II SA/Ka 3424/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie: NSA Zofia Borowicz (spr.) WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekretarz sądowy Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997 r. poz.950 ze zm.) pozbawił pana W. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w B.-B. decyzją z dnia [...]r. z tytułu "utrwalenia władzy ludowej" od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że J. W. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim, jednakże z akt sprawy wynika, że podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art.1 ust.2 pkt 6 cyt. ustawy. Organ wywiódł więc, że J. W. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a w myśl art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu stwierdził też, że zgodnie z ostatnio powołanym przepisem nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art.1 ust.2, art.2 i 4 cyt. ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. W. wyjaśnił, że w dacie wypełniania deklaracji członkowskiej nie mógł ujawnić, iż był łącznikiem partyzanckim załatwiając tzw. "meliny" dla angielskich spadochroniarzy, gdyż groziło to aresztowaniem lub nie uzyskaniem przynależności do ZBoWiDu. Wskazał dane personalne świadków, którzy okoliczności te mogliby potwierdzić. Ponadto ujawnił zdarzenie związane z jego działalnością łącznika partyzanckiego, a także dotyczące jego aresztowania w związku z posiadaniem broni. Kierownik Urzędu zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 2 kpa oraz art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o pozbawieniu odwołującego się uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie co do ustaleń faktycznych i oceny prawnej. Odnosząc się do zarzutów odwołującego się organ wywiódł, że nie przedstawił on dowodów, iż był łącznikiem partyzanckim, a także to, że nie pisze o przynależności do konkretnej organizacji w ruchu oporu, zaś w aktach b. ZBoWiD nie pisał o żadnej działalności partyzanckiej. Jednocześnie organ stwierdził, że zgodnie z art.22 ust.3 cyt. ustawy o kombatantach termin składania wniosków o nowy tytuł do uprawnień kombatanckich minął 31.12.1998 r. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów proceduralnych tj. art.7, 8 i 10 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący na uzasadnienie zarzutów wyjaśnił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał nazwiska świadków, którzy mogą potwierdzić jego działalność łącznika partyzanckiego, która mogłaby zostać uznana za działalność kombatancką. Kierownik Urzędu nie zażądał od niego przedstawienia zeznań tychże świadków oraz złożenia dodatkowych oświadczeń. Odwołał się przy tym do swojego wieku, co uniemożliwiło mu należycie bronić własnych interesów. Do skargi załączył m.in. pisemne zeznania dwóch świadków, których wskazywał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz kserokopie ich legitymacji kombatanckich wskazujące na przynależność do Armii Krajowej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wnioskował o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.s.a. Stosownie do art.3 § 1 p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Zarówno zachowanie jak i pozbawienie uprawnień kombatanckich regulują przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz.371). Na mocy art.25 ust.2 pkt 2 tej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu "działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 oraz art.4 ustawy. Uprawnienia te jednak zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Wobec J. W. należałoby zastosować przepis art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy, gdyż uzyskał on uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej dopiero po wykluczeniu, że nie zachodziły podstawy do zachowania przez niego uprawnień z tytułów określonych w art.25 ust.2 pkt 2 zdanie drugie cyt. wyżej ustawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 marca 2002 r. sygn.akt OPS 3/01 (Prawo Pracy 2002/6/42) wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Taki też pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r. sygn.akt III RN 77/00 (opubl. OSNAP 2001/15/475). Trzeba też zauważyć, że w uchwale NSA z dnia 3 grudnia 2001 r. sygn. OPS 11/01 (opubl. ONSA 2002/3/100) przyjęto, że w takiej sytuacji nie ma zastosowania przepis art.22 ust.3 tej ustawy, określający termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. (sygn.akt SK 4/02 – Dz.U. Nr 72, poz.658) stwierdził, że art.22 ust.3 ustawy o kombatantach jest niezgodny z art.2 i 32 Konstytucji RP, a przepis ten utracił moc z dniem 29 kwietnia 2003 r. Skoro J. W. w toku postępowania weryfikacyjnego zgłosił, że po jego stronie zachodzi tytuł do zachowania uprawnień, wynikający z faktu, iż był łącznikiem partyzanckim w ruchu oporu, to należało wyjaśnić czy skarżący legitymuje się tytułami wymienionymi w art.1 ust.2 pkt 3 cyt. ustawy. W ocenie Sądu organ orzekający w tym stanie sprawy dokonał wadliwej wykładni prawa materialnego tj. art.22 ust.3 i art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, co miało wpływ na wynik sprawy. Słuszny jest też zarzut skarżącego, iż organ orzekający naruszył reguły postępowania wynikające z art.7, 8 i 10 kpa, a w ocenie Sądu także art.9, 77 § 1 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności za dowolny należy uznać pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący nie przedstawił dowodów, iż był łącznikiem partyzanckim. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał dane personalne czterech świadków, wyjaśniając, iż dwóch spośród nich nie żyje. Jednocześnie wywiódł, że pozostali ... "jeśli by to było wymagane mogą to potwierdzić własnoręcznym podpisem". W tym stanie rzeczy kierując się zasadami zawartymi w art.7 i art.9 kpa organ orzekający zobligowany był zobowiązać skarżącego do złożenia stosownych oświadczeń pisemnych wnioskowanych świadków bądź ich odpisów celem przeprowadzenia dowodu z ich zeznań. Należy też zauważyć, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniał z jakich powodów nie ujawnił w deklaracji członkowskiej faktu, iż był łącznikiem partyzanckim. Zatem wyjaśnienie tej kwestii powinno nastąpić ewentualnie przy wykorzystaniu regulacji zawartej w art.86 kpa, a to w celu oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z dyspozycją zawartą w art.80 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający winien zatem wpierw poczynić ustalenia, czy skarżący legitymuje się tytułami uprawnień, określonymi w art.1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Dopiero na tej podstawie możliwe będzie stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki do pozbawienia uprawnień kombatanckich przyznanych na podstawie przepisów dotychczasowych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.s.a. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ orzekający pozbawił stronę uprawnień kombatanckich uwzględnienie skargi wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art.152 p.s.a. orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 i 210 § 1 p.s.a.