II SA/Ka 345/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie NSA Henryk Wach, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant sekr. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi T. R.(R.) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. kwotę [...] zł ([...] zł) na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Inspektor Sanitarny w G., na podstawie art.1 pkt 2, art.4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 12, poz.49), §§ 1, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do rozpoznania u T. R. zawodowego uszkodzenia narządu słuchu, z poz.15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. Rozstrzygnięcie uzasadnił faktem wykluczenia choroby zawodowej przez zespół lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego – Przychodni Chorób Zawodowych w S., który rozstrzygając obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu o poziomie "UP – [...] dB" i "UL – [...] dB", nie uznał, by schorzenie to miało swą zawodową przyczynę. Motywem takiej treści orzeczenia z dnia [...] r., był brak narażenia na hałas od 1995 r. W opinii tej placówki skoro ubytki słuchu stwierdzone podczas badań w latach 1993 i 1995 nie dawały podstaw do rozpoznania u pracownika choroby zawodowej, to występujące obecnie pogłębienie niedosłuchu nie jest związane z pracą zawodową. Z dochodzenia epidemiologicznego wnikało, iż T. R. był zatrudniony w "A" w latach 1986 – 1993 w warunkach nie przekraczających dopuszczalnych norm hałasu, zaś w latach 1993 – 1995 w hałasie o poziomie 84 -87 dBA. W odwołaniu od tej decyzji T. R. wniósł o jej zmianę i stwierdzenie choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu. Wskazał na długoletnie narażenie na ponadnormatywny hałas w okresie pracy, będące jego zdaniem przyczyną występującego u niego niedosłuchu. Zarzucił, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, a to przyczyn schorzenia i jego związku z zatrudnieniem. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na zasadzie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Organ przyjął, że odwołujący się pracował w narażeniu na hałas ponadnormatywny wynoszący od 84 do 87 dBA w latach 1984 – 1995. Jednakże nie można było wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową u T. R., gdyż kompetentne placówki diagnostyczne nie rozpoznały u niego zawodowego uszkodzenia słuchu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. R., powołując się na zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji ewentualnie jej zmiany i orzeczenia istnienia choroby zawodowej. W uzasadnieniu skargi wyraził pogląd, że oparcie się przez organy orzekające na opiniach obu placówek diagnostycznych było wadliwe, gdyż powodem odmowy stwierdzenia przez nie choroby zawodowej było błędne przekonanie, jakoby ubytek słuchu nie przekraczający 30 dB, przemawiał przeciwko uznaniu schorzenia słuchu za chorobę zawodową. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Ka 1234 /99 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że żaden przepis prawa nie określa progu ubytku słuchu, powyżej którego uszkodzenie może być uznane za chorobę zawodową, a tego rodzaju praktyka jest powszechnie krytykowana przez orzecznictwo administracyjne. Ponadto w ocenie Sądu żaden akt prawny nie upoważnia do twierdzenia, iż upływ jakiegokolwiek okresu czasu od ustania narażenia powoduje, że schorzenia słuchu nie można uznać za chorobę zawodową co dotyczy również pogorszenia słuchu po upływie okresu pracy w warunkach szkodliwych. Sąd zaznaczył, że być może są w tym przedmiocie wskazania medyczne, jednakowoż ani placówki lekarskie, ani organy ich nie powołały. W zaleceniach Sąd wskazał na uzupełnienie materiału sprawy o dowody, które organ uzna za niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, ustalenie stanu faktycznego, a w szczególności wyjaśnienie przyczyny niedosłuchu u skarżącego, tj. czy schorzenie ( ewentualnie w jakim zakresie ) ma swoje źródło w pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, oraz dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego pod kątem ich wiarygodności i spełnienia przesłanek, od istnienia których zależy uznanie występującego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową, przy uwzględnieniu kierunków naprowadzonych przez Sąd w motywach swojego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy tok postępowania, a nadto wskazał, że w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2001 r. zwrócił się w dniu [...] r. do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego "wątpliwości i uwagi zawarte w treści wyroku". Podniósł, iż [...] r. lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przesłali pisemną odpowiedź wraz z nowym orzeczeniem z dnia [...] r., w którym uznali, iż ujawnione w badaniach audiometrycznych obniżenie ostrości słyszenia do roku 1995 nie powoduje skutków zdrowotnych, które można kwalifikować jako chorobę zawodową. Wyjaśnił, że lekarze specjaliści stwierdzili, iż przesunięcie progu słyszalności u skarżącego po roku 1995 tzn. progresji niedosłuchu nie można traktować jako zawodowego uszkodzenia słuchu, bo wystąpiło ono w okresie braku zawodowego narażenia na hałas. Zatem z powodu braku przesłanki rozpoznania choroby zawodowej przez placówkę diagnostyczną II szczebla organ uznał, że nie mogło dojść do jej stwierdzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożonej przez pełnomocnika, T. R. