II SA/Ka 3462/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie : NSA del. Łucja Franiczek, WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. S. i M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że decyzja ta nie może być wykonywana . Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...] r. – po rozpatrzeniu sprawy uciążliwości związanych z głośną pracą klimatyzatorów należących do Oddziału Banku [...] S.A. w Z., a zawieszonych na elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego w Z. przy ul. [...] nakazał Bankowi [...] SA. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez : 1) wymianę lub wyciszenie pracy skraplaczy i klimatyzatorów zawieszonych na elewacji od strony podwórza i Placu [...], ze względu na wykazane przez Ośrodek Badań i Kontroli Środowiska w K. przekroczenie dopuszczalnego poziomu, 2) poprawę wyglądu estetycznego lub wymianę klimatyzatora zawieszonego na elewacji frontowej przy Placu [...], ze względu na zalecania wydane przez Architekta Miasta Z. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający powołał art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. 89, poz. 414 z zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożyli państwo A. i M. S., wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając swoje żądanie podali, iż są współwłaścicielami budynku przy ul. [...] i z tego tytułu posiadają udział w nieruchomości gruntowej. Ich zdaniem decyzja organu I instancji nie określiła w sposób precyzyjny obowiązku nałożonego na Bank [...], co pozbawia organ kontroli jej wykonanie. Nadto stwierdzili, że nigdy jako współwłaściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na przeprowadzenie robót związanych z założeniem systemu klimatyzacyjnego, co było związane z kuciem otworów w ścianach nośnych. Wyrazili zastrzeżenia czy przeprowadzone roboty - z uwagi na brak pozwolenia organu architektoniczno – budowlanego – spełniają warunki sztuki budowlanej. Zdaniem odwołujących się jako wadę decyzji należy także potraktować nie podanie w niej wyników pomiarów hałasu, a w związku z tym wysokości w jakiej dopuszczalne normy zostały przekroczone. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa – umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie. Zdaniem organu orzekającego budynek stanowi własność Gminy Z., zaś odwołujący są właścicielami jednego z lokali w tym budynku, co oznacza, że w sprawach budowlanych dotyczących nieprawidłowości użytkowania obiektu poza swym lokalem nie mają statusu strony. Bank [...] jest użytkownikiem lokalu usługowego na parterze tego budynku, a skoro hałas ponadnormatywny wywołany jest pracą klimatyzacji tego Banku zasadnie zobowiązano go do wyeliminowania tej uciążliwości. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego państwo S. zarzucili decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 28 kpa oraz art. 3 i 8 ustawy o własności lokali z 24.06.2000 r., a także przepisów ustawy "o ochronie środowiska, zasobów naturalnych i leśnych oraz rozporządzenia z 13.05.1998 r. w związku z art. 68 Konstytucji RP" przez nie uznanie ich za strony postępowania w sytuacji, gdy są nie tylko właścicielami lokalu mieszkalnego, ale także nieruchomości, co wynika z treści Księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Z.( KW nr [...]). Podkreślili, że dotychczas Gmina Z. będąca współwłaścicielem budynku zawsze przedstawiała projekty uchwał dotyczące wspólnej nieruchomości, co nie miało miejsca w przypadku robót klimatyzacyjnych przeprowadzonych przez Bank. Z tego faktu skarżący wyciągają wniosek, iż roboty te stanowiły samowolę budowlaną. W konkluzji skargi postulowali uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że skarżących nie uznano za strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa dlatego, że nakaz objęty decyzja organu I instancji nie został skierowany do nich, lecz do użytkownika – Banku [...] na podstawie art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego. W tej sytuacji zdaniem organu skarga powinna zostać oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja – w ocenie składu orzekającego – została wydana z naruszeniem art. 28 kpa w związku z art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 roku oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że w przypadku gdy wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Pogląd ten zgodny jest ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w uchwale z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98. Oznacza to, że przed wydaniem decyzji przewidzianej art. 138 § 1 pkt 3 kpa organ zobowiązany jest do ustalenia czy wnoszący odwołanie posiada w sprawie przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie z art. 28 kpa "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Wobec tego o przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym decyduje interes prawny danego podmiotu lub obowiązek, który upoważnia ten podmiot do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego ( art. 61 kpa ) i do brania w nim udziału. Pojęcie "interesu prawnego" na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy rozpatrywać według norm prawa materialnego. Materialna podstawa legitymacji strony może wynikać z prawa administracyjnego, ale także np. z prawa finansowego, cywilnego czy prawa pracy. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach składu siedmiu sędziów z dnia 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 9/96 ( ONSA 1997, z.3, poz. 102 ) i z dnia 11 października 1999 r. sygn. akt OPS 11/99 (ONSA z.1, p.6) przyjął, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa oznacza występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną w której może nastąpić konkretyzacja tych uprawnień i obowiązków. Konkretyzacja ta przy tym następuje najczęściej w decyzji administracyjnej wydanej w następstwie rozstrzygnięcia sprawy. Inaczej mówiąc, o ile dany podmiot , może stać się stroną stosunku prawnego nawiązanego na podstawie prawa materialnego z mocy decyzji, to będzie on występował w postępowaniu administracyjnym jako strona ( B. Adamiak, J. Borkowski – Kpa. Komentarz, wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, s.202). W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną decyzją skarżącym odmówiono przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym w oparciu o rozdział 6 Prawa budowlanego ( art. 66 ) w sytuacji gdy skarżący są współwłaścicielami budynku ( udział w nieruchomości budowlanej i gruntowej – [...]– SR w [...] ), a postępowanie dotyczyło wspólnych części nieruchomości (mury zewnętrzne ). W tym miejscu należy podkreślić, że w sprawach z zakresu utrzymania obiektów budowlanych ( rozdział 6 Prawa budowlanego ) rozstrzygające akty administracyjne zawsze kierowane powinny być do właściciela ( współwłaściciela) lub zarządcy ( w rozumieniu Pr. budowlanego – por. wyrok NSA z dnia 11.10.2000 r., sygn. akt SA/Kr 115/98 ) obiektu budowlanego. Stosownie bowiem do art. 61 Prawa budowlanego właśnie na tych podmiotach ciąży obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Skoro tak, to należy stwierdzić, że współwłaścicielowi budynku, w każdej sprawie opartej o przepisy rozdziału 6 Prawa budowlanego przysługuje przymiot strony. Z uwagi na zarzuty skargi do wyjaśnienia pozostaje jeszcze udział w niniejszej sprawie zarządu wspólnoty oraz skarżących jako współwłaścicieli. W sprawie zbyt mało jest danych do ustalenia czy w przedmiotowym budynku działa tzw. mała wspólnota czy też duża wspólnota – art. 19 i 20 ustawy o własności lokali z dnia 24 czerwca 1994 r. ( tj. Dz. U. z 2000 r., nr 80, poz. 903 ), która to okoliczność co do zasady przesądza o sposobie zarządu nieruchomością wspólną oraz sposobie reprezentacji. Okoliczność ta jednak nie ma większego znaczenia bowiem skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 24 marca 2000 r. IV SA 1940/99, iż możliwy jest równoczesny udział w charakterze strony, w jednym postępowaniu administracyjnym, zarówno zarządu wspólnoty jak i właścicieli lokali. Z powyższego wynika obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpoznania odwołania skarżących w oparciu o znowelizowane przepisy Prawa budowlanego, (ustawa z dnia 27.03.20003 r. – Dz. U. nr 80, poz. 718 ) obowiązujące od dnia 11 lipca 2003 r. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 z zm.) orzekł jak w sentencji. su.