II SA/Ka 3636/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA /del./ Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędzia: NSA Łucja Franiczek Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant referent Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] r. oraz postanowienie tego Inspektora z dnia [...] r. Nr [...] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] /[...]/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. We wniosku z dnia [...]r. /data wpływu/ skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. J. K. domagał się wydania nakazu usunięcia drewnianej szopy wybudowanej na działce sąsiedniej przy samej granicy i zbyt blisko jego domu. Stwierdził, że szopa ta stwarza zagrożenie pożarowe, powoduje zacienienie oraz "psuje widok", a wody opadowe spływające z jej dachu niszczą roślinność na jego działce. Po rozpoznaniu tej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 61 i 104 Kpa oraz art. 61 i 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1999 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 106 z 2000 r. poz. 1126 ze zm. obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 – zwanej dalej prawem budowlanym z 1994 r./ a nadto na podstawie art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym z 1974 r./ nakazał B. R. wykonanie w terminie do [...] r. "niezbędnych robót budowlanych" związanych z doprowadzeniem drewnianej szopy na działce nr [...] przy ul. [...] w T. "do stanu zgodnego z przepisami". W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że użytkowanie spornej szopy usytuowanej bezpośrednio w granicy z posesją będącą własnością J. K., nie daje podstaw do zastosowania treści art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. Szopa ta została wybudowana bez pozwolenia około [...] r. Posiada ona dwuspadowy dach pozbawiony obecnie rynien co powoduje, że obecnie wody opadowe z połowy jej dachu spływają na działkę J. K. Nadto z uwagi na usytuowanie w granicy wymaga ona zabezpieczenia p.poż. Właścicielką działki, na której stoi szopa jest od [...] r. B. R., która jest też jej użytkownikiem. Jest zatem zobowiązana do utrzymania tej szopy w odpowiednim stanie technicznym i estetycznym. W odwołaniu od tej decyzji J. K. podtrzymał żądanie wydania decyzji w przedmiocie nakazania rozbiórki szopy podtrzymując twierdzenia zawarte w jego wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie. Dodał, że szopa usytuowana jest 3 m od jego budynku. Z drewna, z którego jest zbudowana oraz z przetrzymywanych w niej materiałów wydziela się fetor. Zarzucił nadto, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem wymienionych w odwołaniu przepisów Kpa. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. z powołaniem się na treść art. 113 § 1 Kpa uzupełnił z urzędu w/w swoją decyzję z dnia [...]r. przez nakazanie B. R. w określonym w tej decyzji terminie wykonania zabezpieczenia ścian spornej szopy pod względem ochrony przeciwpożarowej lub wykonania oddzielenia przeciwpożarowego w uzgodnieniu z rzeczoznawcą d/s p.poż. oraz wykonania odprowadzenia wód deszczowych z połaci dachu szopy na własną posesję. W zażaleniu na to postanowienie J. K. stwierdził, że wykonanie określonych w postanowieniu prac będzie wymagało wejścia na jego nieruchomość, co spowoduje dla niego dalszą szkodę, na co on nie wyraża zgody. Ponownie zażądał rozbiórki szopy oraz wybudowanego przez B. R. ogrodzenia, wzniesionego z naruszeniem granicy między działkami. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyżej wymienionych środków odwoławczych nie uwzględnił i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji oraz uzupełniające ją postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że wydane przez organ I instancji postanowienie z dnia [...]r. stanowi jedynie wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji przez podanie na czym konkretnie ma polegać doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Jest to zatem postanowienie wydane na podstawie art. 113 § 2 Kpa a nie jak w nim powołano na podstawie art. 113 § 1 Kpa. Pomijając to uchybienie zakwestionowana odwołaniem decyzja oraz objęte zażaleniem postanowienie są zdaniem organu odwoławczego zasadne. Mają one bowiem doprowadzić sporną szopę do stanu zgodnego z przepisami przy zastosowaniu prawa budowlanego z 1974 r. Podtrzymał organ II instancji stanowisko zawarte w zaskarżonej odwołaniem decyzji, iż brak jest określonych w art. 37 prwa budowlanego z 1974 r. przesłanek do nakazania rozbiórki spornego obiektu skoro jego usytuowanie nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że podnoszona przez J. K. sprawa naruszenia granicy przy wznoszeniu ogrodzenia między posesjami jest sprawą cywilną rozstrzyganą przed sądami powszechnymi. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w odpowiedzi na skargę posłużono się w ogólnym zarysie argumentacją prezentowaną w postępowaniu administracyjnym. J. K. wniósł o uchylenie w/w decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zarzucając, iż została ona oparta na niewłaściwych przepisach prawa materialnego i z naruszeniem jego prawa własności. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a./. