukcji dachu w zakresie wprowadzonych zmian" jest najlepszym tego przykładem. Jest to bowiem w istocie rzeczy postanowienie dowodowe o jakim jest mowa w art. 77§ 2 kpa, które nie może być umieszczone w decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Niedopuszczalne w tej sytuacji było i to iż dowód ten został przeprowadzony już po wydaniu ostatecznej decyzji i nie mógł mieć już tym samym wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Wypada jeszcze dodać, że opisany wyżej nakaz nałożono w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który to przepis zastosowany odpowiednio w oparciu o ust. 4 cyt. artykułu służy doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Godzi się także podnieść, że skoro w decyzji tej bez podstawy prawnej nałożono na inwestora wyżej opisany nakaz, to brak było w tej sytuacji podstawy prawnej do nałożenia obowiązku z art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, t. j. uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Konsekwencją tych błędów było odmienne zastosowanie przez organy obu instancji przepisów Prawa budowlanego. Organ I instancji dwukrotnie rozpoznając sprawę doszedł do wniosku opierając się na art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, że wykonany przez inwestora remont dachu nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Pominął on jednak istotną związaną z tym kwestię nałożonego na inwestora art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązku dokonania zgłoszenia projektowanych robót budowlanych właściwemu organowi na co słusznie powołuje się skarżąca. Z kolei organ II instancji po uzupełnieniu postępowania dowodowego o dodatkowe oględziny doszedł do wniosku, że najwłaściwsze będzie zakwalifikowanie przeprowadzonych robót budowlanych do innych przypadków niż określone w art. 48 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji). Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy, w oparciu o dodatkowe dowody określić przede wszystkim okres w jakim zostały wykonane roboty budowlane na przedmiotowym budynku, oraz jaki był ich zakres. Ustalić należy także co podnosi skarżąca, kto był faktycznym inwestorem. Pomocnym w tej mierze narzędziem może okazać się włączenie do postępowania wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy należy dokonać odpowiednich rozstrzygnięć kierując się brzmieniem przepisów prawa budowlanego obowiązującego w czasie podejmowania przez inwestora poszczególnych czynności, gdy idzie o wymóg uzyskania pozwolenia na budowę lub brak zgłoszenia zamiaru prowadzenia robót budowlanych. Z powyższych racji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 p.s.a. w związku z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających. Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania z uwagi na brak stosownych wniosków stron o jakich mowa w art. 210 § 1 p. s. a.