II SA/Ka 3549/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA (del.) Łucja Franiczek (spr.), Asesor WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję oraz orzeka, iż nie podlega ona wykonaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 28, 47, 49 i 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), zobowiązał P. M. m.in. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie wiaty w terminie do dnia [...]. Termin wykonania powyższego obowiązku przedłużono do dnia [...] na podstawie postanowienia tego organu z dnia [...] nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z up. Prezydenta D. na podstawie art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., udzielono P. M. pozwolenia na użytkowanie obiektu p.n. budynek gospodarczy na terenie przy ul. Ś. [...] w D. nr ew. [...]. Powołując się na fakt wydania powyższej decyzji oraz wykonania innych obowiązków, nałożonych postanowieniem z dnia [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie wiaty dobudowanej do budynku M. P. bez wymaganej zgody. W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. jako pełnomocnik współwłaścicielki sąsiedniej działki I. K. i Z. K. podniosła, że sporny obiekt został zrealizowany w [...] jako cieplarnia, a następnie systematycznie rozbudowany jako wiata, wbudowana w ich dom. Stąd też odwołująca się sprzeciwiła się umorzeniu postępowania w tej sprawie. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 48 Prawa budowlanego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) uchylono decyzję organu I instancji oraz nałożono na P. M. nakaz rozbiórki powyższej wiaty zrealizowanej w granicy z działką nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na ustalenia zawarte w protokole oględzin z dnia [...] stwierdził, iż P. M. wybudował sporny obiekt, przylegający do granicy działki nr [...] w [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stąd też zdaniem organu naruszenie wymogu z art. 28 Prawa budowlanego podlega nakazowi rozbiórki z mocy art. 48 tej ustawy jako samowola budowlana. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. M. zanegował ustalenia faktyczne organu odwoławczego co do daty budowy spornego obiektu. Skarżący wyjaśnił, iż budynek na sąsiedniej działce został zlokalizowany w granicy. Stąd też w [...] za zgodą właścicieli tej działki przybudował do ich budynku szklarnię jako obiekt o konstrukcji stalowej na fundamentach. Natomiast w [...] r. obiekt ten przebudował na budynek gospodarczy, pokrywając dach blachą i układając posadzkę z płyt chodnikowych. Na użytkowanie tego budynku uzyskał też pozwolenie z Urzędu Miasta. Stąd też skarżący nie zgodził się z decyzją o nakazie jego rozbiórki. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, bowiem przebudowa obiektu w [...] r. podpada pod pojęcie budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Stąd też zdaniem organu, podniesione w skardze kwestie są nieistotne dla zastosowania sankcji w postaci nakazu rozbiórki z art. 48 tej ustawy. Zainteresowana M. P. jako pełnomocnik I. K. domagała się rozbiórki wiaty dobudowanej do jej budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego co miało wpływ na wynik sprawy, co Sąd obowiązany był uwzględnić z urzędu. Przeoczył bowiem organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie od decyzji organu I instancji w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy spornego obiektu budowlanego, iż skarżący legitymował się decyzją Prezydenta D. z dnia [...] nr [...], mocą której udzielono mu pozwolenia na jego użytkowanie. Decyzja ta, o ile w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego, korzystała z nakazu ostateczności, wiązała w niniejszej sprawie. Udzielenie pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. rodziło zaś skutek prawny w postaci legalizacji samowoli budowlanej, polegającej na budowie spornego obiektu bez wymaganego pozwolenia. Stąd też brak było podstawy prawnej do wydania nakazu rozbiórki z mocy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Wskazać też przyjdzie, iż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie była konsekwencją działania organu nadzoru budowlanego I instancji, który na podstawie ostatecznego postanowienia z dnia [...] nałożył na inwestora taki właśnie obowiązek. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż Sąd w ramach niniejszego postępowanie nie był władny do objęcia kontrolą obydwu powyższych aktów. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydana została bowiem przez inny organ administracji. Zgodnie z treścią art. 134 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem niemożności zaskarżonego aktu lub czynności. Tymczasem brak podstaw do przyjęcia, aby decyzja organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy spornej wiaty, była obarczona wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 kpa. Zatem Sąd nie był władny do jej wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na tej podstawie prawnej Sąd nie mógł objąć kontrolą także postanowienia organu I instancji z dnia [...], nakładającego obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, stanowiącego źródło kolejnych rozstrzygnięć w sprawie. Stąd też dopóki powyższe postanowienie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego w nadzwyczajnym trybie, wyznacza dalszy tok postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Taki też skutek prawny rodzi decyzja o pozwoleniu na użytkowanie spornego obiektu, o ile korzysta z waloru ostateczności. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie mogła się ostać i podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o niewykonalności aktu oparto na przepisie art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien w pierwszym rzędzie poczynić ustalenia co do faktu i daty ostateczności decyzji Prezydenta D. z dnia [...]. Stwierdzenie waloru jej ostateczności uniemożliwia prowadzenie dalszego postępowania przed organami nadzoru budowlanego w sprawie samowolnej budowy spornego obiektu budowlanego, o ile decyzja ta oraz postanowienie organu I instancji nakładające obowiązek uzyskania takiego pozwolenia, nie zostaną wzruszone w nadzwyczajnych trybach. Zatem podniesione we skardze zarzuty co do prawidłowości ustaleń faktycznych organu odwoławczego, nie miały na tym etapie znaczenia.