II SA/Ka 3633/01

Dnia 17 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA(del) Szczepan Prax Sędziowie: NSA (del) Zofia Borowicz Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) Protokolant: referent Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 roku, sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości ; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...],-zł. ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Prezydent Miasta B. obciążył skarżącego A. G. opłatą drogową w wysokości [...] - zł. za przejazd pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą i normatywny nacisk na trzy osie zespołu złożonego z ciągnika marki [...] oraz naczepy marki [...] po drodze publicznej, na terenie miasta B. i zobowiązał skarżącego do wpłacenia opłaty drogowej w terminie 14 dni od dnia otrzymania tej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 61 ust.11 w związku z art. 13 ust. 2 a ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2000 roku, nr 71, poz. 838 z późn. zmianami), i § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz ust.4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 roku w sprawie opłat drogowych (Dz. U. nr 51, poz. 607) . Wymienioną w decyzji opłatę ustalono za stwierdzony w dniu [...] roku przejazd zespołem nienormatywnym, bez zezwolenia, po [...] w B. Fakt zważenia został stwierdzony protokołem nr [...] z dnia [...] r. z kontroli dopuszczalnego nacisku osi i masy pojazdu samochodowego. Pomiarów dokonano komisyjnie przy użyciu zatwierdzonych elektronicznych wag, posiadających świadectwo legalizacji i w obecności kierowcy, który nie wniósł uwag do protokołu. W decyzji stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu o [...] tony i dopuszczalnych nacisków na oś 2, 3 i 4 (dla osi pojedynczej i dla osi złożonej z osi składowych ) oraz w konsekwencji ustalono wysokość opłaty, za przejazd pojazdu nie spełniającego określonych norm, na kwotę [...] - zł. Od powyższej decyzji skarżący wniósł w dniu [...] r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.., prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i anulowanie opłaty. Skarżący stwierdził, że przekroczył ładowność tylko o [...] kg. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] roku, nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, przejazd pojazdu dozwolony jest tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia na poruszanie się tzw. pojazdem nienormatywnym. Skarżący dokonał przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia z przekroczonymi dopuszczalnymi naciskami osi pojazdu na drogę oraz przekroczoną dopuszczalną masą całkowitą, dlatego zasadnym było obciążenie opłatą drogową, której wysokość określają cytowane wcześniej przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 roku w sprawie opłat drogowych. Na powyższą decyzję ostateczną w ustawowym terminie, skargę złożył skarżący A. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o wstrzymanie jej wykonalności. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na zawyżeniu liczby przekroczonej ładowności, a w konsekwencji zawyżeniu opłaty drogowej. Wskazał też na naruszenie zasady proporcjonalności ustalonej w art. 2 Konstytucji RP przez wyżej cytowane przepisy rozporządzenia w sprawie opłat drogowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż nie istniały powody dające podstawę do uznania, że wyniki pomiarów były niewiarygodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga została wniesiona w dacie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. nr 74, poz. 363 z późn. zmianami). Wyżej cytowana ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.). Stosownie do art. 97 § 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270), zwanej w skrócie u.p.s.a. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych zgodność działalności administracji publicznej z prawem. Podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowiły obowiązujące w dacie wydania tej decyzji przepisy art. 61 ust.11 i art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz.U. nr 14, poz. 601 z późn. zmianami ), zwanej dalej ustawą, a także § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Rady ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych ( Dz.U. nr 51, poz.607), zwanego dalej rozporządzeniem. Wobec zarzutów skargi podnieść należy, że w oparciu o upoważnienie ustawowe zawarte w art. 13 ust. 2a cytowanej ustawy zostało wydane wymienione wyżej rozporządzenie, które stanowiło podstawę do wydania zaskarżonej decyzji i wymierzenia opłaty drogowej. Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 roku orzekł, iż § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 cytowanego rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (patrz: Dz.U. z 2002 r., nr 214, poz.1816), ponieważ delegacja ustawowa, wynikająca z art. 13 ust. 4 ustawy nie upoważniła do wydania rozporządzenia o treści wynikającej z zakwestionowanych przepisów. Przepisy te przez to, że naruszały wskazane granice upoważnienia ustawowego, nie mogły stanowić formalnej podstawy do nakładania przewidzianych tam tzw. "opłat podwyższonych", (patrz: uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 202 roku, sygn. akt P 6/02, opubl. OTK – A 2002/7/91). W konsekwencji zarówno orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego uznaje pogląd, że przywołanie w postawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisu § 9 ust. 1 pkt 2 i ust.2 oraz ust. 4 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z art.92 ust. 1 Konstytucji RP. Także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalił się pogląd , że rozporządzenie może być wydane tylko na podstawie upoważnienia ustawowego i tylko w granicach tego upoważnienia , a przepis ustawy ustanawiający takie upoważnienie podlega ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem upoważnienia materii w nim nie wymienionych w drodze wykładni celowościowej ( patrz. wyrok TK z dnia 25 maja 1998 r. U 19/97 , OTK ZU Nr 4/1998, s. 262 ). Wskazać należy, że na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjne lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadzie i w trybie określonym dla danego postępowania. Nie stają się one nieważne z mocy samego prawa, ale konieczne jest dopiero przeprowadzenie odpowiedniego postępowania, by uzyskać ich uchylenie, zmianę lub unieważnienie. (por. B. Banaszak "Prawo Konstytucyjne" wyd. C.H. Beck, W-wa, 1999 r. Sr. 116-117). Instytucja wznowienia służy ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy już zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ta decyzja zapadła, było dotknięte którymś z przypadków wadliwości, wyliczonych w art. 145 § 1 lub 145a k.p.a. Jednym z tych przypadków jest sytuacja wskazana w art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, jeżeli na jego podstawie została wydana decyzja administracyjna. Mając na uwadze powyższe i uwzględniając stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 21 marca 1996 r. ( sygn. akt III ARN 75/96,OSNP z 1996 r., nr 20, poz.298 ) należy uwzględnić w tej sprawie stan prawny powstały w wyniku utraty mocy obowiązującej przepisu, mimo, że ta utrata nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji. W oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" u.p.s.a. wynika, że decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w całości albo w części, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Kontrolowane w tym postępowaniu sądowym obie decyzje administracyjne są dotknięte uchybieniem dającym podstawę do wznowienia postępowania, co w świetle powyższych wywodów prowadzi do ich uchylenia. Jednocześnie taka przyczyna uchylenia decyzji czyni zbędnym ustosunkowywanie się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze. Dotyczy to w szczególności prawidłowości przeprowadzonych czynności ważenia, jak i naruszenia szeroko pojętego interesu publicznego przy nałożeniu kary. Zarzuty te będą uwzględnione przez organ administracyjny przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Ponieważ wskazana wadliwość w zakresie zastosowania prawa materialnego dotyczy, w równym stopniu decyzji obu instancji, dlatego Sąd uznał za niezbędne uchylić obie te decyzje. Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b u.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późniejszymi zmianami) orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji. W oparciu o art. 152 u.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, mając na uwadze fakt, że niniejszy wyrok jest nieprawomocny oraz to, że zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty drogowej orzeczono, jak w punkcie 2 sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 u.p.s.a..