II SA/Ka 3664/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Korycińska /spr./ Sędzia NSA Ewa Krawczyk Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2004 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. nakazał B.S. i P.S. rozbiórkę ogrodzenia posesji przy ulicy [...] w K. wykonanego na terenie ulicy [...]. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia organ powołał art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 z późn. zm. obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016/ zwanej dalej prawem budowlanym. Natomiast w uzasadnieniu podano, że inwestorzy ogrodzili w "poprzek i wzdłuż" fragment ulicy [...] uniemożliwiając tym samym dojazd do innych posesji usytuowanych wzdłuż ulicy . Ogrodzenie zostało wykonane bez zgłoszenia i niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym stanowiącym załącznik do pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego. W odwołaniu B. S. uznała, iż decyzja "została wydana z naruszeniem wszelkich obowiązujących przepisów prawnych" i wykazywała, iż działka o nr [...] stanowiąca jej własność nie jest drogą publiczną, albowiem to zobowiązani do rozbiórki są ujawnieni w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości, za którą płacą stosowny podatek. Uznała, iż uchwała zapadła w przedmiocie zaliczenia tej działki do kategorii dróg publicznych narusza prawo, i podkreśliła, iż projekt budowlany został uzgodniony z Miejskim Zarządem Ulic i Mostów. Nadto odwołująca zakwestionowała pogląd o uniemożliwienie dojazdu do innych nieruchomości wykazując, iż działki sąsiednie mają dostęp do drogi publicznej. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, iż odwołująca dopuściła się samowoli budowlanej i rozważając kwestie również w aspekcie art. 48 prawa budowlanego, przyjął iż zakwalifikowanie tej samowoli przez organ I instancji jako przypadek określony w art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy jest zasadne "z uwagi na fakt powiązania funkcjonalno-użytkowego z budynkiem mieszkalnym". Podniósł także, iż sprawy terenowo-prawne nie należą do jego kompetencji. W skardze B.S. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego bądź stwierdzenia jej nieważności w zasadzie bez prawnego uzasadnienia tego żądania. Oprócz argumentów podniesionych uprzednio w odwołaniu skarżąca wykazywała, iż ogrodzenie jako "obiekt budowlany" objęte było pozwoleniem na budowę, stąd nie istniał obowiązek zgłoszenia zamiaru jego wykonania. Nadto budowa została zgłoszona do użytkowania, a organ architektoniczno-budowlany nie zgłosił w tej sprawie "sprzeciwu" dlatego późniejszy nakaz rozbiórki ogrodzenia skarżąca uznała za pozbawiony podstaw. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany rozstrzygnięcia. Również strona postępowania administracyjnego M. M. domagała się oddalenia skargi. Skarżąca przy piśmie procesowym z dnia [...] r. przesłała do Sądu decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] r. uchylająca w trybie art. 138 § 2 kpa rozstrzygnięcie Wojewody [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę K. własności nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka [...]. Sąd administracyjny zważył co następuje: Kontroli legalności sprawowanej przez Sąd na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ obowiązującego obecnie i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm./, który obowiązywał w dacie wniesienia skargi, poddana została decyzja właściwego organu nadzoru budowlanego, nakazująca skarżącej i jej mężowi rozbiórkę ogrodzenia. Rozważając problem prawny, który został rozstrzygnięty zaskarżonym rozstrzygnięciem Sąd brał pod uwagę następujące okoliczności prawne: - w stanie prawnym obowiązującym w czasie trwania postępowania administracyjnego /tak zresztą jak i obecnie/ budowa ogrodzeń została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zwolnienie to, wynikające z art. 29 ust. 1 pkt 7 prawa budowlanego, nie oznaczało, iż inwestor mógł bez dopełnienia innego obowiązku rozpocząć budowę ogrodzenia, albowiem w sytuacji, gdy budował ogrodzenie od strony dróg, ulic, placów lub innych miejsc publicznych bądź o wysokości powyżej 2,20 m musiał to zgłosić właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Zgłoszenie to zostało sformalizowane według kryteriów określonych w art. 30 ust. 1a prawa budowlanego i należało go dokonać przed zamierzonym terminem rozpoczęcia robót budowlanych, do wykonania, których można było przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniósł sprzeciwu /art. 30 ust. 2 prawa budowlanego/. - niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego /obowiązku zgłoszenia/ stanowiło samowolę budowlaną, której skutki muszą być eliminowane poprzez art. 48 prawa budowlanego w jego brzmieniu wówczas obowiązującym. Przepis ten obligował właściwy organ do nakazania w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Istotą zatem oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest ustalenie, czy na skarżącej ciążył obowiązek zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia i w przypadku pozytywnych ustaleń w tym przedmiocie, rozważenie czy wymóg zgłoszenia został dopełniony. Nie ma natomiast dla rozstrzygnięcia tych kwestii jakiegokolwiek znaczenia, to czy działka o nr [...] o pow. [...] m2, którą zagrodziła skarżąca, stanowi jej własność, czy też przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub gminy. Tą kwestię musiałby rozważać Sąd wówczas, gdyby ogrodzono tylko działkę o nr [...] /zabudowaną budynkiem mieszkalnym/, która przylega do działki o nr [...] i wtedy należałoby rozstrzygnąć czy to sąsiedztwo oznacza, iż istniał obowiązek zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia, a zatem, czy parcela o nr [...] jest drogą, ulicą, placem lub innym miejscem publicznym w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 prawa budowlanego. Stąd te wszystkie kwestie własnościowe tak eksponowane i w skardze i w odwołaniu nie mają znaczenia prawnego. Również dlatego, że przy zwalczaniu skutków tego rodzaju samowoli budowlanej, jaka została zdefiniowana w art. 48 prawa budowlanego, czy też art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 4 tej ustawy /jak przyjęły organy/ obojętne pozostaje, czy sprawca naruszenia reżimu prawa budowlanego legitymował się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Analizując zagadnienie w aspekcie wymogów wynikających z art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego wskazać należy, że ogrodzenie działki o nr [...] przylega do działki o nr [...]. Działka oznaczona nr [...] o powierzchni [...] m2 stanowi drogę gminną /ulicę [...]/ i z dniem [...] r. Gmina K. nabyła z mocy prawa własność tej nieruchomości, uprzednio stanowiącej własność M. M. Ta okoliczność wynika z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Tak więc budując w [...] r. ogrodzenie od strony ulicy [...] /działki [...]/ skarżąca miała prawny obowiązek zgłoszenia tego zamiaru właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Nie ma przy tym znaczenia to, iż wcześniej cały teren budowy /a więc i działka [...]/ ogrodzony był "prowizorycznie" co podkreślono na rozprawie. Obowiązkiem rozbiórki objęto bowiem to ogrodzenie, które wybudowano w [...]r., a zaniechanie podjęcia działań wówczas, gdy istniało tylko tymczasowe zabezpieczenie placu budowy nie może wpłynąć na ocenę kontrolowanej decyzji. Nie budzi również wątpliwości Sądu to, że skarżąca nie dopełniła obowiązku z art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Jej twierdzenie, iż ogrodzenie objęte było pozwoleniem na budowę pozostaje w oczywistej sprzeczności z dokumentami zgromadzonymi w aktach. Otóż zarówno decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu jak i pozwolenie na budowę dotyczyło działki o nr [...]. Nadto z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na parceli nr [...] udzielonego skarżącej i P. S. wynika, iż inwestorzy mieli pełną świadomość, że granice zamierzenia zainwestowania ich działki pozostaje ściśle oznaczona na jej planie zagospodarowania. Zgłoszenie obiektu do użytkowania /art. 54 ust. 1 prawa budowlanego/ nie jest zgłoszeniem zamiaru wykonania w przyszłości planowanych robót budowlanych objętych obowiązkiem takiego zgłoszenia. Stąd też zarzut nie wniesienia "sprzeciwu" i przyjęcia zgłoszenia obiektu budowlanego /budynku mieszkalnego z garażem – bo tego wszak dotyczyła decyzja o pozwoleniu na budowę/ jest chybiony i wynika z niezrozumienia instytucji sprzeciwu zdefiniowanej w art. 30 ust. 2 prawa budowlanego. Skoro skarżąca budując ogrodzenie od strony drogi gminnej nie zgłosiła zamiaru tej budowy właściwemu organowi, to organ nadzoru budowlanego ustaliwszy tę okoliczność zobligowany był do nakazania rozbiórki ogrodzenia na podstawie art. 48 prawa budowlanego. W tej sprawie obowiązek taki nałożono na skarżącą w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, ale to uchybienie prawu materialnemu nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd w tym składzie konsekwentnie prezentuje pogląd, iż budowa ogrodzenia obwarowanego obowiązkiem zgłoszenia jej zamiaru, bez dopełnienia tego obowiązku, stanowi samowolę budowlaną zdefiniowaną w art. 48 prawa budowlanego w wówczas obowiązującym brzmieniu. Baczyć bowiem trzeba, że art. 29 ust. 1 prawa budowlanego stanowi o "budowie" nie wymagającej pozwolenia na budowę. Budową zaś jest wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa, czy przebudowa obiektu budowlanego /art. 3 pkt 6 prawa budowlanego/. Pojęcie budowy jest związane z pojęciem obiektu budowlanego, przy czym ma węższy zakres niż roboty budowlane. W art. 48 prawa budowlanego ustawodawca posługuje się terminem obiekt budowlany natomiast art. 29 ust. 1 i 2 tej ustawy, używa określeń budowa /ust. 1/ i roboty budowlane /ust. 2/, które mogą stanowić również budowę, ale nie tylko /np. remont/. Także w art. 28 prawa budowlanego mowa jest o robotach budowlanych. Jeżeli więc naruszenie reżimu wynikającego z art. 28 prawa budowlanego skutkuje obowiązkiem określonym w art. 48 tego prawa, to ten przepis będzie miał zastosowanie też w przypadkach niedopełnienia wymogu zgłoszenia budowy, zwolnionej z obowiązku pozwolenia na budowę, lecz obciążonej obowiązkiem zgłoszenia. Inna interpretacja, zdaniem Sądu pozostaje w sprzeczności z tą częścią art. 48 prawa budowlanego, w której ustawodawca nakłada obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części budowanego lub wybudowanego bez zgłoszenia, bądź też pomimo sprzeciwu wniesionego przez właściwy organ. Z naprowadzonych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./, który mocą art. 97 ust. 1 ustawy z tej samej daty Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./ miał zastosowanie w sprawie. SJ/