II SA/Ka 3598/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Leszek Kiermaszek /spr./ Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant referent Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2004 r. sprawy ze skargi G.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym obiekcie 1) uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwoty [...] /[...]/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./, nakazał G. K. doprowadzenie ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w K. /od strony działki przy ulicy [...]/ do stanu zgodnego z prawem oraz zamurowanie otworu okiennego albo wypełnienie otworu okiennego luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach, w terminie do dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego, powołując się na wyniki przeprowadzonych oględzin, stwierdził, że w ścianie zewnętrznej budynku usytuowanego w granicy działek istnieje otwór okienny. Wobec tego, że jest to ściana oddzielenia pożarowego, istnienie otworu okiennego jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W odwołaniu od tej decyzji G. K. wniosła o jej uchylenie podnosząc, że sporny otwór okienny pochodzi z [...] r., a [...] lat temu doszło jedynie do wymiany okna na mniejsze o wymiarach 50 cm x 30 cm, a wymiana nastąpiła z powodu zniszczenia starego okna. Odwołująca wyraziła pogląd, że obecnie obowiązujące przepisy nie dotyczą obiektów wybudowanych na podstawie prawa budowlanego z chwili ich wznoszenia. Na realizację budynku poprzednicy prawni uzyskali stosowne pozwolenie. Odwołująca zakwestionowała również legitymację G. W. do uczestnictwa w postępowaniu na prawach strony. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że skoro odwołująca się dysponuje projektem budowlanym, w oparciu o który budynek został zrealizowany, a w pomieszczeniu od strony ściany granicznej zaprojektowano otwór okienny, to brak jest podstaw do ingerencji ze strony organów nadzoru budowlanego. Należy bowiem przyjąć, że otwór okienny został zaprojektowany, a obiekt zrealizowany zgodnie z tym projektem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G. W. wniosła o uchylenie powyższej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz zasądzenia od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, iż organ bezzasadnie przyjął, że przedłożony przez G. K. projekt budowlany sprzed kilkudziesięciu lat nigdy nie był zaskarżany. Tymczasem jej ojciec kwestionował ten projekt, a ówczesne organy nadzoru budowlanego nakazały właścicielom budynku usytuowanego przy ulicy [...] w K. zamurowanie okien w ścianie budynku od strony granicy działki, decyzja ta winna się znajdować w archiwum właściwych organów. Otwór okienny został zamurowany, nowy zaś wykonano kilka lat temu. Z przytoczonych powodów, wobec niewyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację i wniósł o jej oddalenie. Zainteresowana G. K. domagała się oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Na wstępie wskazać trzeba, że skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone do dnia 1 stycznia 2004 r., tym samym obliguje to właściwy wojewódzki sąd administracyjny do rozpoznania skargi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./. Skarga jest zasadna. Trafnie zarzuca skarżąca, że zaskarżona decyzja wydana została bez wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił w sposób stanowczy, czy sporny otwór okienny znajdujący się w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego usytuowanego przy granicy działek wykonany został w sposób zgodny z przepisami. W tym zakresie organ oparł się wyłącznie na relacji jednej strony, tj. zainteresowanej G. K., ustalając, iż otwór okienny został zrealizowany na podstawie przedłożonego projektu budowlanego sprzed kilkudziesięciu lat. Nie zadbał jednak organ przed podjęciem rozstrzygnięcia o przeprowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego w niezbędnym dla wyniku sprawy zakresie, przynajmniej przez wysłuchanie stanowiska drugiej strony, tj. skarżącej, tym bardziej, że okazany "projekt budowlany" stanowił jedynie jednostronicowe przedstawienie rozwiązań projektowych, nie było to wszak pozwolenie na budowę. Wobec tego, iż w skardze skarżąca postawiła zarzut, że ówczesne władze budowlane nie zatwierdziły tego projektu, co więcej – nakazały poprzednikowi prawnemu zainteresowanej likwidację wykonanego samowolnie otworu okiennego, który później został ponownie zrealizowany, także samowolnie, dowolne staje się ustalenie organu, iż sporny otwór okienny został wykonany zgodnie z przepisami. Zakładając nawet, że kilkadziesiąt lat temu zostało udzielone pozwolenie budowlane przewidujące istnienie okna w ścianie budynku przy granicy działek, to rodzi się wątpliwość co do legalności robót związanych z przebudową okna w obecnie istniejącym miejscu. Bezspornym jest zaś fakt wykonywania takich robót, sporne są natomiast data i zakres robót. Według skarżącej miało to nastąpić "niedawno", a otwór okienny został wykonany na nowo /po uprzednim jego zamurowaniu/, z kolei według zainteresowanej wykonane kilkanaście lat temu, ok. [...] r. roboty polegały tylko na nieznacznym zmniejszeniu gabarytów okna. Także temu istotnemu zagadnieniu nie poświęcił uwagi organ, którego decyzję zaskarżono. Już tylko z przytoczonych względów nie mogła się ostać w obrocie prawnym reformatoryjna decyzja organu odwoławczego z powodu oczywistego naruszenia przepisów art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa, co mogło mieć wpływ na końcowy wynik sprawy. W świetle dowodów, którymi dysponował organ orzekający, nie mogła bowiem zapaść decyzja umarzająca wszczęte postępowanie administracyjne. Wytknąć również należy organowi odwoławczemu, że nie zwrócił uwagi, iż organ pierwszej instancji nie orzekł o całości materii, w której zostało wszczęte postępowanie. Mianowicie, postępowanie nie ograniczało się wyłącznie do legalności wykonanych robót związanych z istnieniem otworu okiennego w ścianie budynku przy granicy działek, a obejmowało także kwestię legalności robót związanych z "przebudową budynku gospodarczego na garaż". Wynika to jednoznacznie z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...]r., wezwania do stron z tej samej daty, wreszcie na oględzinach w dniu [...]r. organ pierwszej instancji w tym przedmiocie poczynił ustalenia. Chociaż więc przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją, to jednak organ odwoławczy rozpoznając sprawę merytorycznie w jej całokształcie obowiązany był na powyższe zwrócić uwagę. Dalszym uchybieniem było odstąpienie przez organy obu instancji od zbadania kwestii legitymacji procesowej zarówno skarżącej, jak i zainteresowanej, przynajmniej przez ustalenie tytułu prawnego do graniczących ze sobą działek. Z fragmentarycznych ustaleń na oględzinach i protokołu przesłuchania z dnia [...]r. można jedynie domniemywać, iż skarżąca jest spadkobiercą właściciela działki przy ulicy [...], zaś G. K. jednym z kilku współwłaścicieli sąsiedniej działki przy ulicy [...], a stwierdzenie, że jest "administratorem" tej posesji nie zostało w żaden sposób wykazane. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi, uzasadnia przepis art. 200 wymienionej ustawy, zaś orzeczenie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana /do czasu uprawomocnienia się wyroku/ - art. 152 ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę na etapie odwołania G. K. od decyzji organu pierwszej instancji uwzględni organ odwoławczy powyższe rozważania. Zbada w pierwszej kolejności legitymację procesową stron, następnie uzupełni materiał dowodowy we wskazanym zakresie. Gdyby organ odwoławczy doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, podejmując kasacyjną decyzję wskaże organowi pierwszej instancji jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. SJ/