II SA/Ka 3605/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie : NSA Henryk Wach, Asesor : WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant : sekretarz Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi "A" S.A. "B" na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w oparciu o art. 1pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998r.Nr 90, poz.575 ze zm.), §§ 1,10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.), stwierdził u J. K. chorobę zawodową- uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że klinicznego rozpoznania choroby zawodowej dokonała Poradnia Chorób Zawodowych Szpitala Klinicznego nr [...] w Z., orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. W dochodzeniu epidemiologicznym ustalono, że J. K. pracując w latach 1972 - 1973 oraz w latach w 1975-1998 w "A" S.A. w " B" w R. jako elektryk pod ziemią narażony był na działanie hałasu o ponadnormatywnym natężeniu 86dB. Ponadto wskazano, na nieuwzględnienie wniosku "A" S.A. "B" o uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie ponownego badania. Uznano, że wniosek dowodowy dotyczy okoliczności już stwierdzonych w orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Szpitala Klinicznego nr [...] w Z., a metoda badawcza wykorzystana przez w/w poradnię jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Odwołane od tej decyzji wniósł zakład pracy "A" S.A. "B". W odwołaniu nie kwestionowano ustaleń co do pracy J. K. w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas. Wskazano natomiast na uchybienia proceduralne. Podniesiono, zarzut braków w postępowaniu dowodowym, poprzez ograniczenie go wyłącznie do orzeczenia placówki medycznej I szczebla. Zarzucono pominięcie wniosku odwołującej się o przeprowadzenie dowodu z opinii Instytutu, posługującego się innymi metodami badawczymi odpowiadającymi aktualnemu poziomowi wiedzy. Wniesiono o przeprowadzenie ponownego badania J. K. przy zastosowaniu obiektywnych metod badawczych. Ponadto zarzucono pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak zawiadomienia o przeprowadzeniu poszczególnych czynności dowodowych, oraz brak możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Organ odwoławczy w postępowaniu międzyinstancyjnym zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o przeprowadzenie badań oraz wydanie orzeczenia. Mimo dwukrotnie wyznaczonego terminu badania w tym Instytucie strona nie stawiła się, oświadczając że ma stwierdzoną chorobę zawodową a obecny stan zdrowia uniemożliwia jej poddanie się badaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji W uzasadnieniu powołał się na dochodzenie epidemiologiczne, które wykazało wykonywanie przez J. K. pracy w narażeniu na hałas o natężeniu ponad 82 dB, oraz rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu przez Poradnię Chorób Zawodowych w Z. z dnia [...] r. Ponieważ pracownik nie poddał się badaniom, ze względu na stwierdzoną chorobę zawodową słuchu oraz stan zdrowia, organ mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy nie znalazł podstaw by uwzględnić odwołanie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A" S.A. "B" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca powtórzyła zarzuty jakie zawarła w odwołaniu Podniosła zarzut odstąpienia od przeprowadzenia ponownych badań lekarskich, zwłaszcza w sytuacji gdy organ II instancji zdecydował wpierw o konieczności takich badań. Skarżąca wyraziła pogląd, że odmowa poddania się badaniu przez zainteresowanego powinna była skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Materialnoprawną podstawę orzekania o chorobach zawodowych stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Ustalenie przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej określonych w §1 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia odbywa się w oparciu o procedurę unormowaną w przepisach §§ 4-10 tegoż rozporządzenia. W ramach tej procedury szczególne jest znaczenie dowodów w postaci orzeczeń wydawanych przez jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznania chorób zawodowych. Przepis § 9 ust 1, rozporządzenia stanowi, że pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Istota powyższego przepisu polega więc na przyznaniu pracownikowi ubiegającemu się o stwierdzenie choroby zawodowej szczególnego uprawnienia procesowego w zakresie żądania ponownego badania lekarskiego w razie niekorzystnego dla niego orzeczenia lekarskiego. Z regulacji tej nie wynika natomiast aby przepisy art. 75-88 kpa o dowodach były wyłączone i nie mogły być stosowane w sprawie. W związku z tym należy przyjąć ,że nie tylko pracownik może w postępowaniu składać wnioski o przeprowadzenie badania przez