II SA/Ka 366/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./, Protokolant ref. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowa uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. nr [...] z powołaniem się na przepisy art.1 pkt 2, art.4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz.575 ze zm.) oraz § 1, § 7, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz.294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł, o braku podstaw do stwierdzenia u H. K. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. W uzasadnieniu podano, że H. K. pracując w latach 1969 -1999 w "A" w K. kolejno jako [...] pod ziemią, [...],[...] oraz [...] pod ziemią pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednak nie można było wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, gdyż w orzeczeniach lekarskich z dnia [...] r. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz z dnia [...] r. Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy I Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznano tej choroby. W odwołaniu od decyzji H. K. zarzucił wydanie rozstrzygnięcia bez wnikliwej analizy dokumentów dołączonych do wniosku o stwierdzenie uszkodzenia słuchu. Podniósł, że przez 30 lat pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu. Stwierdził że audiogramy wykonane w latach 1975, 1995, 1996, 1998, 1999, 2001 wykazują stałe i zdecydowane pogarszanie się jego słuchu, natomiast badania wykonane w Instytucie wykazały mały ubytek słuchu nie dający podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a słuch jego w okresie od kwietnia do października poprawił się o około 50 procent. Dodał, że nie odczuwa poprawy słuchu. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że H. K. pracował w latach 1969 -1999 w "A" jako [...] pod ziemią, [...] pod ziemią , [...] oraz [...] pod ziemią, gdzie był narażony na działanie hałasu o poziomie równoważnym przekraczającym 82 dB. Uznano, że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Dalej wskazano że odwołujący był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Obie placówki diagnostyczne w konkluzjach swoich orzeczeń z dnia [...] r. oraz [...] r. nie rozpoznały u niego choroby zawodowej narządu słuchu. Według orzeczenia Instytutu badania audiometryczne wykazały przesunięcie progu słuchu, nie dające z lekarskiego punktu widzenia podstawy do rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Wyjaśniono, że z lekarskiego punktu widzenia, obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie pociąga za sobą skutków zdrowotnych i społecznych. Podniesiono, że stwierdzone u H. K. obustronne obniżenie ostrości słyszenia, nieskutkujące socjalną niewydolnością słuchu (funkcje narządu słuchu – odbiór i rozumienie mowy jest zachowane) nie daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W konsekwencji wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych organ odwoławczy stwierdził iż nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. K. zarzucił że zaskarżona decyzja jest niezgodna z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Wskazał na długoletnią pracę w narażeniu na hałas w granicach 89-99 dB, oraz stwierdzony u niego obustronny ubytek słuchu. Podniósł że nigdy nie chorował " na uszy", a audiogramy wykonywane podczas badań okresowych wykazywały stały ubytek słuchu. Skarżący powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym wyrażono pogląd o braku podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu ze względu na stopień tego uszkodzenia. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz.652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Zgodnie z tym przepisem za choroby zawodowe uważało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. O uznaniu za chorobę zawodową decydowały więc dwa czynniki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Podstawę wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji sanitarnej słusznie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w przedsiębiorstwie górniczym świadczył pracę w warunkach narażających na utratę słuchu. Przemawia za tym ustalony w dochodzeniu epidemiologicznym sposób wykonywania pracy, jak i rodzaj stopień i czas narażenia. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych stwarzających ryzyko powstania schorzenia określonego pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było rozpoznanie przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust.1 omawianego rozporządzenia uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący poddany został specjalistycznym badaniom w dwóch takich jednostkach. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego niedosłuch odbiorczy obustronny o poziomie UP 18 dB, UL 26 dB. Wniosek o nierozpoznanie choroby zawodowej uzasadniła tym, że stopień uszkodzenia słuchu nie osiąga takiego nasilenia aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę. Placówka diagnostyczna II stopnia również rozpoznała niedosłuch obustronny odbiorczy ( UP – [...] dB UL – [...] dB) stwierdzając, że obustronne obniżenie ostrości słuchu nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. orzeczenia lekarskie placówek medycznych wydane w ramach postępowania zmierzającego do wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie organu, a podlegają jego ocenie jak każdy inny dowód. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający w istocie oparł swoje rozstrzygnięcie na argumentacji biegłych, dokonujących oceny stwierdzonego niedosłuchu ze względu na stopień ubytku słuchu. Ocena ta dla organu inspekcji sanitarnej nie miała charakteru wiążącego dla prawidłowej kwalifikacji prawnej schorzenia. Organ ten winien był mieć na uwadze, że "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym, a nie medycznym i do jej stwierdzenia konieczne jest ustalenie uszkodzenia słuchu pozostające w związku przyczynowym ze szkodliwymi warunkami pacy. Z prawnego punku widzenia przedmiotem oceny organu jest to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy (poz.15 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), a nie inne pozaprawne względy jak rozmiar stwierdzonego ubytku słuchu. Pogląd ten jest prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego (por. min. wyrok SN z dnia 4.06.1998r. sygn. akt. III RN OSN 1999/6/192, wyrok SN z 28 czerwca 2000 r. sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33). Ponadto powołanie się organu na okoliczności uzasadnione lekarskim punktem widzenia, jak obniżenie ostrości słuchu, odchylenia od normy nie skutkujące zaburzeniem funkcji narządu słuchu, czy też socjalna niewydolność słuchu nie znajdują żadnego uzasadnienia w przepisach prawa. Bezspornym w sprawie jest, że H. K. pracował w warunkach ponadnormatywnego hałasu. Dwie kompetentne jednostki diagnostyczne rozpoznały u skarżącego niedosłuch obustronnie odbiorczy, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym. Nie stwierdzono innych przyczyn niedosłuchu. Okoliczności te stanowią dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą słuchu, a warunkami pracy narażającymi na powstanie tego schorzenia. Natomiast okoliczność, że wielkość tego niedosłuchu nie osiągnęła określonego poziomu z lekarskiego punku widzenia nie upoważnia do nierozpoznania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Z tej przyczyny odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień niedosłuchu stanowi naruszenie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 powołanej wyżej ustawy. W dalszym postępowaniu należy w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115) Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.