II SA/Ka 336/03

Dnia 20 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 roku, sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzje i orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta R. Ś. orzekł o obowiązku zwrotu przez E. K. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] roku do [...] roku w kwocie [...] złotych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 3, art. 6 oraz art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu(tekst jedn. Dz.U. z 2001 roku, Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazano, że E. K. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna i uprawniony do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Zasiłek ten pobierał w okresie od dnia [...] roku do dnia [...] roku. W dniu [...] roku organ pierwszej instancji powziął wiadomość, że E. K. pobierał zasiłek chorobowy w okresie od [...] roku do [...] roku. Wobec tej okoliczności w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] roku uchylono decyzję o przyznaniu statusu bezrobotnego z prawem do zasiłku i orzeczono jednocześnie o odmowie uznania E. K. za osobę bezrobotną i o odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W takim stanie rzeczy organ pierwszej instancji uznał, że pobrany zasiłek jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, albowiem wypłacony został mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, a pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazał, iż w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych przedstawił w Urzędzie Pracy zwolnienie lekarskie za okres od [...] roku do [...] roku, które złożył również w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.. Zasiłek chorobowy został mu jednak wypłacony za okres zwolnienia lekarskiego w [...] i [...] [...] roku. Stwierdził dalej, że zwrot zasiłku dla bezrobotnych byłby zasadny jedynie za okres do [...] roku, albowiem po tej dacie nie pobierał już zasiłku chorobowego. Rozpoznając odwołanie Wojewoda Ś. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał na te same okoliczności faktyczne, które przedstawił organ pierwszej instancji w swojej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że bezzasadne byłoby wypłacanie zasiłku dla bezrobotnych po dniu [...] roku, albowiem rejestracja w Urzędzie Pracy jest dobrowolna i następuje zawsze na wniosek zainteresowanego. Nie ma zatem zdaniem organu możliwości "automatycznego" zarejestrowania danej osoby po upływie pobierania zasiłku chorobowego.. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymał swoje argumenty zawarte wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo podkreślił, że nie mógł wcześniej zgłosić faktu pobierania zasiłku chorobowego, ani też wniosku o ponowną rejestrację po upływie jego pobierania, albowiem ZUS przyznał mu ten zasiłek dopiero po wydaniu orzeczenia przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, co nastąpiło dopiero po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Powołał się na swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei art. 28 ust. 2 pkt 1 tej ustawy stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się m.in. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W rozpatrywanej sprawie zwrócić należy w pierwszej kolejności uwagę na treść i charakter pouczenia, o którym mowa w art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy. Pouczenie takie skarżący otrzymał na piśmie w postaci "informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy". W części IV tej informacji zawarte są obowiązki bezrobotnego, a w części V przypadki utraty prawa do zasiłku. W toku postępowania administracyjnego nie wykazano, aby skarżący nie zastosował się do treści tego pouczenia lub uchybił obowiązkom nałożonym na niego, jako na osobę bezrobotną. Co prawda w treści "informacji" został przytoczony przepis art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, to jednak nie wynika z niej, że w przypadku zaistnienia przesłanki powodującej utratę statusu bezrobotnego (w tym przypadku pobierania zasiłku chorobowego) po okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenie takie będzie świadczeniem nienależnym w rozumieniu ustawy. Podkreślić należy, że okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia nie wystąpiły w czasie pobierania tego świadczenia. Nie zostało zatem w ocenie Sądu dostatecznie wyjaśnione, czy skarżący został pouczony o skutkach, jakie może wywołać późniejsze orzeczenie sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wydane w wyniku odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, czy zachodzą przesłanki pozwalające na uznanie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za świadczenie nienależne w rozumieniu ustawy. Naruszone w ten sposób zostały zasady określone w art. 7 i 77 kpa. Prowadzone przez organy obu instancji postępowanie nie doprowadziło do wyjaśnienia tej kwestii, sprowadzając ją jedynie do stwierdzenia, że skarżący był pouczony o okolicznościach skutkujących obowiązkiem zwrotu świadczenia. Dodatkowo wskazać należy na okoliczność, że skarżący już w dacie zgłoszenia wniosku o rejestrację w Urzędzie Pracy, przedłożył dokumenty, z których wynikało, że wykorzystał tylko [...] dni okresu zasiłkowego, a nadal pozostaje niezdolny do pracy z powodu choroby. Wobec takich okoliczności organ pierwszej instancji winien był w sposób szczególny wykazać, że skarżący został pouczony o ewentualnych skutkach przedłużenia okresu zasiłkowego. Brak takiego pouczenia stanowi naruszenie zasady określonej w art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy rozpoznając odwołanie, mając na uwadze jego treść, a w szczególności to, że skarżący kwestionował decyzję organu pierwszej instancji jedynie w części, mógł rozważyć zastosowanie art. 28 ust. 8 ustawy, w myśl którego organ pierwszej instancji mógł w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia i w tym celu przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, celem zbadania, czy nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy dokona ustaleń z uwzględnieniem powyższych rozważań, przy czym będzie miał na uwadze zmiany stanu prawnego wprowadzone ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001), ze szczególnym uwzględnieniem przepisów przejściowych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn, zm.). W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekł, a to w związku z treścią art. 210 § 1 p.s.a.