II SA/Ka 3324/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA /del./ Ewa Krawczyk Sędzia NSA /del./ Bonifacy Bronkowski /spr./ Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004r. sprawy ze skargi A. i K. małżonków S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie inne – nakazania wykonania określonych czynności o d d a l a s k a r g ę Pismem z dnia [...] U. i J.T. wnieśli o wszczęcie postępowania w sprawie odprowadzenia wód opadowych na ich posesję z nieruchomości położonej przy ul. F. w C. stanowiącej własność A. i K.S Pismem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. zawiadomił K. i A. S. o terminie wizji lokalnej, która zostanie przeprowadzona na ich nieruchomości celem oceny prawidłowości odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego i parceli. W protokole oględzin, które zostały przeprowadzone w dniu [...] stwierdzono, że budynek znajdujący się na nieruchomości małżonków S. jest orynnowany, a woda odprowadzana jest do oczka wodnego znajdującego się na działce, Zbiornik ten ma głębokość około 0,8 m i nie jest wybetonowany. W przypadku intensywnych lub długotrwałych opadów nadmiar wody deszczowej przelewa się na ich nieruchomość, a dalej spływa na nieruchomość małżonków T. W pozwoleniu na budowę domu mieszkalnego małżonków S. nie zawarto szczegółowych rozwiązań dotyczących sposobu odprowadzania wód opadowych. K.S. złożył oświadczenie, że nadal jest otwarty na propozycje rozwiązania powstałej sytuacji, wskazując jednocześnie, że brak jest możliwości włączenia się do istniejącej przy ul .F. kanalizacji deszczowej. Pismem z dnia [...] U. i J.T. złożyli oświadczenie, co do okoliczności zawartych w protokole. Podnieśli, że w [...] zwrócili się do sąsiadów o rozwiązanie zaistniałej sytuacji, lecz ich propozycja pozostała bez odpowiedzi. W [...] K.S. powiększył kamienny murek na w/w zbiorniku wodnym, nachylając go w stronę ich nieruchomości i pozostawiając otwór, którym nadmiar wody w zbiorniku odprowadzany jest na ich nieruchomość. Ponadto, przed terminem oględzin usunięto nadmiar wody w przedmiotowym zbiorniku przez jej wypompowanie. Wobec powyższego małżonkowie T. uznali, że wyczerpane zostały możliwości ugodowego rozwiązania zaistniałej sytuacji i wnieśli o szybkie działanie mające na celu zapobieżenie przyszłemu zalewaniu wodą ich posesji. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. działając w oparciu o art.81c ust.1 oraz art.5 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89 poz.414 ze zm. obecnie Dz.U. Nr 207 z 2003r. poz.2016 – zwanej dalej prawem budowlanym oraz art.123 Kodeksu Postępowania Administracyjnego nakazał A. i K. małżonkom S. przedłożenie projektu ujęcia i zagospodarowania wód deszczowych z dachów i powierzchni utwardzonych swojej nieruchomości do dnia [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że w projekcie technicznym budynku mieszkalnego, zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] Nr [...] nie rozwiązano kwestii odprowadzania wód deszczowych. Wykonany na nieruchomości zbiornik /oczko wodne/ nie spełnia w sposób zadowalający funkcji zbiornika retencyjnego, gdyż w razie większych opadów, zgromadzona w nim woda wzbiera i zalewa nieruchomości sąsiednie. Kierowanie wody opadowej na teren sąsiedniej nieruchomości bez zgody właściciela tej nieruchomości jest zabronione. Zażaleniem z dnia [...] A. i K.S. wnieśli o uchylenie w/w postanowienia zarzucając mu brak podstawy prawnej do nałożenia na nich obowiązku sporządzenia i przedstawienia stosownej dokumentacji. W szczególności, składający zażalenie podnieśli, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wskazał jednoznacznie, jaki przepis prawa budowlanego został naruszony, a powołanie się przez organ na przepis art.81c ust.1 pkt 1 prawa budowlanego, wobec przytoczonych wyżej argumentów uznać należy za bezpodstawne. W dniu [...] do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. wpłynęło pismo K.Ś. dotyczące odprowadzania wód z nieruchomości małżonków S. na jego posesję. W dniu [...] przeprowadzono oględziny nieruchomości położonej przy ul. F. w C. należącej do A. i K.Ś.. Strony zapoznano z treścią protokołu z dnia [...] sporządzonego podczas oględzin na nieruchomości A.i K. S.. Małżeństwo Ś. podnieśli, że nie zgadzają się ze stwierdzeniem, iż dno zbiornika usytuowanego na posesji małżonków S. nie jest wybetonowane .Ponadto stwierdzili, że każdorazowo, po nawet niewielkich opadach deszczu woda zgromadzona w oczku wodnym wylewa się i spływa na nieruchomości niżej położone. Dom małżonków S. jest jednym z dwóch, nieprzyłączonych do istniejącej przy ul. F. kanalizacji. W trakcie przeprowadzonych oględzin, przedstawicieli organu nadzoru budowlanego poinformowano, że zarzuty dotyczące kierowania wód opadowych z terenu posesji małżonków S. popiera również R.C. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił w części postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] Nr [...] i wyznaczył nowy termin do przedłożenia projektu ujęcia wód deszczowych – na dzień [...]