II SA/Ka 3388/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie: NSA Szczepan Prax /spr./ WSA Stanisław Nitecki Protokolant referent Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /j.t. Dz.U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 ze zm./ pozbawił M. M. uprawnień kombatanckich. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że strona uzyskała wymienione uprawnienia wyłącznie z tytułu "udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" w okresie od [...]r. do [...]r. Jednocześnie organ orzekający wskazał, że z akt sprawy wynika, iż M.M. nie brał udziału w zwalczaniu oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii lub grup Wehrwolfu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.M. zarzucił, że podczas pełnienia zasadniczej służby wojskowej w jednostce nr [...], należącej do [...] Brygady KBW, brał czynny udział w zwalczaniu band UPA, wskazując przykładowo miejscowości, w okolicach których te działania się odbywały. Do wniosku dołączył pismo Centralnego Archiwum Wojskowego informujące, że żołnierze [...] Brygady KBW, w której skarżący pełnił służbę, brali udział m.in. w walkach z UPA w [...] r. i [...] r., przy czym w aktach jednostki brak jest wykazów imiennych żołnierzy uczestniczących w tych walkach. Zaskarżoną decyzją ten sam organ administracji publicznej w trybie art. 138 §1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 Kpa utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję. Tym razem organ ten stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący podczas służby w Wojsku Polskim, uznanej poprzednio jako "utrwalenie władzy ludowej" , brał osobisty udział w walkach z oddziałami UPA. Dlatego uznał za właściwe pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich z mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach/.../. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. M. wniósł o pozostawienie mu uprawnień kombatanckich. Skarżący zarzucił, że pełnił służbę wojskową w okresie, o którym mowa w wymienionym wyżej piśmie Centralnego Archiwum Wojskowego i w tym czasie brał udział w walce z bandami UPA. Zakwestionował stwierdzenie o braku osobistego jego udziału w tej walce podnosząc, że mógł to czynić tylko "na rozkaz dowództwa i tylko z całą drużyną". Nie istniała wówczas praktyka zapisywania danych personalnych żołnierzy wysyłanych na akcje, które były przeprowadzane niespodziewanie i bardzo szybko. Skarżący podał, że uczestniczył w potyczkach z bandami "[...]". Odpowiadając na skargę organ decyzyjny wniósł o jej oddalenie uznając, że zarzuty skarżącego nie mają wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Jako trafne należy jedynie uznać ustalenie organu orzekającego, że uprawnienia kombatanckie przyznano skarżącemu z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej", w związku z czym odnosi się do niego dyspozycja art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach/.../. Jednakże w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący postawił zarzuty, że podczas służby wojskowej uczestniczył w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Taka walka stanowi działalność kombatancką wymienioną w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy, a zatem stanowi samodzielny tytuł do uzyskania uprawnień kombatanckich. W orzecznictwie przeważył pogląd, że zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich /vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4.III.2002 r. sygn. akt OPS 13/01 – ONSA 4/2002/1`32/. Sąd w obecnym składzie całkowicie podziela to stanowisko. Tymczasem powyższy zarzut skarżącego nie został należycie rozpatrzony w postępowaniu administracyjnym. Skarżący wykazał poprzez pismo Centralnego Archiwum Wojskowego, że żołnierze [...] Brygady KBW w czasie pełnienia przez niego służby wojskowej w tej Brygadzie, brali udział w walkach UPA. Treść tego pisma podważyła więc ustalenie pierwszej decyzji organu, w której kategorycznie wykluczono fakt udziału skarżącego w zwalczaniu UPA. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ ten zobowiązany był zatem, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 Kpa, do wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia omawianej kwestii. Sąd w obecnym składzie podziela bowiem tą linię orzeczniczą, według której udział żołnierza KBW w walce z UPA stanowi działalność kombatancką, a zatem prowadzi do zachowania uprawnień kombatanckich, o ile w czasie służby w KBW żołnierz nie wykonywał też działań wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy kombatanckiej. W powyższym zakresie sprawa nie została wyjaśniona. Skarżący wskazał numer jednostki wojskowej /[...]/, w której pełnił służbę. Istniała więc możliwość ustalenia w oparciu o materiały archiwalne, jaką konkretnie działalność prowadziła wówczas ta jednostka. Natomiast problem osobistego udziału skarżącego w ramach działalności tej jednostki można było ustalić w oparciu o dokumenty wykazujące jaką funkcję pełnił on w czasie służby wojskowej, a także przez przesłuchanie samego skarżącego, ewentualnie też za pomocą innych dostępnych dowodów. Ponieważ organ administracyjny uchylił się od powyższych obowiązków, będzie musiał to uczynić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Uzupełnienie materiału dowodowego pozwoli dopiero na wnikliwą jego analizę, o jakiej mowa w odpowiedzi na skargę, a następnie poczynienie stosownych ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270/, w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających... /Dz.U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1271 ze zm./ orzeczono, jak w sentencji. SJ/