II SA/Ka 3608/01

WyrokWSA w Gliwicach2004-02-27

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Łucja Franiczek, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługuje, jeśli nieruchomość ta została przed dniem 1 stycznia 1998 r. oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed tą datą?
Ratio decidendi
Żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli nieruchomość ta została przed dniem 1 stycznia 1998 r. oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed tą datą. W takiej sytuacji postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Sąd nie bada legalności decyzji wywłaszczeniowej ani decyzji wydanych po wywłaszczeniu, jeśli nie stanowiły one przedmiotu postępowania.
Stan faktyczny
J. B., działając w imieniu swojej zmarłej matki M. B., domagał się zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Po śmierci M. B. i nabyciu spadku przez J. B., postępowanie zostało podjęte. Organ I instancji umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr [...] o pow. 479 m2, uznając, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej przed 1 stycznia 1998 r. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. J. B. zaskarżył decyzję do sądu, zarzucając m.in. naruszenie prawa budowlanego przy wznoszeniu zabudowań oraz nieprawidłowe wykorzystanie obiektu i wątpliwości co do daty ujawnienia prawa użytkowania wieczystego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA /del./ Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędzia NSA /del./ Łucja Franiczek Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant referent Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę We wniosku z dnia [...]r. J. B. działając w imieniu swojej matki M. B. domagał się zwrotu wywłaszczonych w [...] i [...] r., a stanowiących jej własność nieruchomości. W związku ze śmiercią w dniu [...]r. M. B. wszczęte w tej sprawie postępowanie zostało zawieszone wydanym z upoważnienia Wojewody [...] postanowieniem z dnia [...]r. Zgodnie z postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w M. spadek po M. B. nabył w całości wraz z gospodarstwem rolnym położonym w M. jej syn J. B. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] wydanym z upoważnienia Starosty [...] zawieszone postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w M., oznaczonej jako działka Nr [...] o pow. 479 m2 k.m. nr [...], obręb M. zostało podjęte z udziałem J. B. Wydaną z upoważnienia Starosty M. na podstawie art. 142 oraz art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm. – zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami/ i art. 105 § 1 Kpa, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] postępowanie w przedmiocie zwrotu w/w działki zostało umorzone. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że objęta żądaniem zwrotu działka nr [...]o pow. 479 m2 została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Powiatowego w T. z dnia [...]r. nr [...]. Z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. wynika, że właścicielem tej działki jest Gmina M., zaś jej wieczystym użytkownikiem jest, na podstawie umowy notarialnej z dnia [...] rep. A nr [...][...] Spółdzielnia Mieszkaniowa. Wpisu tego prawa w księdze wieczystej dokonano przy tym na rzecz tej Spółdzielni dnia [...]r. – na podstawie wniosku z dnia [...]r. Zgodnie zatem z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami żądanie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje skoro jak wynika z tego przepisu została ona oddana przed 1 stycznia 1998 r. w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i przed tą datą prawo nabywcy zostało ujawnione w księdze wieczystej. Musiało to zaś skutkować zdaniem organu I instancji umorzeniem postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego – zgodnie z treścią art. 105 § 1 Kpa. W odwołaniu od tej decyzji J. B. podtrzymał żądanie zwrotu zarzucając, iż na wywłaszczonych działkach zostały wzniesione zabudowania jeszcze przed ujawnieniem prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...]Spółdzielni Mieszkaniowej. W ten sposób zostało naruszone obowiązujące wówczas prawo budowlane. Doszło bowiem do wydania pozwolenia na budowę na rzecz podmiotu, który nie był wpisany w księdze wieczystej. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymał ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji oraz ich ocenę prawną. W skardze na powyższe orzeczenie Wojewody wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. B. podtrzymał żądanie zwrotu działki nr [...] zarzucając, iż obiekt który został wybudowany m.in. na tej działce nie jest wykorzystywany zgodnie z celem jej wywłaszczenia – został bowiem wydzierżawiony. Został on nadto wybudowany na działkach, które wcześniej nie zostały geodezyjnie na ten cel wyodrębnione /podzielone/. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W pismach procesowych z dnia [...]r. i [...] r. J. B. zgłosił zastrzeżenia co do legalności decyzji wywłaszczeniowej oraz decyzji o pozwoleniu na budowę na wywłaszczonych działkach Zakładu Remontowo-Budowlanego Spółdzielni Mieszkaniowej w M. Wyraził też wątpliwości co do daty ujawnienia w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego obejmującego m.in. działkę będącą przedmiotem postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ i art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271 – zwanej dalej ustawą p.w.u.p./. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego zasadnie przyjęły również zdaniem Sądu organy orzekające za podstawę wydanych decyzji treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brzmienie tego przepisu jest przy tym jednoznaczne a jego zastosowanie obligatoryjne. Oparcie decyzji na jego treści nie jest przy tym uzależnione od oceny zasadności czy też legalności decyzji wywłaszczeniowej, czy też wydanych już po wywłaszczeniu decyzji administracyjnych w oparciu o które wywłaszczona nieruchomość została zabudowana, na której to ocenie oparte są zarzuty skargi. Decyzje te nie stanowiły nadto przedmiotu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją i z tego też względu nie mogły być objęte w niniejszym postępowaniu kontrolą Sądu. W konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy i skargi sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy istotnie stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na pytanie to należy udzielić zdaniem Sądu pozytywnej odpowiedzi, a to biorąc pod uwagę zarówno treść aktu notarialnego Rep. A nr [...] w M. z dnia [...] spisanego przez notariusza mgr M. K. o oddaniu m.in. objętej żądaniem zwrotu działki nr [...] w użytkowanie wieczyste Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej w M. /karta 87 – 88 akt organu I instancji/ jak i odpis z księgi wieczystej Kw Nr [...] Wydziału V Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r. /tom III akt administracyjnych/. Z odpisu tego wynika, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki zostało wpisane w księdze wieczystej na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w M. dnia [...]r. w oparciu o w/w akt notarialny oraz stosownie do wniosku z dnia [...] r. Treści tych dokumentów skarżący nie podważył. Dowolne jest przy tym jego twierdzenie, że wpis przedmiotowego użytkowania wieczystego nie mógł zostać dokonany [...]r. skoro wpis prawa własności tej działki na rzecz Gminy M. został dokonany w tej księdze wieczystej dopiero dnia [...]r. Wcześniej istniał bowiem w tej księdze wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Wpis tego prawa na rzecz Gminy M. był zaś następstwem nabycia własności tej działki przez Gminę na skutek "komunalizacji" i deklaratoryjnej w tym względzie decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...]. Skoro jak wynika z powyższych wywodów stan faktyczny sprawy odpowiadał hipotezie art. 229 omawianej ustawy to zgodnie z tym przepisem roszczenie o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] nie przysługuje. Zasadnie zatem postępowanie w tym względzie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe – art. 105 § 1 Kpa. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy p.w.u.p. SJ/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło