II SA/Ka 3546/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Zofia Borowicz, Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.), Asesor WSA Kalaga-Gajewska, Protokolant stażystka Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przejazd pojazdem ponadnormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Zarządu Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] ; 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych [...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy decyzję Zarządu Miasta R. z dnia [...] r. orzekającą o wymierzeniu S. W. opłaty drogowej w kwocie [...] zł z tytułu przejazdu bez zezwolenia pojazdem z przyczepą przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą oraz dopuszczalną masę całkowitą oraz dopuszczalny nacisk na oś nr 2. Organ ten ustalił, iż samochód marki [...] z naczepą [...] należący do S. W. w dniu [...] r. poruszał się po drogach publicznych z ładunkiem przekraczającym dopuszczalną wielkość masy o [...] kg i nacisk na oś o [...] kN bez wymaganego przepisem art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) zezwolenia. Skutkuje to koniecznością uiszczenia dodatkowych opłat przewidzianych przepisem art. 13 ust. 2a tej ustawy. Wysokość tych opłat regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607), a zwłaszcza § 9 ust. 1 pkt 2. W ocenie organu odwoławczego przywołane przepisy zostały w sprawie trafnie zastosowane, a opłatę wymierzono w należytej wysokości. Sporządzony z czynności ważenia protokół został udostępniony kierowcy. Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca został poinformowany o technice ważenia. Miejsce ważenia zostało wyznaczone przez uprawnionego geodetę, a wszelkie dokumenty związane z przedmiotową czynności zostały skarżącemu udostępnione. Obronę odwołującego się, zasadzającą się na wadliwym przeprowadzeniu pomiarów, organ zwalczył analizą protokołu ważenia oraz poprawnością urządzeń użytych do pomiarów. Dlatego odwołania nie uwzględnił. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia tegoż rozstrzygnięcia, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego i materialnego. W jego przekonaniu dokonany pomiar był błędny oraz zbyt pospieszny. Nadto skarżący nie został poinformowany o sposobie zachowania się w czasie przeprowadzania czynności ważenia pojazdu, technice najeżdżania na wagi oraz o przysługujących mu prawach. Nie okazano mu także stosownych dokumentów takich jak odpowiednie akty prawne, instrukcje ważenia, spis i opis techniczny użytych wag, ich świadectwa legalności i dopuszczania do wykorzystania. Ponadto skarżący zarzucił organowi I instancji brak wnikliwego działania, nie zebranie w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek. Na wstępie godzi się wyjaśnić, iż – stosownie do brzmienia art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zaś po myśli jej art. 97 § 1, sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tym dniem i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Nadto należy podnieść, że, jak głosi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem poddanych jego kognicji aktów administracyjnych. W jej toku badają czy owe akty nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego, bacząc, iż tylko naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy bądź stanowiące podstawę wznowienia postępowania skutkuje uchyleniem kwestionowanej decyzji. Badają także czy wspomniane akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością. Przy czym, z mocy art. 35 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, władne są zastosować przewidziane nią środki również względem innych aktów wydanych w ramach danej sprawy, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Nadto, jak głosi art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem kontroli zgodności z prawem dokonuje również z urzędu, badając zasadność zarzutów nie podniesionych w skardze. Przeprowadzając ocenę legalności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji w tych ramach, nie mogła ujść uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczność uzasadniająca konieczność uchylenia obu tych rozstrzygnięć. Okoliczność ta, jakkolwiek nie była stwierdzona w dacie orzekania przez organy obu instancji, podlega uwzględnieniu przez Sąd z urzędu. Jest nią niekonstytucyjność m.in. przepisu § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (oraz delegacyjnego przepisu art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), który był zasadniczą podstawą prawną omawianych decyzji. Tej treści wyrok zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym w dniu 10 grudnia 2002 r., do sygn. akt P. 6/02 (Dz. U. Nr 214, poz. 1816). Utratę mocy obowiązującej przywołanych przepisów Trybunał odroczył do dnia 30 listopada 2003 r., lecz wcześniej, bo z dniem 15 lutego 2002 r. (mocą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych – Dz. U. Nr 8, poz. 60) rozporządzenie z dnia 27 czerwca 2000 r. zostało uchylone. W opinii obecnego składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – mimo dokonywania oceny legalności wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania przez organ drugiej instancji – niepodobna utrzymywać w obrocie prawnym decyzji administracyjnych opartych o niekonstytucyjne przepisy. Zresztą z chwilą wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wadliwe przepisy utraciły moc od początku. Przy czym nie wydaje się mieć znaczenia fakt wcześniejszego ich wyeliminowania z obrotu przez organ je tworzący. Poza tym przyszło zważyć, iż – stosownie do brzmienia art. 145a k.p.a. – orzeczenie o niezgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięć administracyjnych stanowi powód wznowienia postępowania. W konsekwencji czego w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia kontrolowanych decyzji. Nie ma przeto możliwości oceny merytorycznej zasadności tych rozstrzygnięć, skoro jak wydane na wadliwej podstawie prawnej, z tego powodu nie mogą się ostać. Z tych przyczyn, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. W jego punkcie 2 orzeczono na zasadzie art. 152 tej ustawy, wychodząc z założenia, iż brak jest podstaw do wykonywania zaskarżonej decyzji w okresie do uprawomocnienia się tego wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte jest o przepis art. 200 tej ustawy. Koszty postępowania tworzy wpis w kwocie [...] zł. SW