II SA/Ka 3656/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędzia NSA Zofia Borowicz, Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska, Protokolant referent Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...]r., nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. S. B. funkcjonariusz Policji, wystąpił o przyznanie mu pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego. Uzasadniając ten wniosek podniósł, że dotychczas z rodziną zamieszkuje w jednym pokoju i kuchni w budynku podarowanym mu i jego żonie przez teściów, którzy w akcie notarialnym zastrzegli sobie dożywotnią służebność mieszkania w drugiej izbie tego budynku wraz z prawem do współkorzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń znajdujących się na nieruchomości. Natomiast pomoc finansowa przeznaczona byłaby na uzyskanie domu, który w drodze dziedziczenia po rodzicach nabył na współwłasność ze swoją siostrą, która dotychczas zajmowała cały ten dom. Obecnie zgodziła się na sprzedaż swego udziału na rzecz wnioskodawcy, na co potrzebne są mu środki finansowe, których jednak nie posiada. Decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 94 i 95 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.), Komendant Miejski Policji w C. odmówił przyznania przedmiotowej pomocy finansowej. Organ orzekający ustalił, że wnioskodawca został mianowany funkcjonariuszem stałym w dniu [...] r. i wówczas był już właścicielem domu jednorodzinnego uzyskanego w drodze darowizny od swoich teściów. Ponieważ więc nie spełnia on warunków do przyznania mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, dlatego nie przysługuje mu też pomoc finansowa. Powyższą decyzję utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją Ś. Komendant Wojewódzki Policji, który rozpatrywał sprawę na skutek odwołania wnioskodawcy. Organ odwoławczy także decydujące znaczenie przypisał faktowi posiadania przez wnioskodawcę w dniu złożenia wniosku udziału w - części domu jednorodzinnego położonego w K. przy ul. [...], tj. domu podarowanego przez teściów oraz domu po rodzicach położonego w K. przy ul. [...]. Udział siostry w tym ostatnio wymienionym domu wnioskodawca kupił w dniu [...] r. Zdaniem organu bez znaczenia dla sprawy miały okoliczności dotyczące przysługującej teściom wnioskodawcy służebności oraz to, że do czasu nabycia udziału od siostry wnioskodawca nie mógł zamieszkiwać w domu po rodzicach, gdyż według postanowienia sądowego spadek nabyli oni wspólnie. Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 88, 94 i 95 ustawy o Policji oraz § 1 rozporządzenia MSW i A z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów ( Dz. U. Nr 131, poz. 1468 ). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. B. zakwestionował stanowisko organów obu instancji, że prawo do pomocy finansowej przysługuje tylko policjantowi, który posiada uprawnienia do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego takiego poglądu nie uzasadniają przepisy ustawy o Policji, ani powołanego w zaskarżonej decyzji rozporządzenia. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przytaczając swoją dotychczasową argumentację. Dodatkowo podniósł, że użyte w art. 95 ustawy o Policji pojęcie posiadania należy rozumieć jako dysponowanie przez policjanta tytułem prawnym do zajmowania lokalu mieszkalnego. Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kognicja tutejszego Sądu w niniejszej sprawie wynika z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazany przepis ma zastosowanie w niniejszym przypadku, gdyż skarga została wniesiona przed 1 stycznia 2004 r. Skarga ta zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn w niej nie podniesionych, które jednak Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W szczególności Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że przewidziana w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji pomoc finansowa przysługuje tylko policjantowi, który posiada uprawnienie do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Stanowisko to zostało już w orzecznictwie ugruntowane i znalazło wyraz w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 29.III.1999 r., sygn. OPS 1/99/ONSA 1999/3/77 ), w której przyjęto, że policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa jeżeli nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 ustawy o Policji, w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ posiada inny odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej ( art. 95 powołanej ustawy ). Sąd w niniejszym składzie całkowicie przychyla się do tezy tej uchwały i argumentacji, na jakiej ją oparto. Uchylenie decyzji obu instancji nastąpiło jednak z powodu niewyjaśnienia jednej z istotnych okoliczności zaakcentowanych w przytoczonej uchwale, a mianowicie posiadania przez policjanta innego odpowiedniego lokalu mieszkalnego. Otóż negatywne rozstrzygnięcie organu I instancji umotywowane zostało wyłącznie tym, że w czasie mianowania skarżącego na funkcjonariusza Policji w służbie stałej był już właścicielem domu jednorodzinnego po teściach. Takie samo stanowisko zajął organ odwoławczy. Wynika z