. Uzasadniając to rozstrzygnięcie, organ II instancji wskazał, że w czasie większych opadów wody wydostające się z oczka wodnego, gromadzącego wodę spływającą z dachu, wylewają się na nieruchomości sąsiednie. Natomiast właściciel nieruchomości powinien odprowadzać wodę z jej terenu w taki sposób, aby nie szkodziło to sąsiadom. Jako podstawę przyjętego rozstrzygnięcia wskazano przepis art.5 ust.1 pkt 6 prawa budowlanego oraz przepis § 29 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /tekst jednolity: Dz.U. z 1999r. Nr 14 poz.140 ze zm./ zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych . Na powyższe postanowienie skargę złożyli A. i K.S., domagając się jego uchylenia. Jako uzasadnienie wskazali, że organ nadzoru budowlanego nie wskazał w sposób jednoznaczny jakie przepisy prawa budowlanego zostały naruszone, a tylko w takim przypadku można mówić o naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich. Ponadto podnieśli, iż organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych uwzględniając jedynie głębokość zbiornika wodnego /oczka wodnego/ usytuowanego na ich nieruchomości, a nie jego objętość wynoszącą około 2 m3 . Tym samym, w ocenie skarżących, zbiornik ten jest w stanie odprowadzić nadmiar wody spływającej z dachów, a ponadto, zainstalowano w nim pompę zatapialną, która odprowadza wodę z oczka wodnego do kanalizacji sanitarnej na ulicy F. Błędna jest również, ich zdaniem, zmiana podstawy prawnej dokonana przez organ II instancji. Ponadto skarżący podnieśli, że już po wydaniu postanowienia przez organ I instancji przeprowadzono oględziny nieruchomości małżonków Ś.. Świadczy to zdaniem skarżących o naruszeniu ich interesów i pozamerytorycznych względach, które zaważyły na treści rozstrzygnięcia organu I instancji, a które nie zostały dostrzeżone przez organ II instancji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi co do zasady powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się po podniesionych w skardze zarzutów, organ wskazał, że oględziny przeprowadzone na działce małżonków Ś. były skutkiem ich skargi z dnia [...]. Ponieważ zarówno skarga małżonków T. jak i małżonków Ś. dotyczyły znajdującego się na posesji skarżących oczka wodnego., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłał przy piśmie z [...] komplet dokumentów do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego zmiany podstawy prawnej – powołania art.5 ust.1 prawa budowlanego organ podniósł, iż w istocie zmiana taka nie miała miejsca, a powołany przepis § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jest jedynie przepisem wykonawczym do ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone orzeczenie odpowiada zdaniem Sądu co do zasady obowiązującemu prawu. Wbrew twierdzeniom skarżących nałożony na nich obowiązek znajduje zdaniem Sądu podstawę w obowiązujących przepisach tj. w treści § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zw. z § 126 tego rozporządzenia i zw. z art.5 ust.1 pkt 6 i ust.2 prawa budowlanego /w brzmieniu tych przepisów obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji/. Zgodnie z treścią § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania go na teren sąsiedniej nieruchomości bez zgody jej właścicieli lub zarządcy jest zabronione. W związku z zakresem obowiązywania tego rozporządzenia wynikającym z jego § 1 i § 2 nie może ulegać wątpliwości, że w przedmiotowym § 29 chodzi o zmianę naturalnego spływu wód spowodowaną zabudową działki budowlanej budynkami oraz związanymi z nimi urządzeniami np. placami postojowymi, chodnikami. Przez zmianę taką należy przy tym rozumieć każdą zmianę spływu wód w porównaniu do spływu wód opadowych jaki istniałby na działce budowlanej gdyby nie została ona zabudowana budynkami /budynkiem/ i związanymi z nimi urządzeniami. W przypadku stosunkowo niewielkich działek budowlanych, a do takich trzeba zaliczyć działkę skarżących praktycznie zawsze ich zabudowanie będzie powodować zmianę naturalnego spływu wód w wyżej przedstawionym rozumieniu. Z powierzchni zabudowanej budynkiem oraz z powierzchni utwardzonych działki spływ wody opadowej będzie bowiem kumulowany w jednym lub kilku miejscach / np. przy rurach odprowadzających wodę z rynien/ a nie na całej powierzchni działki. Z tego też względu nie można podzielić zdaniem Sądu zawartego w skardze poglądu, iż o tym że nie dochodzi w rozpatrywanej sprawie do zmiany naturalnego spływu wód opadowych, przesądza różnica poziomów w użytkowaniu działek. To zaś w świetle treści art.5 ust.1 pkt 6 i ust.2 prawa budowlanego oraz § 1 ust.2 pkt 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych prowadzi do wniosku, że na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku budynku spoczywa obowiązek takiego przejmowania czy też odprowadzania tych wód /pochodzących z powierzchni budynku i