II SA/Ka 3429/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Zofia Borowicz, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana. 1. Uzasadnienie Decyzją (rozkazem personalnym) z dnia [...] r. nr [...], Komendant Miejski Policji w M. zwolnił ze służby w Policji z dniem [...] r. [...] J. J. Organ orzekający powołał się na przepis art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zmianami). Decyzja niniejsza wydana została w następstwie orzeczenia z dnia [...] r. nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w M., na mocy którego uznano skarżącego winnym naruszenia dyscypliny służbowej i orzeczono wobec niego karę dyscyplinarną "wydalenia ze służby". Przedstawione orzeczenie utrzymane zostało w mocy przez Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]. W odwołaniu od decyzji (rozkazu personalnego) z dnia [...] r. nr [...] złożonym do Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. w dniu [...] r. J. J. podniósł zarzut, iż została ona wydana przedwcześnie, w oparciu jedynie o zeznania świadków będących osobami wielokrotnie karanymi, z naruszeniem konstytucyjnej zasady domniemania niewinności. Ponadto wskazał, iż rzeczona decyzja zawierała błędnie określoną kwotę dodatku służbowego. W dniu [...] r. Komendant Miejski Policji w M. wydał postanowienie (rozkaz personalny) nr [...] na mocy którego dokonał sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej dotyczącej kwoty przyznanego J. J. w decyzji (rozkazie personalnym) nr [...] dodatku służbowego. W dniu [...] r. J. J. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na orzeczenie Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...]. W skardze zawarł zarzut naruszenia przez ten organ zasad: prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.) poprzez brak powiadomienia strony o zgromadzonym materiale dowodowym (skarżący o fakcie oparcia zaskarżonego rozstrzygnięcia na nie zakończonym wyrokiem skazującym materiale postępowania karnego dowiedział się dopiero z treści uzasadnienia orzeczenia organu II instancji), co stanowi jednoczesne naruszenie przepisu art. 81 k.p.a. W tym samym dniu t.j. [...] r. skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uzasadniając uchybienie ustawowemu terminowi tym, iż zaskarżone orzeczenie pozbawione było pouczenia w zakresie możliwości wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2001r. (sygnatura akt II SA/Ka 3035/01) Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym odrzucił skargę J. J. powołując się w uzasadnieniu na fakt, iż do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należą sprawy dyscyplinarne, chyba, że tak stanowi ustawa. Natomiast ustawa z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji nie przewidywała skargi na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w M. z dnia [...] r. nr [...] o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] r., opierając się na postanowieniach art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż skarżący nie przywołał w odwołaniu żadnych nowych okoliczności, które mogłyby spowodować wydanie innej niż podjętej przez organ I instancji decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Organ odwoławczy przypomniał, że sprawa dyscyplinarna wyżej wymienionego została ostatecznie rozstrzygnięta orzeczeniem Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., w następstwie czego orzeczenie dyscyplinarne wydane przez Komendanta Miejskiego Policji w M. stało się prawomocne. Organ administracyjny powołał się także na przepisy § 34 oraz § 36 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998r. Nr 4, poz. 14), wskazując, iż po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego, przełożony właściwy w sprawach osobowych wykonuje orzeczoną karę a wykonanie kary "wydalenia ze służby" polega na zwolnieniu policjanta ze służby w Policji. Ponadto, w odpowiedzi na postawiony przez skarżącego zarzut naruszenia zasady domniemania niewinności przywołał przepis art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji , zgodnie z którym w przypadku wymierzenia policjantowi kary dyscyplinarnej "wydalenia ze służby" zwalnia się go ze służby w Policji, stwierdzając, iż podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie było zgodne z obowiązującym prawem. W treści skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. J. wskazał na uchybienia popełnione w toku postępowania dyscyplinarnego. Przywołał między innymi fakt naruszenia przez organ orzekający art. 78 § 1 k.p.a. polegającego na odrzuceniu złożonego przez obwinionego wniosku dowodowego. Podniósł nadto zarzut pominięcia przez organ administracji w postępowaniu dyscyplinarnym pełnomocnika obwinionego, wskazując, iż przedstawiona okoliczność stanowi podstawę do uchylenia decyzji przez organ odwoławczy w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a.. W związku z przytoczonymi zarzutami postawił tezę, zgodnie z którą w toku postępowania naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, ustanowiona w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz zasada prawdy obiektywnej sformułowana w art. 7 k.p.a. Odnosząc się do przedstawionych powyżej okoliczności, skarżący podtrzymał także zawarte w odwołaniu do organu II instancji wywody dotyczące naruszenia konstytucyjnej zasady domniemania niewinności wskazując, iż organ orzekający uznał za podstawę zaskarżonej decyzji popełnienie przez skarżącego czynu karalnego, który jest przedmiotem postępowania karnego, w związku z czym brak jest podstaw prawnych do uznania samoistnego zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej za przesłankę zwolnienia skarżącego ze służby. W odpowiedzi na skargę Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o jej oddalenie, opierając się na wywodzie, iż zgodnie z art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej. Przytoczył także treść przepisu § 21 ust. 2 rozporządzenia M.S.W. i A. z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, zgodnie z którym kara "wydalenia ze służby" może być orzeczona przed zakończeniem postępowania karnego, jeżeli popełnione przez policjanta przestępstwo jest oczywiste, w związku z czym postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji zwolnienie ze służby w Policji w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej "wydalenia ze służby" jest