niego, że organy orzekające użyte w art. 95 pkt 2 i 3 ustawy o Policji pojęcie posiadania lokalu lub domu utożsamiły z przysługującym policjantowi tytułem prawnym do lokalu lub domu. Organ odwoławczy wyraźnie stwierdził to dopiero w odpowiedzi na skargę. Poglądu tego jednak nie można zaaprobować, gdyż stoi on w sprzeczności z uregulowaniami zawartymi w rozdziale 8 ustawy o Policji. Ich zasadniczym celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych policjantów według kryteriów ogólnie określonych w art. 88 ustawy. Według tego przepisu prawo policjanta do lokalu mieszkalnego winno być zrealizowane w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej następuje wtedy, gdy policjant ma możliwość zamieszkiwania w konkretnym lokalu lub domu, który spełnia warunki z art. 88 ust. 1 ustawy. Chodzi przy tym o możliwość realną, w związku z czym nie ma przeszkód do przydziału policjantowi lokalu, jeżeli co prawda dysponuje on jakimś tytułem prawnym do innego lokalu, czy domu, który jednak nie uprawnia go do objęcia lokalu ( domu ) w posiadanie w sensie fizycznego władztwa, umożliwiającego zamieszkiwanie w lokalu ( domu ). Tak więc, wbrew stanowisku organów administracji publicznej fakt przysługiwania policjantowi tytułu prawnego do lokalu ( domu ) nie zawsze oznacza, że policjant jest w posiadaniu lokalu ( domu ). W rozpoznawanej sprawie, według nieudokumentowanych ustaleń organów orzekających, skarżący formalnie razem z żoną, w chwili składania wniosku ( datowanego na [...] r.), był współwłaścicielem domu jednorodzinnego. Jednocześnie jednak podniósł, iż część tego domu zajmują teściowie w oparciu o tytuł prawny w postaci notarialnie zastrzeżonej służebności mieszkania. Tak więc nie można przyjąć, by w takiej sytuacji skarżący posiadał cały dom jednorodzinny. Według dalszych jego twierdzeń zajmowany przez jego rodzinę lokal w tym domu nie odpowiada przysługującej jej powierzchni mieszkalnej. O ile tak jest w istocie, to nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 95 pkt 2 lub 3 ustawy o Policji, a w konsekwencji oparcie odmowy przyznania pomocy finansowej na podstawie wyartykułowanej przez organy obu instancji byłoby nieuzasadnione. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zatem szczegółowo wyjaśnić, w oparciu o stosowne dokumenty, jakie prawo przysługuje wnioskodawcy do domu po teściach, czy przysługuje im służebność mieszkania w tym domu i jaki jest jej zakres oraz czy wnioskodawca z rodziną zamieszkiwał w tym domu lokal spełniający wymogi, co do powierzchni, przewidziane w przepisach. Dalsza kwestia do wyjaśnienia, którą dotąd organy bliżej się nie zajmowały, dotyczy budynku, udział we współwłasności którego wnioskodawca nabył z tytułu dziedziczenia po rodzicach. Udział we współwłasności jest także tytułem prawnym do nieruchomości i postawionego na niej domu. Tytułem tym dysponował wnioskodawca od chwili otwarcia spadków po rodzicach. W świetle powyższych wywodów dysponowanie takim tytułem nie oznacza automatycznie wykluczenia możliwości przydzielenia policjantowi lokalu na podstawie decyzji, a w konsekwencji i przyznania pomocy finansowej. Konieczne jest wyjaśnienie wielkości tego domu i sposobu korzystania z niego przez współwłaścicieli ( wnioskodawcy i jego siostry ). Chodzi bowiem o ustalenie realnej możliwości zamieszkiwania przez wnioskodawcę w tym domu. Jeżeli bowiem jest to dom typowo jednorodzinny zajęty w całości przez drugiego współwłaściciela, to sam tytuł współwłaściciela po stronie skarżącego, nie pozwala na przyjęcie, że był on w posiadaniu omawianego obecnie domu. Do wyjaśnienia pozostaje wreszcie kwestia celu, na jaki skarżący chciał przeznaczyć pomoc finansową. Miało to być na zakup od siostry udziału we współwłasności domu po rodzicach, co umożliwiałoby mu objęcie tego domu w posiadanie. Taki cel odpowiada przepisowi art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, gdyż dotyczy uzyskania domu jednorodzinnego dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych policjanta. Z akt administracyjnych wynika jednak, że niemal w tym samym czasie, gdy skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy, zawarł on z siostrą umowę sprzedaży na jego rzecz udziału we współwłasności domu po rodzicach. Jednocześnie w akcie notarialnym stwierdzono, że cena miała być przez skarżącego uiszczona w dniu zawarcia umowy, tj. [...] r. Świadczyłoby to o tym, że dysponował on środkami finansowymi na ten cel. Tymczasem we wniosku podał, że takich środków nie posiada. Należy zatem w tym zakresie dokonać stosownych ustaleń. O ile bowiem skarżący dysponował własnymi wystarczającymi funduszami przeznaczonymi na zakup udziału we współwłasności omawianego domu, to nie zachodziła potrzeba udzielenia mu w tym zakresie pomocy finansowej już po uzyskaniu domu jednorodzinnego. Ewentualne zaciągnięcie kredytu lub pożyczki na powyższy cel winno być przez skarżącego wykazane. Ponieważ zachodzi konieczność rozpatrzenia sprawy w znacznym zakresie Sąd uchylił decyzje obu instancji. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c, art. 135, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. su.