II SA/Ka 3510/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Korycińska /spr./ Sędzia NSA Ewa Krawczyk Asesor Iwona Bogucka Protokolant st.sekr.sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2004 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. kwotę[...]/[...]/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] udzielił spółkom z o.o. [...] i [...] pozwolenia wodnoprawnego obejmującego regulację potoku[...], modernizację przepustu na potoku, wykonanie dwóch nowych przepustów, zarurowanie potoku oraz przeprowadzenie wodociągu i kanału sanitarnego pod jego dnem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] wydaną po rozpatrzeniu wniosku [...] Korporacji Budowlanej Spółka z o.o. stwierdziło nieważność rozstrzygnięcia o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. U podstaw prawnych decyzji organ powołał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, a w uzasadnieniu wskazał, iż pominięcie w postępowaniu [...] Korporacji Budowlanej było naruszeniem zasady jawności procedury administracyjnej. Podano, iż "wyłączenie" spółki z postępowania nastąpiło w oparciu o opinię prawną przedłożoną przez wnioskujących o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, przy czym w uzasadnieniu decyzji objętej postępowaniem nadzwyczajnym nie ustosunkowano się ani nie uzasadniono tego wyłączenia. Pozbawienie strony przysługujących jej praw uznano za naruszenie zasady praworządności i prawa równego traktowania. Uzasadniając ten ostatni argument podano, iż w sytuacji, gdy [...] Korporacja Budowlana ubiegała się o pozwolenie wodnoprawne, to spółki [...] i [...] organ I instancji uznał za strony tego postępowania. Podkreślono jeszcze i to, że decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek decyzji organu odwoławczego wydanej w wyniku rozpoznania odwołania m.in. [...] Korporacji Budowlanej. We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy spółki [...] i [...] domagały się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania "pierwszej instancji". W oparciu o cytowane we wnioskach poglądy wyrażone w orzecznictwie wnioskujący wywodzili, iż w sytuacji pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu nie zachodzą przesłanki zakreślone art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jedynie należałoby rozważać istnienie podstaw wznowieniowych, przy założeniu, że [...] Korporacja Budowlana miała przymiot strony. Ponadto wytknięto, iż organ stwierdzając nieważność decyzji nie wykazał by doszło do rażącego naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie. Odnosząc się do treści wniosków organ zauważył, iż za rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji należy uznać także jego naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W skardze Spółka [...] domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności wykazując, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności wszczęto na skutek wniosku podmiotu nieuprawnionego. Podniesiono również i to, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie wskazano takich uchybień, które skutkować musiały tym "by pozwolenie wodnoprawne unieważnić". W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Sąd administracyjny zważył co następuje: Skarga jest w pełni uzasadniona, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie tego samego organu obarczone są kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wpierw należy rozważając problem, położyć nacisk na to, że kontroli legalności sprawowanej przez Sąd w dacie wniesienia skargi na podstawie art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm./, a obecnie w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 20 września 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ poddana została decyzja administracyjna wydana w trybie nadzwyczajnym prowadzonym przez organ w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż podstawą zastosowania tego trybu eliminacji decyzji ostatecznej było naruszenie procedury polegające na tym, że organ I instancji pozbawił spółkę[...] Korporacja Budowlana statusu strony, nie powiadomił spółki o terminie rozprawy, co uniemożliwiło przedstawienie jej stanowisko oraz włączył do akt sprawy opinie prawną sporządzoną na zlecenie przeciwnej strony. Jakkolwiekby nie rozbudowywać tych argumentów to zawsze sprowadza się do tezy, że na pewnym etapie postępowania administracyjnego [...] Korporacja Budowlana bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Skoro tak, to istniały podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, określone w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tymczasem organ, którego działanie zaskarżono przeprowadził z wniosku [...] Korporacji Budowlanej postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji motywując wybór tego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej m.in. różnicą w skutkach jaką rodzi decyzja o stwierdzeniu nieważności. Odrębność konstrukcji prawnych składających się na elementy instytucji procesowych tworzących nadzwyczajne postępowanie administracyjne sprawia, że ani organ ani strona nie ma możliwości wyboru drogi weryfikacji decyzji a tryb stwierdzenia nieważności decyzji i wznowienia postępowania nie może być stosowany zamiennie. System weryfikacji decyzji wadliwych na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, a to oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji. Stąd też w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania, jak i nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowieniowych mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, nawet celowe, jak wywodzi organ, którego działanie zaskarżono, powoduje zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie może być uznane z żadnej przyczyny zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wszak gdyby przyjąć koncepcję zaprezentowaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż w niektórych sytuacjach pozbawienie strony udziału w postępowaniu administracyjnym, może nosić cechy rażącego naruszenia norm procesowych, to doszłoby do obejścia ustalonego w art. 148 k.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Z tych powodów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja i poprzedzające ją rozstrzygnięcie zapadły w wyniku zastosowania niewłaściwego trybu weryfikacji decyzji, a to stanowiło podstawę do stwierdzenia ich nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ i w zw. z art. 97 § 1 ustawy z tej samej daty Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./. Uwzględniając skargę orzeczono w kwestii niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o kosztach na podstawie art. 209 tej ustawy. SJ/