II SA/Ka 3572/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant stażysta-referent Małgorzata Grąziowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę Wnioskiem z dnia [...] 1998 r. A. T. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w G. o wymeldowanie S. T. z mieszkania położonego w G. przy ulicy A twierdząc, że mąż nie zamieszkuje tam od 1992 r. a miejsce jego aktualnego pobytu nie jest jej znane. Po wszczęciu postępowania administracyjnego nie ustalono aktualnego miejsca zamieszkania S. T.. Prezydent Miasta G. wystąpił do Sądu Rejonowego w G. o ustanowienie przedstawiciela dla nieobecnego do reprezentowania jego praw w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z pobytu stałego. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn.akt [...] Sąd Rejonowy w G. ustanowił kuratora do reprezentowania S. T. w przedmiotowym postępowaniu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta G. na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz.174) oraz art.104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu S. T. z pobytu stałego przy ulicy A w G.. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że organ właściwy w sprawach ewidencji ludności wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję o wymeldowaniu w sytuacji gdy: 1) osoba utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i opuściła lokal bez dokonania obowiązku wymeldowania się, albo 2) nie przebywa w lokalu przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W przypadku S. T. zachodził drugi z wymienionych stanów faktycznych bowiem nie zostało ustalone aktualne miejsce jego pobytu. Orzeczenie zostało doręczone kuratorowi w dniu [...]r. W dniu [...] 2001 r. do Urzędu Miejskiego w G. wpłynęła prośba S. T. o wydanie odpisu decyzji administracyjnej, która spowodowała jego wymeldowanie z mieszkania przy ulicy A. Dowiedział się o swoim wymeldowaniu w dniu [...] 2001 r., gdy zgłosił się po odbiór paszportu. Do wniosku dołączył umowę nr [...] najmu lokalu mieszkalnego zawartą w dniu [...] r. Odpis decyzji został doręczony wnioskodawcy [...] 2001 r. W dniu [...] 2001 r. S. T. złożył od niej odwołanie. W uzasadnieniu podniósł błędne ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego i wniósł o cofnięcie zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że lokal mieszkalny przy ulicy A został mu przydzielony jako mieszkanie zakładowe w [...] r. Opuścił go w 1991 r. z uwagi na niemożność wspólnego życia z byłą żoną. Od tego czasu mieszka w wynajmowanych lokalach, ale dwa razy w miesiącu odwiedzał lub zabierał do siebie córkę, która mieszka z matką. Aktualnie od kilku lat zamieszkuje w K.. Podkreślił, iż jego była żona kłamała twierdząc, że nie zna jego miejsca pobytu. Znała jego adres w K., co najmniej od 1997 r. W dniu [...] 1997 r. odbierała córkę z mieszkania przy ulicy B w K.. Nadto alimenty na córkę przesyłał żonie przekazem pocztowym, podając każdorazowo aktualny adres. Podkreślił, że jego miejsce pobytu znane było Sądowi Rejonowemu w G., który kilkakrotnie prowadził postępowanie o podwyższenie alimentów. W [...]r. orzeczono ich rozwód. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art.134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że odebranie zaskarżonej decyzji przez kuratora spowodowało jej uprawomocnienie. Odwołanie od niej mogło zostać złożone najpóźniej w dniu [...] r. S. T. złożył odwołanie w dniu [...] 2001 r. zatem zostało wniesione po terminie określonym w art.129 § 2 k.p.a. i z tej przyczyny nie mogło być rozpatrzone. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. T. powtórzył wszystkie argumenty przedstawione w odwołaniu adresowanym do Wojewody [...] zarzucając oparcie decyzji na kłamliwym oświadczeniu byłej żony A. T., która przez cały czas znała jego aktualne miejsce pobytu. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko o uchybieniu przez S. T. terminowi zawitemu do wniesienia odwołania. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądowo-administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art.1 i art.85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm. Dz.U. Nr 240, poz.2052) z tą datą utworzono w Warszawie i w miejscowościach w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz.652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W tym trybie kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana na podstawie art.134 k.p.a. