II SA/Ka 3393/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./, Protokolant ref. Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi B. Z./Z./ na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w oparciu o art.1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 ze zm./ § § 1, 7, 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm./ orzekł, że u B. Z. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż B. Z. w okresie od [...].1972 r. do [...].1998 r. pracował w "A" Sp. z o.o. "B" na stanowisku fachowiec pod ziemią, elektryk oraz elektromonter pod ziemią. W całym okresie pracy zawodowej pracował w hałasie o poziomie dźwięku 83 - 102 dB, a więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. B. Z. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie z dnia [...] r.), która to placówka nie rozpoznała u niego zawodowego uszkodzenia narządu słuchu ze względu na wielkość ubytku słuchu. Organ inspekcji sanitarnej uznał, że wobec braku rozpoznania choroby nie można było wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W odwołaniu od decyzji B. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, umożliwienie ponownego badania słuchu i ewentualną zmianę decyzji. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy B. Z. i zajmowanych przez niego stanowisk. Uznał, że pracował on warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu tzn. równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. Zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej organ stwierdził, że B. Z. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.) i w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.). Orzeczenia lekarskie obu kompetentnych placówek diagnostycznych w swoich konkluzjach wykluczyły u niego istnienie choroby zawodowej narządu słuchu. Według orzeczenia Instytutu badania audiometryczne wykazały przesunięcie progu słuchu nie dające z lekarskiego punktu widzenia podstawy do rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Wyjaśniono, że z lekarskiego punktu widzenia, obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie pociąga za sobą skutków zdrowotnych i społecznych. Podniesiono również, że stwierdzone u B. Z. obustronne obniżenie ostrości słyszenia, nieskutkujące socjalną niewydolnością słuchu (funkcje narządu słuchu - odbiór i rozumienie mowy jest zachowane) nie daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu i zakwalifikowania do poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W konsekwencji wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych organ odwoławczy nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie B. Z.. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. Z. podniósł, że występujący u niego niedosłuch powinien być zakwalifikowany jako choroba zawodowa, gdyż jest to skutek pracy w kopalni. Podkreślił, że niedosłuch jest dla niego bardzo uciążliwy, wobec czego nie zgadza się z twierdzeniem, że nie pociąga on za sobą skutków zdrowotnych i społecznych. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) -obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji - za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie ( por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771), Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W rozpoznawanej sprawie organ inspekcji sanitarnej w oparciu o wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego słusznie przyjął, że B. Z. w trakcie zatrudnienia świadczył pracę w warunkach narażających na utratę słuchu. Wykazane bowiem zostało, że skarżący będąc zatrudniony w latach 1972 -1998 w kopalniach węgla kamiennego jako elektryk oraz elektromonter pod ziemią był narażony na ponadnormatywny hałas. Praca w takich warunkach stwarza ryzyko powstania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Schorzenie to uznane jest za chorobę zawodową wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do cytowanego rozporządzenia. Dodatkowym warunkiem do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie uszkodzenia słuchu o zawodowej etiologii przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego niedosłuch typu odbiorczego, obustronny o poziomie UP [...]dB UL [...]dB. Wniosek o nierozpoznaniu choroby zawodowej uzasadniła tym, że stopień ubytku słuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu w takim stopniu, aby z lekarskiego punktu widzenia można było go uznać za chorobę zawodową. Placówka diagnostyczna II stopnia również rozpoznała niedosłuch obustronny odbiorczy (UP - [...]dB, UL [...]dB) stwierdzając, że przesunięcie progu słuchu nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających stwierdzenie choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych wydane w ramach postępowania zmierzającego do rozpoznania choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie wydającego decyzję, podlegają natomiast jego ocenie na równi z innymi dowodami. Organ odwoławczy dokonując oceny orzeczeń lekarskich pominął, że uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, jeżeli wywołane zostało czynnikiem szkodliwym dla zdrowia występującym w środowisku pracy stanowi chorobę zawodową. Jako uzasadnienie rozstrzygnięcia przyjął, że nie każde obniżenie ostrości słuchu jest chorobą a jedynie odchyleniem od normy nie skutkującym istotnym zaburzaniem funkcji narządu słuchu. W przekonaniu Sądu, każde odejście od normy określającej prawidłowość fizjologiczną danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od normy oznacza patologię. Norma zdrowotna jest bowiem oznaką sprawności danego narządu zaś stan odmienny świadczy o jej obniżeniu. Błędne jest więc pogląd organu odwoławczego, że ubytki słuchu poniżej określonej wielkości nie powodują skutków zdrowotnych, bo są one w istocie oznaką obniżenia sprawności narządu słuchu. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym a nie medycznym i do jej stwierdzenia konieczne jest ustalenie uszkodzenia słuchu pozostające w związku przyczynowym ze szkodliwymi warunkami pracy . Wielkość ubytku słuchu czy inne względy jak " obniżenie ostrości słyszenia, które nie pociąga za sobą skutków zdrowotnych i społecznych" czy też " socjalna niewydolność słyszenia" nie znajdują bowiem żadnego uzasadnienia w przepisach prawa obowiązującego. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający w istocie do definicji choroby zawodowej wprowadził pozaprawne kryteria wyprowadzone z argumentacji biegłych dokonujących oceny stwierdzonego niedosłuchu "z lekarskiego punktu widzenia" , która nie miała charakteru wiążącego dla prawidłowej kwalifikacji prawnej schorzenia. Z prawnego punktu widzenia znaczenie ma tylko to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy ( poz.15 wykazu chorób zawodowych w związku z par.1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) a nie rozmiar stwierdzonego ubytku słuchu, co zostało potwierdzone w wielu orzeczeniach Naczelnego Sadu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego.( por. wyrok min. wyrok SN z dnia 4.06.1998r. sygn. akt III RN OSN 1999/6/192, wyrok SN z 28 czerwca 2000r. sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33). Bezspornym w sprawie jest, że dwie kompetentne jednostki diagnostyczne rozpoznały u skarżącego niedosłuch odbiorczy obustronny, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano hałas o poziomie przekraczającym dopuszczalne normy. Nie stwierdzono innych okoliczności - przyczyn niedosłuchu. Powyższe stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą słuchu a warunkami pracy narażającymi na powstanie tego schorzenia. Wobec powyższego odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień niedosłuchu stanowi naruszenie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną . decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) . W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Podkreślić należy, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002r. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.