II SA/Ka 3607/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Sekretarz Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r.nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz.U. z 1998r. nr 90, poz.575 ze zm./ oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm./ orzekł, o braku podstaw do stwierdzenia u W. M. choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Organ przyjął, że W. M., pracując w okresie od [...] 1974 do [...] 1976 jako pracownik [...] pod ziemią oraz w okresie od [...] 1976 do [...] 2000 r. jako ślusarz szybowy pod ziemią w "A" S.A. "B", narażony był na działanie ponadnormatywnego hałasu. Nadto z orzeczeń lekarskich Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. wynika, że u badanego stwierdzono niedosłuch odbiorczy prawostronny oraz niedosłuch mieszany lewostronny. Obie placówki wykluczyły rozpoznanie choroby zawodowej. Z tych względów organ inspekcji sanitarnej uznał, że nie zostały spełnione warunki do jej stwierdzenia. W odwołaniu od decyzji W. M. podniósł, że przez 25 lat pracował pod ziemią w oddziale szybowym, narażony na ciągły hałas i przeciąg. Dodał, że podejmując zatrudnienie na kopalni był zdrowy co potwierdza dokumentacja lekarska. Uznał, że orzeczenie lekarskie jest dla niego krzywdzące. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. na zasadzie art. 138 §1 pkt 1 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy W. M. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Uznał, że pracował on w warunkach w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, a równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. Pracował więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Jednakże orzeczenia lekarskie dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych ( I i II szczebla) wykluczyły u W. M. istnienie choroby zawodowej narządu słuchu. Lekarze rozpoznali u badanego niedosłuch mieszany (przewodzeniowo - odbiorczy) ucha lewego oraz obniżenie czułości słuchu w uchu prawym (niedosłuch audiometryczny). Organ dodatkowo wyjaśnił, że kompetentne placówki diagnostyczne orzekające o istnieniu mieszanego niedosłuchu u W. M., były zobligowane do nie rozpoznawania choroby zawodowej narządu słuchu, gdyż z lekarskiego punktu widzenia tylko stwierdzenie obustronnych symetrycznych ubytków słuchu typu odbiorczego, umożliwia rozpoznanie choroby zawodowej słuchu. W konkluzji stwierdził, że rozpoznany u W. M. niedosłuch mieszany ucha lewego, znaczna asymetria niedosłuchu oraz obniżenie czułości słuchu w uchu prawym nie powodujące upośledzenia funkcji narządu słuchu, nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. M. uznał decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego za krzywdzącą podtrzymując motywy swojego stanowiska zawarte uprzednio w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) -obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji - za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie ( por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771) Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych ( § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji sanitarnej, w oparciu o wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego słusznie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia świadczył pracę w warunkach narażających na utratę słuchu. Przemawia za tym ustalony w dochodzeniu epidemiologicznym sposób wykonywania pracy, jej rodzaj oraz stopień i czas narażenia na hałas. Wykazano więc fakt świadczenia pracy przez skarżącego w warunkach szkodliwych, stwarzających ryzyko powstania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Schorzenie to uznane jest za chorobę zawodową wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do cytowanego rozporządzenia. Dodatkowym warunkiem do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie uszkodzenia słuchu o zawodowej etiologii przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego niedosłuch odbiorczy prawostronny , oraz niedosłuch mieszany lewostronny, który po uwzględnieniu fizjologicznej poprawki na wiek wynosi UP [...] dB UL [...]dB. Wniosek o nierozpoznanie choroby zawodowej uzasadniła stopniem ubytku słuchu ucha prawego oraz charakterem uszkodzenia słuchu w uchu lewym. Placówka diagnostyczna II stopnia również rozpoznała niedosłuch mieszany lewostronny (UL - [...] dB), oraz niedosłuch odbiorczy prawostronny (UP [...] dB) stwierdzając, że stopień obniżenia czułości słuchu ucha lepiej słyszącego nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu, uzasadniającej rozpoznanie choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych dotyczące choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 par 1 kpa. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organy inspekcji sanitarnej nie mogą dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i jej etiologii Nie zwalnia to jednak organu orzekającego od oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym a nie medycznym i do jej stwierdzenia konieczne jest ustalenie uszkodzenia słuchu pozostające w związku przyczynowym ze szkodliwymi warunkami pracy. W rozpoznawanej sprawie, organ orzekający w istocie oparł swoje rozstrzygnięcie na argumentacji biegłych, dokonujących oceny stwierdzonego niedosłuchu w uchu prawym, zgodnie z którą stopień niedosłuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu aby można ja było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Ocena ta dla organu inspekcji sanitarnej nie miała charakteru wiążącego dla prawidłowej kwalifikacji prawnej schorzenia. Z prawnego punktu widzenia przedmiotem oceny organu jest to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy ( poz.15 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), a nie inne pozaprawne względy jak rozmiar stwierdzonego ubytku słuchu. Pogląd ten jest prezentowany w wielu orzeczeniach Naczelnego Sadu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego ( por. wyrok min. wyrok SN z dnia 4.06.1998r. sygn. akt. III RN OSN 1999/6/192, wyrok SN z 28 czerwca 2000r.Sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33) Bezspornym w sprawie jest, że dwie kompetentne jednostki diagnostyczne rozpoznały u skarżącego niedosłuch odbiorczy w uchu prawym, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym. Okoliczność, że wielkość tego niedosłuchu nie osiągnęła określonego poziomu nie upoważniała do nierozpoznana uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano ponadnormatywny hałas. Nie stwierdzono innych okoliczności - przyczyn niedosłuchu ucha prawego. Okoliczności te stanowią dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą słuchu w uchu prawym, a warunkami pracy narażającymi na powstanie tego schorzenia. Brak jest podstaw do niestwierdzenia choroby zawodowej w przypadku, gdy uszkodzenie słuchu nastąpiło jedynie w jednym uchu i pozostaje w związku z narażeniem na działanie hałasu w środowisku pracy (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 14 marca 2002r. sygn. III RN 78/01) Z obowiązujących w chwili orzekania przez organy obu instancji przepisów nie wynikał powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wymóg, że tylko stwierdzenie istnienia obustronnych symetrycznych ubytków słuchu typu odbiorczego umożliwia rozpoznanie choroby zawodowej słuchu. Wymóg ten, jako nie mający uzasadnienia w przepisach prawa nie mógł stanowić podstawy odmowy stwierdzenia choroby zawodowej, co przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie miał na uwadze organ odwoławczy. Z tej przyczyny odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, ze względu na stopień niedosłuchu ucha prawego stanowi naruszenie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) . Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 w/w ustawy. W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz.1115) Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.