II SA/Ka 358/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę su. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 1703 m², położonej w C. przy ul. [...] i oznaczonej jako działka nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte na wniosek byłych współwłaścicieli jeszcze w [...] r., a od [...] r. toczy się z wniosku ich następców prawnych A. G., L. P., D. P., J. P. i C. P. reprezentowanych przez A. G. Skarb Państwa nabył od E. i J. małżonków P. opisaną nieruchomość w drodze umowy zamiany zawartej w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zawarta w formie aktu notarialnego umowa zamiany z dnia [...]r. obejmowała obok działki nr [...] także inną nieruchomość położoną w C. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 4324 m². W zamian za wymienione działki właściciele otrzymali w użytkowanie wieczyste zamienną działkę budowlaną nr [...] o pow. 625 m ² położoną w C. przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika, że teren działki [...]został wykorzystany pod budowę osiedla mieszkaniowego. Działka, której dotyczy kontrolowane postępowanie stanowi własność Gminy C. W części wchodzi ona w obszar pasa drogowego ul. [...] i jest wykorzystywana na chodnik dla pieszych wraz z urządzoną zielenią, a pozostała jej część znajduje się na terenie ogrodzonym i użytkowanym przez Wojewódzki Szpital Zespolony w C. Teren tej części działki został wykorzystany pod trawnik i jest obsadzony drzewami oraz krzewami, a także częściowo został utwardzony żwirem i wykorzystany jako parking dla samochodów. Pismem z dnia [...] r. A. G. działająca w imieniu własnym, a także jako pełnomocnik pozostałych następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości złożyła oświadczenie o rezygnacji z roszczenia dotyczącego zwrotu części działki nr [...] znajdującej się w pasie drogowym ul. [...]. Postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] poddane już było kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 września 2000 r. sygn. akt I SA 779/99 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]r. (Nr [...]) oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. ([...]) odmawiające zwrotu opisanej działki nr [...]. Zaskarżona do sądu administracyjnego przez Gminę C. decyzja Wojewody [...] jest już drugą decyzją kasacyjną wydaną przez ten organ po wydaniu przez NSA wskazanego wyżej wyroku. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na swoje poprzednie rozstrzygnięcie gdzie wykazane zostało, że część działki nr [...] stanowiąca teren przyszpitalny nie została wykorzystana na cel związany z jej przejęciem. W tej sytuacji, zdaniem Wojewody, Prezydent Miasta C. winien dokonać podziału przedmiotowej działki wydzielając z niej niepodlegającą zwrotowi część znajdującą się w pasie drogowym oraz pozostałą część podlegającą zwrotowi następcom prawnym byłych właścicieli. Wojewoda [...] nie podzielił też stanowiska organu I instancji, że cel przejęcia działki nr [...] nie został precyzyjnie określony w przywołanej w akcie notarialnym decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium MRM w C. z dnia [...]r. gdzie podano, że działka ta została przeznaczona pod wysoką zabudowę realizowaną przez C. Spółdzielnię Mieszkaniową. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego Gmina C. reprezentowana przez Prezydenta tego miasta domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazuje, iż z wymienionej w akcie notarialnym decyzji z dnia [...]r. o przeznaczeniu działki pod wysoką zabudowę nie wynika, że działka ta miała być przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego. Budowa osiedla jest bowiem pojęciem szerokim obejmującym także infrastrukturę osiedla. Jak wynika z przepisów określających warunki techniczne przy zabudowie wielorodzinnej co najmniej 25% terenu należy przeznaczać pod zieleń i rekreację. Zdaniem Prezydenta Miasta C., odnalezione w archiwum Urzędu Miasta w C. dokumenty dowodzą, że sąsiadujące z przedmiotową nieruchomością działki o numerach ewidencyjnych [...],[...] i [...] zostały przejęte od innych osób fizycznych przez Skarb Państwa w 1974r. (w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) w celu urządzenia zieleńca wokół szpitala. Wobec tego działka nr [...] nie mogła zostać wywłaszczona w innym celu niż znajdujące się w jej bezpośrednim sąsiedztwie inne działki. O powyższym świadczy także odnalezione pismo J. P. w którym wskazuje on, że przedmiotowa działka została zajęta przez Zarząd Zieleni Miejskiej w C. Nadto w trakcie rozprawy w dniu 17 lutego 2005 r. pełnomocnik Gminy C. podniósł dodatkowo, że w sprawie brak jest podstawy prawnej dokonania zwrotu przedmiotowej nieruchomości bowiem została ona nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1961 o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania tej skargi zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) uznał, że nie narusza ona prawa. W pierwszym rzędzie odnieść się należy do podniesionej przez pełnomocnika Gminy kwestii iż działka nr [...] została zamieniona w [...] r. przez ówczesnych jej właścicieli na inną nieruchomość w trybie art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1961 o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 22, poz. 159 ze zm.) a skoro przepis ten nie został wymieniony w art. 216 ustawy z dnia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst obowiązujący w czasie wydawania kontrolowanych decyzji Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm. - dalej u.g.n.) to brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wskazać przyjdzie w tej kwestii, że stosownie do art. 99 cytowanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające (...) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wymieniony przepis oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez organ lub wojewódzki sąd administracyjny, będą one związane oceną prawną wyrażoną w takim orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone w prawem określonym trybie i oczywiście o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę dokonanej oceny. Wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 28 września 2000 r. (sygn. akt I SA 779/99) Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że działka nr [...] została przejęta została przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64) i w związku z powyższym podniesiona argumentacja nie może zostać uwzględniona. Dodatkowo należy także wskazać, że treść aktu notarialnego z dnia [...]r. nie pozostawia żadnych wątpliwości, że do przejęcia nieruchomości doszło we wskazanym przez NSA trybie, a nadto skoro E. i J. małżonkowie P. wystąpili dobrowolnie o dokonanie zamiany gruntu w trybie art. 42 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - jak sugeruje to pełnomocnik Gminy - to umowa ta jak się zdaje nie powinna obejmować obu nieruchomości o łącznej powierzchni ponad 60 arów, bowiem w zamian za przejęte działki uzyskali oni prawo użytkowania wieczystego działki o powierzchni prawie dziesięciokrotnie mniejszej (625 m²). Wskazanym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny nakazał także orzekającym w sprawie organom dokonanie ustaleń czy działka nr [...] została wykorzystana pod wysoką zabudowę realizowaną przez C. Spółdzielnię Mieszkaniową, a tym samym czy i na jakim obszarze został zrealizowany cel nabycia tej nieruchomości określony w decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium MRM w C. z dnia [...]r. Tym samym Sąd wskazał w jakim kierunku winno przebiegać postępowanie zmierzające do wyjaśnienia wątpliwości związanych z zastosowaniem art. 137 u.g.n. Tak więc już tylko z tego względu skargę Gminy C. należy uznać za bezzasadną bowiem Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji, a także we wcześniejszej decyzji z dnia [...]r. nr [...] konsekwentnie zmierzał do realizacji wspomnianych wytycznych Sądu. Wreszcie wskazać przyjdzie na mającą zastosowanie do rozpoznawanej sprawy zapadłą już po wydaniu zaskarżonej decyzji uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 (opublikowaną w ONSA z 2003 r. z. 4, poz. 115). Zgodnie z tą uchwałą w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Wobec powyższego - nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi - orzeczono na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270ze zm.), jak w sentencji.