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Wskazał jako bezzasadne i nie znajduje oparcia w przepisach prawa stanowisko organu, iż ujawnione u niego w toku postępowania epidemiologicznego obniżenie ostrości słyszenia nie ma etiologii zawodowej. Podniósł, że przez okres wielu lat pracy zawodowej narażony był na działanie ponadnormatywnego hałasu o poziomie 84-87 dB w związku z czym warunki pracy miały bezpośredni wpływ na wystąpienie zachorowania o charakterze zawodowym. Podkreślił, że stopniowe pogorszenie słuchu postępowało od początku okresu zatrudnienia w nadmiernym hałasie. Zdaniem skarżącego brak było jakichkolwiek podstaw do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości wcześniej zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 na wstępie powołanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 1 § § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stawowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej ( §1), pod względem zgodności z prawem ( § 2 ). W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270), w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym zgodnie z art. 134 §1 tej ustawy sąd wykonując kontrolę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty mogły odnieść skutek. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa. Stosownie do brzmienia art. 99 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Zasady tej, wynikającej w dacie wydania zaskarżonej decyzji z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368) nie miał na uwadze organ odwoławczy bowiem zaskarżona decyzja nie uwzględnia oceny prawnej zawartej w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2001 r. oraz wskazanych w nim zaleceń. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ odwoławczy wbrew ocenie prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2001 r. bezkrytycznie zaakceptował pogląd wyrażony w orzeczeniu lekarskim oraz podsumowującej opinii Instytutu Medycyny Pracy w S., wydanym w wyniku ponownie przeprowadzonych badań. Nie dokonał prawidłowej oceny orzeczeń lekarskich, a tym samym prawidłowej kwalifikacji prawnej schorzenia. O uznaniu za chorobę zawodową w świetle regulacji z § 1 ust.1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) konieczne jest łączne wystąpienie następujących przesłanek: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej zostały wyczerpująco określone, wobec czego wprowadzenie w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń i wymagań dodatkowych jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie organ orzekający wbrew zaleceniom zawartym w powołanym wyżej wyroku NSA po raz kolejny oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na argumentacji biegłych dokonujących oceny stwierdzonego u T. R. niedosłuchu ze względu na stopień ubytku słuchu oraz upływu okresu czasu od ustania narażenia na hałas. Uznali oni bowiem, iż ujawnione obniżenie ostrości słyszenia u skarżącego w roku zakończenia narażenia na hałas (1995) nie powodowało z lekarskiego punktu widzenia uszkodzenia narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej, bowiem nie każde audiometrycznie wykazane podwyższenie progu słuchu można uznać za chorobę. Ponadto wskazali, że pohałasowe uszkodzenie słuchu jest trwałe i niezmienne, zatem progresja niedosłuchu nie może być łączona przyczynowo-skutkowo z zawodowym narażeniem na hałas. W judykaturze i orzecznictwie wyrażony jest pogląd, że orzeczenia lekarskie wydane w ramach postępowania zmierzającego do wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie organu, a podlegają jego ocenie jak każdy inny dowód. Wprawdzie organy inspekcji sanitarnej w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to uprawnień tych organów do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej określonej w § 1 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Należy podkreślić, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. Kwalifikacji prawnej schorzenia jako choroby zawodowej dokonuje natomiast organ inspekcji sanitarnej. Stwierdzić należy, że wskazane w orzeczeniu okoliczności, które organ przyjął jako podstawę rozstrzygnięcia powołują się na przesłanki pozaprawne, bowiem żaden przepis prawa nie przewiduje tego rodzaju ograniczeń jak wielkość ubytku słuchu. Toteż za błędne należy uznać stanowisko organu wyprowadzone z opinii biegłych, że