związanych z nim urządzeń/ aby nie przedostawały się one /nie były kierowane/ na teren sąsiedniej nieruchomości, bez zgody jej właściciela lub zarządcy. Obowiązek odpowiedniego działania w tym względzie istnieje przy tym nie tylko na etapie projektowania czy też budowy budynku ale także na etapie jego użytkowania. Zgodnie bowiem z treścią art.5 ust.1 pkt 6 prawa budowlanego obiekt budowlany należy nie tylko projektować i budować ale także użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami, w tym techniczno budowlanymi, w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Ochrona tych interesów nie jest zaś zapewniona jeżeli bez zgody właściciela lub zarządcy działki sąsiedniej kierowane są na teren tej działki wody opadowe z budynku usytuowanego na innej działce. W ramach przewidzianych tym przepisem powinności w związku z treścią § 29 i § 126 rozporządzenia warunków technicznych właściciel lub zarządca nieruchomości sąsiedniej może domagać się aby w postępowaniu administracyjnym, opartym o przepisy prawa budowlanego, nałożono na naruszającego te przepisy sąsiada określone obowiązki, których realizacja zapewni przedmiotową ochronę. Niewykonanie tych obowiązków może skutkować zastosowanie przewidzianych innymi przepisami prawa budowlanego sankcji /np.art.51 ust.1 pkt 2 w zw. z art.51 ust.4 i w zw. z art.50 ust.1 pkt 3 prawa budowlanego – zobacz w tym względzie m.in. oparty na podobnym stanie faktycznym i prawnym wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001r. sygn. akt III RN 140/00/. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie może ulegać zdaniem Sądu wątpliwość że zarówno przez zabudowę działki skarżących jak i przez zrealizowany przez nich sposób odprowadzenia wód opadowych z dachu ich budynku doszło do zmiany naturalnego spływu tych wód, które w konsekwencji przedostają się na teren sąsiedniej nieruchomości. Okoliczność ta została ustalona m.in. podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] /protokół z oględzin – k..7 i 8 akt administracyjnych/. W zasadzie została ona przyznana nawet w skardze. Potwierdzają ją nadto dołączone do akt administracyjnych fotografie - zwłaszcza gdy zważy się, że uwidocznione na nich oczko wodne znajduje się tylko około 2 m od granicy działki sąsiedniej /tak skarżący na rozprawie sądowej w dniu 3 lutego 2004r. – protokół z rozprawy./ Nie ma przy tym znaczenia z prawnego punktu widzenia jak często wody opadowe z budynku są kierowane /przedostają/ się na teren działki sąsiedniej, która to okoliczność jest akcentowana przez skarżących. Nie mogą się oni również powoływać /na okoliczność/, że ewentualnie przelewająca się z oczka wodnego woda dostaje się na teren ich działki skoro i tak później kieruje się na działkę sąsiednią. Dopuszczona przepisem § 126 ust.1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych możliwość odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki zachodzi zdaniem Sądu bowiem jedynie wówczas gdy własna działka jest w stanie przejąć całość takich wód, co w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Tym samym nie można podzielić zdaniem Sądu stanowiska skarżących, że w tym zakresie sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co powinno skutkować wydanie przez organ odwoławczy decyzji opartej na treści art.138 § 2 Kpa /w zw. z art.144 Kpa./. Wobec stwierdzenia naruszenia przez skarżących treści § 29 w zw. z § 126 rozporządzenia warunków technicznych oraz w zw. z art.5 ust.1 pkt 6 i ust.2 prawa budowlanego obowiązkiem organów orzekających było podjęcie czynności zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z tymi przepisami. Co do zasady powinna zapaść w takiej sytuacji decyzja oparta na treści art.51 ust.1 pkt 2 i ust.4 w zw. z art.50 ust.1 pkt 3 prawa budowlanego. Zaskarżone postanowienie, można jednak potraktować zdaniem Sądu jako mające określić jakie to czynności powinni wykonać skarżący w celu doprowadzenia sposobu odprowadzenia wód opadowych do stanu zgodnego z prawem. Skoro jednocześnie objęty postanowieniem projekt ujęcia i zagospodarowania tych wód może być uznany za informację lub dokument związany z użytkowaniem i utrzymaniem obiektu budowlanego w rozumieniu at.81c prawa budowlanego, to Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania z urzędu tej formy orzeczenia /w skardze ta kwestia nie została podniesiona/. Nawet gdyby przyjąć, że doszło w związku z tym do naruszenia przepisów postępowania to naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270- zwaną dalej ustawą p.s.a./. Za takim potraktowaniem tego uchybienia przemawiała nadto treść art.12 Kpa. Stworzono też w ten sposób skarżącym możliwość wyboru rozwiązania spornego sposobu odprowadzania wód opadowych. Z tych wszystkich względów skarga jako zdaniem Sądu nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art.151 ustawy p.s.a. w zw.z art.97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów.../Dz.U. Nr 153 poz.1271/.