obligatoryjne, a to prowadzi do konkluzji, iż zarówno orzeczenie dyscyplinarne jak i wydana w jego konsekwencji decyzja ostateczna nie naruszają obowiązującego prawa. Organ administracyjny nadmienił ponadto, iż w toku postępowania odwoławczego nastąpiło niedopatrzenie polegające braku ujawnienia nieprawidłowego doręczenia stronie decyzji (rozkazu personalnego) nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w M., spowodowanego tym, iż w czasie wydania tejże decyzji J. J. przebywał w [...] w B., gdzie przesłano dokumenty dotyczące rozwiązania stosunku służbowego policjanta, który to [...] nie doręczył decyzji skarżącemu a jedynie odesłał ją do innych instytucji (Prokuratury Rejonowej w S., Sądu Rejonowego w M., Komendy Miejskiej Policji w M.). W związku z powyższym Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. poddał pod rozwagę Sądu uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] r. celem sprostowania daty zwolnienia J. J. ze służby w Policji z dnia [...] r. na dzień [...] r. t.j. po dacie skutecznego doręczenia. W piśmie procesowym z dnia [...] r., nazwanym "uzupełnieniem skargi" strona skarżąca podtrzymała w całości zarzuty zawarte w treści skargi. Do niniejszego pisma procesowego załączony został, jako dowód odpis nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w M. z dnia [...] roku (Sygn akt: [...]), w sentencji którego Sąd [...] (w tym J. J.) od popełnienia wszystkich zarzucanych im [...]. Skarżący załączył ponadto do rzeczonego pisma procesowego odpis rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] r., na mocy którego nastąpiło przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego. Skarżący zakwestionował także zasadność podniesionego w odpowiedzi na skargę argumentu o dopuszczalności orzekania kary "wydalenia ze służby" przed zakończeniem [...] jest oczywiste wywodząc, że przestępstwo można uznać za oczywiste, jeżeli w świetle doświadczenia życiowego przeciętnego człowieka jest pewne, że dany policjant dopuścił się zarzuconego mu czynu, zaś samo wszczęcie wobec niego postępowania karnego i zastosowanie [...] nie przesądza jeszcze o oczywistości przestępstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie lecz nie z tych przyczyn, które zostały w niej podniesione, a z powodów, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. W punkcie wyjścia należy wskazać, iż rozpoznana skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym w postępowaniu sądowoadministracyjnym stosowana była ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny utracił moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie więc z treścią art. 85 tej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W myśl zaś art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2000r. Nr 101, poz. 1092 ze zm.), policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Bezsporne w sprawie jest, że orzeczenie Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. o ukaraniu skarżącego karą dyscyplinarną wydalenia ze służby było ostateczne i prawomocne. W tej sytuacji zaistniała więc obowiązkowa przesłanka do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji w trybie cytowanego wyżej przepisu. Jak słusznie podniesiono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 1999r. (sygn. akt II SA 1610/99) tak zwane decyzje kadrowe są jedynie obligatoryjnymi aktami wykonania kary dyscyplinarnej. Natomiast postępowanie dyscyplinarne badane jest przez Sąd tylko w zakresie właściwości organu, rodzaju zastosowanej kary i wykonalności orzeczenia. Na orzeczenia dyscyplinarne do dnia 19 października 2001r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 100, poz. 1084) skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługiwała. Sprawy dyscyplinarne były wyłączone spod kognicji sądu administracyjnego na mocy art. 19 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W tym stanie rzeczy w niniejszym postępowaniu sądowym również nie było podstaw do rozpoznania zarzutów skarżącego, dotyczących postępowania dyscyplinarnego. Nadto odnośnie braku [...] w procesie karnym stwierdzić trzeba, że także ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na treść art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji. Wszystko to prowadzi do wniosku, że decyzja w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby nosi cechy legalności i tym samym może być wykonana. Odrębnym zagadnieniem, które może mieć wpływ na sferę praw skarżącego jest termin zwolnienia go ze służby. Z akt sprawy wynika, iż złożenie decyzji z dnia [...] r. nr [...], Komendanta Miejskiego Policji w M. w [...] w B., gdzie przebywał skarżący miało miejsce w dniu [...]r. Data zwolnienia skarżącego ze służby w Policji została w niej określona na [...]r., natomiast skuteczne doręczenie stronie skarżącej orzeczenia dyscyplinarnego Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...], potwierdzone jej własnoręcznym podpisem, nastąpiło w dniu [...] 1r. Tymczasem zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] r. utrzymane zostało w mocy decyzją organu odwoławczego. Podkreślić trzeba, że decyzja nie doręczona stronie jest decyzją nieistniejącą a to oznacza, iż nie wchodzi ona do obrotu prawnego (por. B. Adamiak "Wadliwość decyzji administracyjnej" Wrocław 1986r., s. 50). W myśl zaś art. 110 k.p.a. organ administracji państwowej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Skoro skarżący otrzymał orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] r. dopiero w dniu [...] r., to od tego dnia organ administracji był tą decyzją związany gdyż z tą datą orzeczenie to weszło do obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy uznać trzeba, że Komendant Miejski Policji w M. będąc zobowiązany do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby uczynił to przedwcześnie a mianowicie przed doręczeniem skarżącemu orzeczenia dyscyplinarnego. Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy konieczna będzie weryfikacja daty zwolnienia ze służby skarżącego z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa powyżej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 132 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1270) oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), w związku z naruszeniem art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.