II SA/Ka 3571/01

WyrokWSA w Gliwicach2004-02-12

Skład orzekający: Szczepan Prax, Zofia Borowicz, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca przyznania świadczenia przedemerytalnego może zostać utrzymana w mocy, jeśli organy administracyjne nie przeprowadziły wszechstronnego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a ocena dowodów była sprzeczna z regułami swobodnej oceny dowodów?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracyjne nie przeprowadziły wszechstronnego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a ocena dowodów była sprzeczna z regułami swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Ponadto, decyzja organu odwoławczego zawierała wadliwe rozstrzygnięcie formalne, nie wskazując właściwej podstawy prawnej dla utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącej A. S. świadczenia przedemerytalnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie wymogu posiadania 35-letniego okresu uprawniającego do emerytury, nie uwzględniając okresu zatrudnienia w A w P. z powodu wątpliwości co do jego udokumentowania. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej daty odmowy i orzekł o nieprzyznaniu świadczenia, podtrzymując zasadniczo ustalenia organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając błędy w ocenie dowodów i niewłaściwe ustalenia faktyczne.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Ś. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. i zasądził od Wojewody Ś. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Sąd określił również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie : NSA Zofia Borowicz WSA Stanisław Nitecki Protokolant ref. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] r., nr [...] i zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w P. działający z upoważnienia Starosty P. orzekł o nieprzyznaniu A. S. świadczenia przedemerytalnego. Organ administracyjny wskazał, że strona nie spełnia wymogów art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( j.t. Dz. U. Nr 6 z 2001 r., poz. 56, ze zm.), gdyż nie posiada 35 – letniego okresu uprawniającego do emerytury. Przedłożonymi świadectwami pracy udokumentowała jedynie okres [...] lat [...] miesięcy i [...] dni. Nie uwzględniono jej natomiast okresu zatrudnienie w A w P. od [...] r. do [...] r., udokumentowany zeznaniami świadków, ponieważ umowa o pracę może być zawarta z osobą pełnoletnią lub pracownikiem młodocianym w celu odbycia praktyki nauki zawodu. Tymczasem – według organu I instancji – okres pracy wykazany w zeznaniach świadków przypada na [...] rok życia. W odwołaniu A. S. podniosła, że w związku z wielokrotnymi reorganizacjami nie zachowały się dokumenty z okresu jej zatrudnienia w bibliotekach w P. i S. Dołączyła jednak zaświadczenie Wójta Gminy K. z [...] r. i zaświadczenie Wójta Gminy L. z tej samej daty, dotyczące tego zatrudnienia. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Ś. w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję I instancji jedynie w części dotyczącej daty nieprzyznania świadczenia przedemerytalnego i orzekł o nieprzyznaniu tego świadczenia z dniem [...] r. Organ odwoławczy zasadniczo podzielił ustalenia i wnioski organu podstawowego stopnia. Wskazał, że strona zarejestrowała się jako bezrobotna w dniu [...] r., a w dniu [...] r. wystąpiła o przyznanie jej świadczenia przedemerytalnego. Nie zaliczył stronie okresu pracy od [...] r. do [...] r. z uwagi na rozbieżności w dokumentacji zgromadzonej przez Urząd Pracy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego ( prawidłowo oznaczyła zaskarżoną decyzję w piśmie uzupełniającym braki skargi ). Skarżąca zarzuciła, że rozbieżności w zeznaniach świadków co do wymiaru czasu jej pracy nie mogą prowadzić do wniosku, że w ogóle nie pracowała w A w P. Była to praca na ½ etatu, a przez pomyłkę podała, iż rozpoczęła ją w wieku [...] lat. W świetle przedłożonych przez nią dokumentów, wykazujących jej zatrudnienie w bibliotece, pomyłka ta nie przekreśla jej uprawnień. Skarżąca zarzuciła też, że zanegowano zaświadczenie z Urzędów Gmin w L. i K., wystawione w oparciu o inne dokumenty. Jej zdaniem przepracowała wymagany okres do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kognicja tutejszego Sądu w niniejszej