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie mógł utrzymać w mocy postanowienia organu I instancji z dnia [...] r. gdyż zostało ono wydane z naruszeniem treści art. 113 § 1 Kpa. Faktycznie bowiem nie sprostowano nim oczywistych omyłek w decyzji tego organu z dnia [...]r. a dokonano zmiany tej decyzji co w tym trybie nie było dopuszczalne /zobacz np. wyrok NSA z dnia 19.11.1991 r. sygn. akt SA/Wr 1084/91 – ONSA 1991 Nr 3 – 4 poz. 93/. Gdyby natomiast przyjąć, że jak to napisano w tym postanowieniu, dokonano nim uzupełnienia przedmiotowej decyzji, to doszłoby do tego z naruszeniem treści art. 111 § 1 i art. 104 § 1 Kpa. Po pierwsze uzupełnienie decyzji mogłoby nastąpić jedynie w formie decyzji a po drugie jedynie na wniosek strony, które wniosku takiego nie złożyły. Nie można też podzielić stanowiska organu odwoławczego, że postanowienie to stanowi w rzeczywistości wykładnię decyzji podjętą na podstawie art. 113 § 2 Kpa. Treść tego postanowienia zmierza bowiem jak już stwierdzono do zmiany treści rozstrzygnięcia. Nadto wykładnia decyzji może być dokonana jedynie na wniosek /żądanie/ organu egzekucyjnego lub strony, a taki w tym względzie nie został złożony. Nad tymi wszystkimi nieprawidłowościami organ odwoławczy przeszedł do porządku utrzymując to postanowienie w mocy. Decyzja organu I instancji, bez treści nadanej jej przedmiotowym postanowieniem nie mogła się zaś ostać i to z kilku powodów. Przede wszystkim nie nadawała się ona do wykonania w sytuacji gdy nie określała ona jakie to roboty budowlane adresat decyzji ma wykonać celem doprowadzenia szopy do stanu zgodnego z przepisami. Do obowiązku organu orzekającego należało natomiast nie tylko ścisłe określenie tych obowiązków ale też wskazanie podstawy materialnoprawnej stanowiącej ich źródło, czego decyzja ta, a w ślad za nią i zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie zawiera. Tylko wówczas bowiem możliwe jest wykazanie, że realizacja określonych zmian lub przeróbek w rozumieniu art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z tymi właśnie przepisami. Należy jednak przede wszystkim stwierdzić, że organy obu instancji nie wyjaśniły i nie rozważyły w należyty sposób w dotychczasowym postępowaniu kwestii wyłączenia zastosowania w sprawie treści art. 37 § 1 prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 § 2 prawa budowlanego z 1994 r. Uzasadnienia tych decyzji nie odpowiadają w tym zakresie podstawowym wymogom z art. 107 § 3 Kpa. Nie wynika z nich nawet jaka była treść planu zagospodarowania w chwili wzniesienia spornej szopy /dla terenu, na którym została ona postawiona/. Tym samym dowolne jest stwierdzenie, że realizacja tego obiektu nie narusza treści tego planu, która to okoliczność ma przesądzające znaczenie dla ewentualnego zastosowania treści art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. Uchybienie to usunie organ I instancji w pierwszej kolejności przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nawet gdyby przyjąć, że istotnie inwestycja ta planu tego nie naruszyła, to należało wykazać, iż w sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania treści art. 37 ust. 1 pkt 2 tego prawa. Również w tym względzie decyzje organów obu instancji żadnych ustaleń i rozważań nie zawierają i to w sytuacji gdy skarżący konsekwentnie przytaczał okoliczności, które gdyby zostały potwierdzone powinny skutkować zastosowanie treści tej normy prawnej. Niektóre twierdzenia skarżącego zostały pośrednio potwierdzone chociażby treścią wyżej omówionego postanowienia, którym nałożono na właścicielkę nieruchomości i szopy m.in. obowiązek zabezpieczenia ścian szopy pod względem ochrony przeciwpożarowej. To zaś oznacza, iż stwarza ona zagrożenie pożarowe czyli niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, w tym skarżącego. Do poważnego potraktowania pozostaje też zarzut skarżącego /biorąc pod uwagę podawaną przez niego odległość szopy od jego budynku mieszkalnego oraz zobrazowany na zdjęciach wygląd szopy/, że wygląd objętej postępowaniem szopy usytuowanej w dodatku w granicy działek szpeci otoczenie /"psuje widok"/. Należy się domyślić, iż z tego też powodu stwarza ona jego zdaniem niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla jej otoczenia m.in. w korzystaniu z działki skarżącego, wykorzystywanej na cele mieszkaniowe. Nadto należy zważyć czy do dalszego pogorszenia tych warunków nie doszłoby w sytuacji gdyby istotnie, jak to zarzuca skarżący, konieczne było dla doprowadzenia szopy do stanu zgodnego z przepisami, wejście na teren jego działki. Nie bez wpływu na ocenę stanu faktycznego sprawy /przy prawidłowym jego ustaleniu/ z punktu widzenia treści art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. może mieć też zdaniem Sądu ustalenie co do sposobu wykorzystywania spornej szopy, jej niezbędności dla B. R.oraz możliwości i kosztów przeniesienia tego obiektu w inne miejsce na jej nieruchomości, z zachowaniem obowiązujących w tym względzie przepisów. Dopiero po ustaleniu i rozważeniu tych wszystkich kwestii, które to czynności powinny znaleźć odzwierciedlenie /stosownie do treści art. 107 § 3 Kpa/ w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, co uczyni organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, orzeknie ten organ ponownie w kwestii możliwości legalizacji popełnionej przy budowie szopy samowoli budowlanej /stosując treść art. 37 względnie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r./. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy nie można też odeprzeć zdaniem Sądu zarzutu skarżącego wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 i 152 ustawy p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271 – zwane dalej ustawą p.w.u.p./. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA z 1995 r. w zw. z art. 97 § 2 ustawy p.w.u.p.