ubytki słuchu poniżej określonej wielkości stwierdzone u skarżącego w roku ustania narażenia na hałas nie powodowały skutków zdrowotnych, które można kwalifikować jako chorobę zawodowa. W ocenie Sądu każde obniżenie czułości słuchu jest równoznaczne z upośledzeniem sprawności narządu słuchu, czyli odstępstwem od normy zdrowotnej. Norma zdrowotna jest bowiem oznaką sprawności danego narządu, zaś stan odmienny świadczy o jej obniżeniu. Stwierdzone zaś ubytki słuchu są wynikiem uszkodzenia tego narządu. Organ winien był mieć na uwadze, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Z prawnego punktu widzenia pojęcie "choroby zawodowej", nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swoją przyczynę w warunkach wykonywania pracy. Przedmiotem oceny organu jest więc to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy (poz.15 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) , a nie inne pozaprawne względy jak rozmiar stwierdzonego ubytku słuchu. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego (por. min. wyrok SN z dnia 4.06.1998r. sygn. akt. IIII RN OSN 1999/6/192, wyrok SN z 28 czerwca 2000 r. sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33). Przeto na podstawie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie dla uznania choroby zawodowej u skarżącego konieczne było jedynie rozważenie, czy stan jego narządu słuchu ma związek przyczynowy z warunkami pracy. W rozpoznawanej sprawie Poradnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. rozpoznała u skarżącego ubytek słuchu typu odbiorczego, który jest wywołany czynnikiem zewnętrznym. W swoich orzeczeniach z 1993 i 1995 r. (UP – [...] i [...] dB, UL – [...] i [...] dB) oraz z 1997 (UP- [...] dB, UL- [...] dB) r. Również Instytut Medycyny Pracy w S. dwukrotnie rozpoznał u T. R. niedosłuch obustronnie odbiorczy, który według orzeczenia z dnia [...] r wynosił dla UP – [...]dB, UL – [...] dB. Przesądzona została okoliczność, że T. R. pracując w latach 1993-1995 w "A" był eksponowany na działanie ponadnormatywnego hałasu przez 6 godzin w ciągu zmiany roboczej. Co do okresu wcześniejszego tj. 1984-1993 organ odwoławczy przyjął również prace w narażeniu na hałas stwarzający ryzyko powstania choroby uszkodzenia słuchu. W tej sytuacji, skoro u skarżącego stwierdzono ubytek słuchu (uszczerbek na zdrowiu) i uznano ponadnormatywne natężenie hałasu na stanowiskach pracy, którą wykonywał, to ten ubytek słuchu, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w pkt. 15 wykazu chorób zawodowych, należało zakwalifikować jako chorobę zawodową. Skarżący wykonywał bowiem pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą przez niego słuchu, a tymi warunkami. W ocenie Sądu odmienne rozstrzygnięcie mogłoby zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano inną przyczynę niedosłuchu. Takiej innej przyczyny niedosłuchu nie wykazano. Również nie wykazano – powołując się ogólnie na dane literaturowe, ze pohałasowe uszkodzenie słuchu jest stałe i niezmienne – możliwych przyczyn progresji niedosłuchu po ustaniu narażenia na hałas. Podkreślić należy, że dla uznania danej choroby za zawodową jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 1982 r. (sygn. akt II SA 372/82, opubl. w ONSA 1982/1/33) wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową ( wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, opubl. w ONSA 1982/1/33). Dodatkowo należy wskazać, że upływ znacznego okresu czasu od ustania narażenia, nie wyklucza związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą zawodową (wyrok SN z dnia 7 czerwca 1995 r., II PRN 4/95, ONSAP 1996/3/44) zwłaszcza, że w rozpoznawanym przypadku ubytki słuchu zostały u skarżącego stwierdzone zarówno w okresie narażenia, jak również w roku zakończenia narażenia na hałas w miejscu pracy. Z tej przyczyny odmienna ocena przyjęta w zaskarżonej decyzji stanowiła naruszenie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, a naruszenie miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działanie hałasu a w konsekwencji § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, poprzez niedopełnienie obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego ( art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa). Wobec uwzględnienia skargi zgodnie z art. 200 tejże ustawy Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, obejmujących wynagrodzenie adwokata, które Sąd nie będąc związany złożonym spisem ustalił w oparciu o § 18 ust 1 ptk 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Podkreślić należy, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu. Nadto organ uwzględni zalecenia wynikające z powyższych, oraz zawartych w poprzednim wyroku rozważań Sądu. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002r. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz.1115). Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.