sprawie wynika z art., 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpatrywana skarga została właśnie wniesiona przed 1 stycznia 2004 r. Skarga okazała się w pełni zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja uchybia prawu już w samym zawartym w niej rozstrzygnięciu. Mianowicie uchyla ona decyzję I instancji tylko w części dotyczącej daty nieprzyznania świadczenia przedemerytalnego i określa tą datę na nowo w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Z takiego zapisu, jak i z motywów decyzji, wynikałoby, że intencją organu odwoławczego było utrzymanie decyzji pierwszoinstancyjnej w mocy w pozostałej części. Jednakowoż takie rozstrzygnięcie nie znalazło się w części dyspozytywnej decyzji, ani nie znajduje odzwierciedlenia w powołanej podstawie prawnej, w której brakuje przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa, właściwego dla rozstrzygnięć utrzymujących w mocy ( w całości lub w części ) zaskarżone decyzje. Już to uchybienie nie pozwalało na zachowanie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym. Zdecydowanie należy zakwestionować też ustalenia organów obu instancji, w oparciu o które odmówiono przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego. Argumentacja użyta w decyzji organu podstawowego stopnia jest wręcz niezrozumiała. Mowa jest w niej o niezaliczeniu okresu zatrudnienia od [...] r. do [...] r. gdyż przypada on na [...] rok życia skarżącej. Nie trzeba chyba się szerzej rozwodzić co do tego, że [...] lat skarżąca ( ur. [...] r. ) miała tylko w okresie od [...] r. do [...] r. Z motywów tego organu nie wynika też, czy nie zaliczono do stażu pracy wskazanego okresu ze względu na wiek skarżącej, czy też ustalono, że w okresie tym skarżąca w ogóle nie była zatrudniona. Akta administracyjne wykazują, że organ I instancji kontynuował postępowanie wyjaśniające po wydaniu decyzji, do czego już nie był upoważniony, zwłaszcza że nie zlecił mu tego organ odwoławczy w trybie art. 136 kpa. Świadczy to jedynie o niewyjaśnieniu sprawy w toku postępowania prowadzonego przed organem I instancji. Z kolei ustalenia organu odwoławczego zostały poczynione w sposób sprzeczny z regułami swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 kpa. Organ ten nie zaliczył wymienionego wyżej okresu do stażu pracy ze względu na rozbieżności w dokumentacji zgromadzonej przez Urząd Pracy, ujmując w 9 – ciu punktach te rozbieżności. Innymi słowy mówiąc, jeżeli z kilku dowodów wynikają odmienne okoliczności, to według organu odwoławczego należy zdyskwalifikować wszystkie te dowody. Takie założenie jest nie do przyjęcia w ramach obowiązującej procedury administracyjnej. Wynika to wprost z art. 107 § 3 kpa, nakazującego, by w uzasadnieniu faktycznym decyzji zawarte było wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organy administracyjne zobowiązane są więc do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy ( art. 7 i 77 § 1 kpa ), poddanie zgromadzonego materiału dowodowego logicznej, kompletnej i logicznie poprawnej ocenie oraz dokonanie na jej podstawie stanowczych i przekonujących ustaleń, które dopiero umożliwią zastosowanie w sprawie właściwych przepisów prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie wymogi te nie zostały spełnione w najmniejszym stopniu, co uzasadnia przekazanie sprawy do rozpatrzenia od nowa przez organ I instancji. W toku dalszego postępowania należy poddać zgromadzony dotychczas materiał ocenie, o której wyżej była mowa, ewentualnie uzupełniając go, choćby przez szczegółowe przesłuchanie skarżącej. Zwrócić przy tym trzeba uwagę, że zatrudnienie skarżącej potwierdzone ostatnio zostało w zaświadczeniach urzędowych z [...] r., których treść nie została dotąd podważona. Mają one też oparcie w treści innych dokumentów przedłożonych przez skarżącą, wskazujących ewidentnie o jej zatrudnieniu w bibliotekach. Skonkretyzowanie ustaleń w tym zakresie należy do organów administracyjnych, podobnie jak zbadanie dalszych przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest prawo do świadczenia przedemerytalnego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c, art. 135, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzeczono, jak w sentencji. su.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło