II SA/Ka 3647/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie : NSA Henryk Wach, Asesor : WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant : Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w oparciu o art.1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. nr 12, poz.49), § § 1,7,10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm./ stwierdził u A. P. chorobę zawodową - uszkodzenie słuchu, wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że A. P. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K., która to placówka dokonała klinicznego rozpoznania choroby zawodowej( orzeczenie z dnia [...] r.).Dalej organ ustalił, że A. P. pracując w latach 1969- 1983 w "A"S.A. w K. na stanowisku elektromonter, oraz w latach 1983 - 1997 w "B" w K. na stanowisku elektryk był narażony na hałas o natężeniu od 73 do 88 dB. W odwołaniu od tej decyzji zakład pracy "C" S.A. "B" wniósł o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy. Odwołujący się wskazał na niewielkie przekroczenie poziomu ekspozycji na hałas (max. 85dB w odniesieniu do 8 godzinnego dnia pracy) podnosząc, że A. P. jako elektryk wykonywał prace przy wyłączony maszynach urabiających, urządzeniach dostawczych i wentylatorach. Nadto był on zatrudniony na stanowiskach gdzie obowiązuje używanie ochronników słuchu. Po rozpoznaniu odwołania i uzupełnieniu postępowania dowodowego o orzeczenie lekarskie Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił decyzję organu I instancji i na zasadzie art. 138 par 1 pkt 2 przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ przyjął, że A. P. pracując w "B" był narażony na ponadnormatywny hałas o poziomie 78-88 dB. Polecił organowi I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeanalizować wyniki dochodzenia epidemiologicznego i wydane w sprawie orzeczenia lekarskie. W wyniku skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej przez A. P. , Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego. Sąd w motywach swojego rozstrzygnięcia podniósł, że organ odwoławczy w świetle art. 15 kpa jest organem rozpoznającym sprawę również merytorycznie, tym samym więc spoczywał na nim obowiązek przeanalizowania i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz wydania merytorycznego orzeczenia. Ponadto Sąd wskazał, że przekazanie sprawy organowi I instancji jest możliwe tylko wówczas gdy jej rozstrzygnięcie wymagałoby uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a taka sytuacja zdaniem sądu nie zachodziła w badanej sprawie. W ocenie Sądu nie można było uznać za uzupełnienie postępowania wyjaśniającego ponownej analizy już zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd wskazał organowi odwoławczemu, aby ten przy ponownym rozpoznaniu odwołania zwrócił uwagę na różnicę co do charakteru niedosłuchu stwierdzonego u A. P.. Poradnia Chorób Zawodowych [...]CM w K. rozpoznała bowiem u badanego obustronny niedosłuch typu odbiorczego, natomiast Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. niedosłuch obustronnie mieszany. Zdaniem Sądu przyjęcie za trafne stanowiska tej drugiej placówki przesądzałoby rozstrzygnięcie sprawy, skoro niedosłuch obustronnie mieszany z medycznego punktu widzenia nie ma etiologii zawodowej. Z powyższych powodów Sąd wskazał, aby organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozważył celowość dopuszczenia dowodu z orzeczenia lekarskiego innego instytutu dla potwierdzenia względnie wykluczenia takiego charakteru niedosłuchu u A. P.. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ drugiej instancji zwrócił się do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie "podsumowującego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego wątpliwości i uwagi zawarte w treści uzasadnienia wyroku" Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi Instytut przesłał organowi orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., z którego wynikało, że u A. P. stwierdzony został niedosłuch obustronny mieszany. W uzasadnieniu wskazano, że zarówno typ niedosłuchu jak i jego wielkość ( UP- [...]dB; UL- [...] dB) nie przedstawiają z lekarskiego punktu widzenia klinicznych cech zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, w związku z czym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 par 1 pkt 2 kpa organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. P. choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu wymienionego w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych. Organ stwierdził, że rozpoznany u A. P. niedosłuch mieszany ( przewodzeniowo-odbiorczy) nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego pochodzenia zawodowego. Wyjaśnił, ze lekarze specjaliści kompetentnej placówki byli zobligowani do nie rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, gdyż z lekarskiego punktu widzenia tylko stwierdzenie obustronnych ubytków słuchu typu odbiorczego umożliwia uznanie choroby zawodowej. Zatem z powodu braku przesłanki rozpoznania choroby zawodowej przez placówkę diagnostyczna II szczebla w przekonaniu organu nie mogło dojść do jej stwierdzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. P. uznał decyzję organu II instancji za krzywdzącą i niezgodną z prawem. Podniósł, że podważenie wyników badań Przychodni Chorób Zawodowych Centrum Medycznego w K., która rozpoznała u niego chorobę zawodową co nastąpiło na wniosek pracodawcy, jest próbą uchylenia się tegoż pracodawcy od odpowiedzialności materialnej jaka wynika z faktu stwierdzenia choroby zawodowej. Wniósł jednocześnie o wyznaczenie biegłego sądowego, w celu dokonania ponownych badań wskazując na brak zaufania do Instytutu Medycyny Pracy w S.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w motywach kwestionowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska. Nadto podniósł, że w postępowaniu został wyczerpany dwuinstancyjny tryb medyczno-orzeczniczy, w którym nie przewidziano powoływania dodatkowych biegłych sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art.1 §§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej ( §1), pod względem zgodności z prawem( § 2 ). W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270), w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy - uchy/a decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym zgodnie z art. 134 §1 tej ustawy, sąd wykonując kontrolę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził , że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa bowiem w dalszym ciągu nie została dostatecznie wyjaśniona, nadto nie zostały wykonane wiążące wskazania Sądu, co do dalszego toku postępowania. Z tych to powodów, zdaniem Sądu sprawa nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia. Stosownie do brzmienia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie uzupełnił materiału w zakresie wskazanym przez Sąd, nie wyjaśnił wątpliwości co do charakteru niedosłuchu , nie ustalił na jakiej podstawie w pierwszym badaniu stwierdzono obustronny niedosłuch typu odbiorczego, tym samym nie mógł dokonać właściwej oceny zebranych dowodów. Nie można potraktować jako wykonanie zaleceń Sądu w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego, orzeczenia wydanego przez tę samą placówkę diagnostyczną to jest Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego S.. Jeżeli przyjąć, że organ nie uznał za celowe dopuszczenie dowodu z orzeczenia innego instytutu, to winien był dążyć do wyjaśnienia wskazanej przez Sąd rozbieżności w opiniach jednostek medycznych za pomocą innych środków dowodowych np. opinii uzupełniającej instytutu. Charakteru takiej opinii w żaden sposób nie można przypisać wydanemu orzeczeniu tej placówki, na którym w ostateczności organ oparł swoje rozstrzygniecie. W orzecznictwie wyrażony jest pogląd, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego /wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998 sygn. akt II SA, Wr 1980/97 nie publ. / Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, ale z samej istoty tego dowodu wynika, że oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów, w tym wcześniejszych opinii, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny. W orzeczeniu lekarskim Instytutu stwierdzono ,że "typ niedosłuchu jak i jego wielkość nie przedstawiają z lekarskiego punktu widzenia klinicznych cech zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem". Brak jest szerszego uzasadnienia tak sformułowanej opinii, brak jest odniesienia się do innych zebranych dowodów ,w tym co najistotniejsze do orzeczenia, w którym rozpoznano inny charakter niedosłuchu u A. P., nie wskazano jakie mogły być przyczyny rozpoznania w pierwszym badaniu niedosłuchu typu odbiorczego. W istocie orzeczenie ogranicza się do ponownego rozpoznania schorzenia, co w konsekwencji doprowadziło do przeprowadzenia dowodu z orzeczenia lekarskiego tego samego instytutu, to zaś pozostaje w sprzeczności z wytycznymi Sądu. W kontekście nie wyjaśnienia przez organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie istotnych dla jej prawidłowego rozpoznana okoliczności, nie znajduje żadnego uzasadnienia stwierdzenie tegoż organu o braku podstaw do powołania dodatkowych biegłych w związku z wyczerpaniem dwuinstancyjnego trybu medyczno -orzeczniczego. Mając przytoczone okoliczności na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.( Dz.U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy dopuści dowód z orzeczenia lekarskiego innego instytutu naukowo-badawczego, celem ustalenia charakteru niedosłuchu u A. P.. Orzeczenie to powinno zawierać dokładny opis rozpoznanej choroby, wskazać etiologię schorzenia, wraz z szczegółowym uzasadnieniem.