właściwą jednostkę medyczną. Może to zrobić również zakład pracy na ogólnych zasadach wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego , który w tym postępowaniu ma przymiot strony ( por. wyrok SN z 26.11.1996r. III PRN 32/96 Wokanda 1997/2/24; uchwała SN z 29.06.1995r.,II PZP 2/95 - OSN ApiUS 1996/4/57). Stosownie do art. 75 § 1 kpa inspektor sanitarny powinien jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy: zeznania świadków, dokumenty, oględziny, opinie biegłych. W szczególności na żądanie strony jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu, jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Na organie tym ciąży bowiem obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77§ 1 kpa) oraz oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 80 kpa) Skarżąca domagała się, zarówno w postępowaniu przed organem I instancji oraz w odwołaniu od decyzji tegoż organu przeprowadzenia ponownego badania zainteresowanego przez Instytut Medycyny Pracy posługujący się innymi - od zastosowanych w pierwszym badaniu przez Szpital Kliniczny w Z. - metodami badawczymi, odpowiadającymi aktualnemu poziomowi wiedzy (metoda audiometrii obiektywnej impedancyjnej). Obowiązkiem organu było dopuszczenie takiego dowodu, a następnie jego ocena. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy przychylił się zresztą do tego żądania, skoro wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o przeprowadzenie badania. Brak możliwości przeprowadzenia takiego badania nastąpiło z przyczyn leżących po stronie zainteresowanego, który wzywany dwukrotnie nie stawił się na nie. Zdaniem Sądu samo oświadczenie J. K., że zły stan zdrowia uniemożliwia mu zgłoszenie się na badanie, wymagało od organu odwoławczego sprawdzenia jego wiarygodności. Nie można bowiem zakładać, aby nieusprawiedliwiona ważnymi powodami postawa zainteresowanego mogła przynieść korzystne dla niego skutki. Ponieważ w powyższym zakresie sprawa nie została wyjaśniona, dlatego musi to nastąpić przy ponownym jej rozpoznaniu. Stosownie, do powyższych wywodów właściwym będzie skierować J. K. na ponowne badania lekarskie, a w przypadku odmowy poddania się badaniu zbadać na ile przyczyna wskazana przez zainteresowanego uzasadnia taką odmowę. W zależności od poczynionych ustaleń zależeć będzie rozstrzygnięcie organu, przy czym nie można wykluczyć, że w przypadku nie znajdującej usprawiedliwienia odmowie poddania się badaniom organ uchyli decyzję organu I instancji z zaleceniem uzupełnienia postępowania dowodowego o orzeczenie lekarskie instytutu naukowo-badawczego. W tej sytuacji uznać za trafny należy zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 75, 77 § 1, 78 §1 ,80 oraz 10 §kpa, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto nie odniesiono się do zarzutów odwołania, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wobec czego uchybiono art. 107 § 3 kpa. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy stwierdzić, że z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy nie wynika, w którym z trybów przewidzianych w § 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nastąpiło wszczęcie postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej u J. K.. Natomiast zgodnie z treścią § 8 rozporządzenia , orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej wraz z posiadaną niezbędną dokumentacją przesyła się państwowemu terenowemu inspektorowi sanitarnemu, a kopię orzeczenia zainteresowanemu pracownikowi oraz jednostce organizacyjnej lub osobie wymienionej w § 3 ust. 1, która zgłosiła podejrzenie o chorobę zawodową. Z akt wynika, że już w dniu [...] 1999 r. skarżąca sporządziła wywiad środowiskowy dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej. Po wydaniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. została zawiadomiona o wszczęciu postępowania przez powiatową stację sanitarno epidemiologiczną pismem z dnia [...] 2000r. Następnie skarżąca uczestniczyła w dniu [...].2000r w dochodzeniu epidemiologicznym; zapoznała się z materiałem dowodowym, co wynika z treści notatki służbowej z dnia [...] 2000, w wyniku czego, pismem z dnia [...] 2000r.złożyła do akt sprawy wniosek o uzupełnienie postępowania dowodowego wypowiadając się tylko co do badań lekarskich. Z akt sprawy nie wynika natomiast aby przed wydaniem zaskarżonej decyzji został zachowany tryb przewidziany w art. 10 §1 kpa. Mając przytoczone okoliczności na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.( Dz.U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie miał na uwadze treść §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz.1115), z którego wynika, iż postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.