II SA/Ka 3501/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędzia NSA Małgorzata Jużków (spr.) Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant stażysta-referent Mariola Grąziowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę Wnioskiem z dnia [...] 2001 r. (data wpływu [...] 2001 r.) M. P. zwróciła się do Burmistrza Miasta U. o wymeldowanie byłego męża J. P. z jej domu położonego w U. przy ulicy A twierdząc, iż były mąż nie zamieszkuje tamże od [...] 2001 r. Tego dnia mieszkanie opuścił i dotychczas nie powrócił. Zainteresowany J. P. domagał się nieuwzględnienia wniosku podnosząc, iż nadal zamieszkuje pod wskazanym adresem, gdzie ma prawo mieszkać do czasu zakończenia sprawy sądowej o podział majątku wspólnego, a jego czasowa nieobecność wynikała z pobytu w sanatorium. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta U., na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity w Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174) oraz art. 104 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego J. P. z budynku przy ulicy A. Uznał, iż brak jest przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 wyżej powołanej ustawy. W szczególności podkreślił, iż J. P. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Od tej decyzji złożyła odwołanie M. P. podnosząc, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ J. P. opuścił bez wymeldowania się miejsce stałego pobytu i nie przebywa w nim od dwóch lat. W dniu [...] 2001 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy powziął wątpliwości co do legitymacji procesowej M. P. do wymeldowania byłego męża, ponieważ nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego własność budynku, a także polecił przesłuchać świadków, przeprowadzić oględziny lokalu i uzyskać dowód potwierdzający toczący się przed sądem spór o podział wspólnego majątku dorobkowego. Po uzupełnieniu postępowania i ponownym rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] r. nr [...], na zasadzie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174), Burmistrz Miasta U. orzekł o odmowie wymeldowania J. P. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego położonego w U. przy ulicy A. W uzasadnieniu podkreślił, że J. P. utracił uprawnienie pochodne do zamieszkania w spornym lokalu, które czerpał od swojej żony M., gdyż małżeństwo ich zostało rozwiązane przez rozwód. Wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego złożony przez M. P. stanowił cofnięcie uprawnień do przebywania w spornym lokalu. J. P. nadal zamieszkuje we wskazanym wyżej mieszkaniu gdzie znajduje się jego centrum życiowe i brak jest zatem przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, do wymeldowania w/w z pobytu stałego. Od decyzji powyższej odwołała się M. P., podnosząc braki postępowania dowodowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji potwierdził utratę uprawnień J. P. do zamieszkania w spornym lokalu, ale wskazał jednocześnie na podjęcie przez w/w prawnych działań w obronie prawa posiadania przez założenie sprawy o podział majątku dorobkowego, a także fakt jego zamieszkiwania w tym lokalu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. zarzuciła organom administracyjnym naruszenie prawa procesowego, polegające na odstąpieniu od przesłuchania wnioskowanych świadków oraz błędną ocenę materiału dowodowego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, poparte orzecznictwem sądowo-administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 3 i 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w Warszawie i miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, zniesiono te ośrodki i utworzono wojewódzkie sądy administracyjne (na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i w tym trybie kontroli została poddana wydana w niniejszej sprawie, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), decyzja administracyjna. Przepis ten zarówno w dacie orzekania organów obydwu instancji jak i obecnie stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przywołanie w całości tego przepisu było konieczne (mimo, iż przytaczały go w pełnym brzmieniu organy w uzasadnieniach decyzji) ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (publikowany w Dz.U. Nr 78, poz. 716), który zniósł obowiązywanie art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z dniem 19 czerwca 2002 r. W związku z utratą mocy art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, do którego odsyła art. 15 ust. 2 tej ustawy, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, zbędne jest powielanie rozważań na temat charakteru uprawnień do lokalu jakie posiadał wówczas J. P. i ich utraty. Decydujące dla dalszych rozważań będzie to, czy zgodnie z twierdzeniem skarżącej J. P. opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, przy czym należy pamiętać, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Konsekwentnie do przyjętej definicji pojęcia pobytu stałego, opuszczenie tego miejsca pobytu rodzące obowiązek meldunkowy istnieje wówczas, gdy opuszczenie ma charakter trwały, a także dobrowolny. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W orzecznictwie przyjęto nadto domniemanie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w sytuacji, gdy zmuszenie do opuszczenia lokalu nie jest oczywiste, a strona nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu. Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło wymeldowania byłego męża, po oddaleniu apelacji skarżącej od wyroku Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] o jego eksmisji z mieszkania, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Sąd Okręgowy w B. w dniu [...] r. (sygn.akt [...] ) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu I instancji, który uwzględniając powództwo M. P. o eksmisję jej byłego męża, wyznaczył pozwanemu trzymiesięczny termin do spełnienia świadczenia, którego początek określił na dzień prawomocnego zakończenia sprawy o podział majątku dorobkowego. Nadto należało pamiętać, iż J. P., przesłuchany w charakterze świadka podnosił, iż była żona odłączyła wszystkie media (energia, woda, gaz) chcąc w ten sposób zmusić go do opuszczenia zajmowanego lokalu. Koniecznym, zatem w tej specyficznej sytuacji, było ustalenie w oparciu o takie dowody jak przesłuchanie obu stron konfliktu oraz postronnych świadków, czy istotnie lokal mieszkalny przy ulicy A stanowi dla J. P. ośrodek osobistych i majątkowych interesów. Z poczynionych ustaleń wynika, iż do dnia [...] 2001 r. postępowanie sądowe o podział majątku dorobkowego nie zostało zakończone, a świadkowie użyczający w/w wody i energii elektrycznej potwierdzili fakt jego zamieszkania w spornym lokalu. Okoliczność tą potwierdziły także przeprowadzone oględziny lokalu. Tym samym została prawidłowo wyjaśniona kwestia zamieszkiwania strony w spornym lokalu, co stanowiło sedno przedmiotowej sprawy. Wyjaśnić nadto należy stronom postępowania, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją stosunków faktycznych, stąd też powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego. Nie służy natomiast innym celom, dlatego też niedopuszczalne jest dochodzenie na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zmiany rozstrzygnięcia sądowego zawartego w wyroku eksmisyjnym, a do tego wydaje się zmierza strona skarżąca w niniejszej sprawie. Co mając na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.