II SA/Ka 3399/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Anna Apollo, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant ref. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz.575 ze zm./ § 1, § 7, § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm./ orzekł, że u J. S. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. Organ Inspekcji Sanitarnej przyjął, że J. S. pracował w latach 1962-1964 w "A" w M. jako ładowacz pod ziemią w hałasie do 104 dB, oraz w latach 1973 – 1994 w "B" jako kierowca w hałasie 80-85 dB. W uzasadnieniu powołał orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny w S. z którego wynika, że stwierdzony obustronny odbiorczy ubytek słuchu nie osiąga takiego nasilenia aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę zawodową, co zostało potwierdzone w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Z tych względów organ inspekcji sanitarnej uznał, że nie może stwierdzić choroby zawodowej jeżeli nie została ona orzeczona. W odwołaniu od decyzji J. S. nie zgodził się z jej rozstrzygnięciem. Podniósł, że organ nie uwzględnił okresu pracy w górnictwie, w "A" M. oraz okresu, gdy pracował jako kierowca samochodu ciężarowego w "C" w C., gdzie był narażony na hałas. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego wskazał, że odwołujący się pracując w "D" w M. (1954-1957 w łącznym okresie 15 miesięcy) jako ślusarz oraz ładowacz pod ziemią, w "A" w M.( 1962-1964) jako ładowacz pod ziemią oraz w "B" w B. (1973-1994) jako kierowca samochodów ciężarowych, był narażony na hałas o przekroczonych normatywach. Pracował zatem w warunkach stwarzających potencjale ryzyko powstania choroby zawodowej. Organ podniósł, że orzeczenia lekarskie dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych w swoich konkluzjach wykluczyły istnienie choroby zawodowej narządu słuchu u J. S.. Nadto orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] r. rozpoznali u niego niedosłuch mieszany prawostronny, niedosłuch odbiorczy lewostronny. Stwierdzono, że zmiany pozapalne ucha środkowego oraz charakter niedosłuchu ucha prawego nie są związane z działaniem hałasu o przekroczonych normach higienicznych. W konsekwencji wobec braku rozpoznania choroby zawodowej w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych organ odwoławczy stwierdził brak podstaw by uwzględnić odwołanie J. S.. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. zarzucił, że decyzja została wydana błędnie, gdyż ubytek słuchu wystąpił u niego wcześniej /lata 70-te/ zanim stwierdzono zapalenie ucha prawego, co nastąpiło w 1989. Podniósł że pracował, co zostało wykazane, w narażeniu na ponadnormatywny hałas, a więc warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) -obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji - za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie ( por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771) Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych ( § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji sanitarnej, w oparciu o wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego słusznie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia świadczył pracę w warunkach narażających na utratę słuchu. Przemawia za tym ustalony w dochodzeniu epidemiologicznym sposób wykonywania pracy, jej rodzaj oraz stopień i czas narażenia na hałas. Wykazano więc fakt świadczenia pracy przez skarżącego w warunkach szkodliwych, stwarzających ryzyko powstania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Schorzenie to uznane jest za chorobę zawodową wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do cytowanego rozporządzenia. Dodatkowym warunkiem do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie uszkodzenia słuchu o zawodowej etiologii przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu o poziomie UP [...]dB /stwierdzony stan pozapalny/, UL [...]dB. Wniosek o nierozpoznaniu choroby zawodowej uzasadniła tym, że stopień uszkodzenia słuchu nie osiąga takiego nasilenia aby z lekarskiego punktu widzenia można było go zakwalifikować jako chorobę zawodową. Placówka diagnostyczna II stopnia rozpoznała niedosłuch mieszany prawostronny (UP - [...]dB- zmiany pozapalne), oraz niedosłuch odbiorczy lewostronny (UL[...] dB) stwierdzając, że stopień obniżenia czułości słuchu ucha lepiej słyszącego nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu, uzasadniającej rozpoznanie choroby zawodowe. Orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych dotyczące choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 par 1 kpa. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i jej etiologii Nie zwalnia to jednak organu orzekającego od oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym a nie medycznym i do jej stwierdzenia konieczne jest ustalenie uszkodzenia słuchu pozostające w związku przyczynowym ze szkodliwymi warunkami pracy. W rozpoznawanej sprawie, organ orzekający w istocie oparł swoje rozstrzygnięcie na argumentacji biegłych, dokonujących oceny stwierdzonego niedosłuchu w uchu lewym, zgodnie z którą stopień niedosłuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu aby można ja było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Ocena ta dla organu inspekcji sanitarnej nie miała charakteru wiążącego dla prawidłowej kwalifikacji prawnej schorzenia. Z prawnego punktu widzenia przedmiotem oceny organu jest to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy ( poz.15 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), a nie inne pozaprawne względy jak rozmiar stwierdzonego ubytku słuchu. Pogląd ten jest prezentowany w wielu orzeczeniach Naczelnego Sadu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego ( por. wyrok min. wyrok SN z dnia 4.06.1998r. sygn. akt. III RN OSN 1999/6/192, wyrok SN z 28 czerwca 2000r.Sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33) Bezspornym w sprawie jest, że dwie kompetentne jednostki diagnostyczne rozpoznały u skarżącego niedosłuch odbiorczy w uchu lewym, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym. Okoliczność, że wielkość tego niedosłuchu nie osiągnęła określonego poziomu "z lekarskiego punktu widzenia" nie upoważniała do nierozpoznania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano ponadnormatywny hałas. Nie stwierdzono innych okoliczności - przyczyn niedosłuchu ucha lewego. Okoliczności te stanowią dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą słuchu w uchu lewym a warunkami pracy narażającymi na powstanie tego schorzenia. Powyższe potwierdza utrwalony w orzecznictwie sądowym pogląd, że rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu tylko w jednym uchu, stwarza podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych /por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 14 marca 2002r. sygn. III RN 78/01/. Z tej przyczyny odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień niedosłuchu ucha lewego stanowi naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Ponadto organ inspekcji sanitarnej zaniechał wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy orzeczeniami jednostek diagnostycznych I i II stopnia dotyczących charakteru niedosłuchu ucha prawego. Jednostka I stopnia wskazując na zmiany pozapalne rozpoznała w uchu prawym niedosłuch typu odbiorczego, zaś jednostka II stopnia niedosłuch typu mieszanego. Wobec czego nie wyjaśniono wątpliwości co do charakteru niedosłuchu ucha prawego. Nie wyjaśniono również okoliczności (pomimo podniesionego w odwołaniu zarzutu) braku uznania pracy w latach 1963-1974 w "C" w C. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego marki "[...]" (z naczepą o nośności 6 ton) w warunkach narażenia na hałas. Z akt wynika, że przeprowadzono ponowne dochodzenie epidemiologiczne ([...].2001r.), które potwierdziło dane zawarte w karcie informacyjnej "C" z dnia [...].2001r., tj. rodzaj, czas, charakter wykonywanej pracy. Jednakże nie ustosunkowano się do dodatkowej informacji zawartej w karcie, tj. odniesienia się do badań pomiaru hałasu wykonanych w kabinie samochodu "[...]", gdzie równoważny poziom dźwięku wynosił 83,6 dB. Nie ustalono więc czy wyniki tych badań można było odnieść do samochodu, którym kierował skarżący. Również nie wskazano, czy można było uzyskać pomiary hałasu wykonane na analogicznym stanowisku pracy w innych zakładach pracy. W związku z powyższym nie wyjaśniono zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 kpa wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo przed sądami administracyjnymi. W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę, oraz wyjaśnić wskazane rozbieżności i wątpliwości co do zebranego materiału dowodowego. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002r. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.