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w przedmiocie wymeldowania. Takie rozstrzygnięcie uzasadnione było dyspozycją art.129 § 2 k.p.a., który stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji nie zdołał ustalić miejsca pobytu S. T., zatem zasadnie, zgodnie z art.34 § 1 k.p.a. wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G., Wydział II Cywilny z dnia [...] r. ustanowiono dla nieznanego z miejsca pobytu, kuratora w osobie B. B., która odebrała, w imieniu S. T., decyzję o jego wymeldowaniu z pobytu stałego z mieszkania przy ulicy A w G. w dniu [...] r. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Termin do wniesienia odwołania biegnie bowiem od dnia doręczenia decyzji przedstawicielowi, ustanowionemu przez sąd powszechny, który reprezentuje interesy osoby, która nie bierze udziału w postępowaniu. S. T. wniósł odwołanie dwa i pół roku po upływie terminu zawitego. Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia skarżącego, że decyzję należy uchylić, ponieważ jako najemca posiada prawo do tego lokalu, a była żona znała jego miejsce pobytu i zataiła ten fakt. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu odwoławczego, iż S. T. był prawidłowo zastępowany, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, przez ustanowionego w oparciu o art.34 § 1 przedstawiciela dla nieobecnego. Przedstawicielowi temu doręczono decyzję, zgodnie z art.48 § 1 k.p.a. i przysługiwały wszystkie prawa strony, w tym i prawo wniesienia odwołania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całej rozciągłości podziela pogląd wyrażany w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach, sygn.akt II SA/Ka 2182/98, SA/Ka 24/99, SA/Ka 845/99), że przyjęcie, iż bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się od dnia kiedy strona zastępowana przez przedstawiciela dowiedziała się o decyzji, czyniłoby zbędną całą instytucję przedstawiciela unormowaną w art.34 k.p.a. Decyzja staje się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. Sąd zauważa, iż organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyraził błędny pogląd, że odebranie przez kuratora decyzji administracyjnej nadało jej przymiot prawomocności. Godzi się zauważyć, że S. T. osobiście o decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu w G. dowiedział się [...] 2001 r. W protokole przesłuchania przeprowadzonego w tym dniu stwierdził, że zamierza wystąpić do sądu o ponowne zameldowanie i prawo do lokalu. Następnie złożył wniosek o doręczenie mu odpisu decyzji, a po zapoznaniu się z jej uzasadnieniem złożył odwołanie. Nie składał prośby o przywrócenie uchybionego terminu, a w treści odwołania nie zawarł takiego stwierdzenia, które pozwoliłoby na przyjęcie, że prośbę złożył łącznie z odwołaniem. Słusznie, zatem organ odwoławczy odstąpił od merytorycznego rozpoznania odwołania, które uchybiało terminowi do jego wniesienia. Niezależnie od podniesionych wcześniej argumentów, nie sposób pominąć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (publikowany Dz.U. Nr 78, poz.716), który zniósł obowiązywanie art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności z dniem 19 czerwca 2002 r. Konsekwentnie do przyjętej definicji pojęcia pobytu stałego, opuszczenie tego miejsca pobytu rodzące obowiązek meldunkowy istnieje wówczas, gdy opuszczenie ma charakter trwały, a także dobrowolny. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W orzecznictwie istotnie przyjęto nadto domniemanie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w sytuacji, gdy zmuszenie do opuszczenia lokalu nie jest oczywiste, a strona nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu. Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło wymeldowania męża, który opuścił dobrowolnie sporny lokal w 1991 r., a sąd w wyroku rozwodowym nie orzekł o przedmiotowym mieszkaniu. Wyjaśnić nadto należy stronom postępowania, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją dla tego rodzaju stosunków faktycznych, stąd też powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego. Nie służy natomiast innym celom, dlatego też niedopuszczalne jest dochodzenie na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności swych praw do lokalu, a do tego wydaje się zmierza strona skarżąca w niniejszej sprawie. Mając na względzie powyższe wywody, na zasadzie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu.