II SA/Ka 369/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant st. sekr. sądowy Urszula Smykała, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Prezydent Miasta Ż. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 1a w związku z art. 6 pkt 6 lit. b i art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. W. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że skarżący nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego zasiłku, ponieważ legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku [...] lat, [...] miesiące i [...] dni, w tym w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze [...] lat, [...] miesiąc i [...] dni, przy uwzględnieniu pracy w R. Przedsiębiorstwie A w R. Oddział w W. w N. W uzasadnieniu tej decyzji organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji. Od decyzji tej odwołanie wniósł skarżący, który podniósł, że przepracował 30 lat w tym 15 lat w warunkach szczególnych i na potwierdzenie swoich twierdzeń podał, że obok niekwestionowanych [...] lat, [...] miesiąc i [...] dni posiada jeszcze świadectwa pracy z których wynika, że pracował jako monter konstrukcji na wysokości w okresie zatrudnienia od [...] do [...] Jednocześnie skarżący podniósł, że ma kłopoty w uzyskaniu właściwego świadectwa pracy z uwagi na zmianę nazwy zakładu pracy z "[...]" w R. Ś. na "[...]" w R. Ś. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37 j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1991 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. przytoczył treść postanowień : art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Organ odwoławczy wskazał, że okresy pracy w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach według stosownego wzoru, a ponadto zaznaczył, że brak jest podstaw prawnych do zaliczenia skarżącemu okresów zatrudnienia poza granicami kraju od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, analogiczne zarzuty jak w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie skarżący podniósł, że pracował w prywatnej firmie "[...] " jako [...] –[...] w okresie od [...] do [...] a w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. był informowany o tym, że nie jest honorowana praca w warunkach szczególnych wykonywana w firmach prywatnych. Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Problematyka przyznawania zasiłków przedemerytalnych regulowana jest w ustawie z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Uregulowania te podlegały licznym zmianom, aż do ich uchylenia. W dniu złożenia wniosku przez stronę, to jest w dniu [...] obowiązywały unormowania zamieszczone w tekście jednolitym ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r, Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Stosownie do tych unormowań zasiłek przedemerytalny w podstawowej wysokości 120 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla mężczyzn 35 lat, albo posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast podwyższona wysokość zasiłku przedemerytalnego do 160 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwała osobie zamieszkującej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach ( gminach ) uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Ponadto stosownie do postanowień art. 37l wyżej wymienionej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje na wniosek osoby, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiada lub spełnia warunki do ich nabycia, a zasiłek przedemerytalny przysługuje od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Przedstawienie stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku przez skarżącego ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. W dniu tym skarżący w sposób nie budzący wątpliwości legitymował się okresem zatrudnienia wynoszącym [...] lat, [...] miesiące i [...] dni, w tym [...] lat, [...] miesiące i [...] dzień wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Spornym zagadnieniem było uznanie zatrudnienia skarżącego w okresie od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z uwagi na wykonywanie tej pracy poza granicami kraju. Ponadto skarżący dołączył do akt sprawy świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z [...] wystawione przez Przedsiębiorstwo A w Ż. za okres od [...] do [...] zawierające trzy okresy zatrudnienia w warunkach szczególnych. W odniesieniu do pierwszego okresu to należy zauważyć, że skarżący przedłożył świadectwo pracy z dnia [...] w którym okres zatrudnienia od [...] do [...] oznaczony zostało jako wykonywanie pracy w szczególnych warunkach i była to praca wykonywana w W. w N. Stosownie do postanowień art. 73b ust. 2 wyżej wymienionej ustawy okres zatrudnienia za granicą pracownika, który nie pozostawał w stosunku pracy przed skierowaniem do pracy za granicą na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem ( Dz. U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259, z 1991 r. Nr 78, poz. 346 i z 1993 r. Nr 99, poz. 452 ), jest traktowany jak okres zatrudnienia w Polsce w zakresie uprawnień pracowniczych. Dotyczy to także pracownika, któremu udzielono urlopu bezpłatnego na okres skierowania do pracy za granicą, a który nie podjął pracy u macierzystego pracodawcy po zakończeniu pracy za granicą lub podjął pracę u macierzystego pracodawcy, lecz po upływie terminu przewidzianego w rozporządzeniu. W świetle przywołanego przepisu w zakresie uprawnień pracowniczych nie jest istotne miejsce wykonywania pracy lecz jej charakter. W tej sytuacji zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji zasadnie uznał ten okres pracy skarżącego za pracę w szczególnych warunkach, a organ odwoławczy odmawiający uznania tego okresu za pracę w szczególnych warunkach nie przytoczył żadnego przepisu prawa uzasadniającego takie stwierdzenie. W odniesieniu do drugiego spornego okresu, to jest zatrudnienia skarżącego w [...] sp. z o.o. w Ż. i wykonywanej w ramach tego zatrudnienia pracy w szczególnych warunkach należy zauważyć, że organy administracji oparły się na postanowieniach rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Odmowa zaliczenia okresów pracy w szczególnych warunkach w ramach tego zatrudnienia, do wymaganego okresu przy ubieganiu się o zasiłek przedemerytalny, spowodowana została tym, że zdaniem organu administracji postanowienia wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów stosuje się do podległych i nadzorowanych zakładach pracy przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych, a także w jednostkach organizacyjnych, które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub spółki, które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego i dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2000 r. sygn. akt II URN 39/00 ( OSNP z 2002 r. Nr 11, poz. 272 ) stwierdził, że do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być wliczane także okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców na podstawie umowy o pracę na czas określony. Stanowisko takie Sąd Najwyższy powtórzył w uchwale z 13 lutego 2002 r. sygn. III CZP 30/01 ( OSNP z 2002 r. nr 10 poz. 243). Sąd administracyjny będący stosownie do postanowień art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) związany jedynie Konstytucją oraz ustawami może przy podejmowaniu orzeczenia pominąć postanowienia aktów wykonawczych do ustaw jeżeli akty te sprzeczne są z Konstytucją lub ustawą. W rozpatrywanej sprawie z tego typu sytuacją Sąd się zetknął, ponieważ wymienione powyżej rozporządzenie wprowadza poza ustawowe zróżnicowanie sytuacji prawnej pracownika, w zależności od statusu własnościowego przedsiębiorstwa, w którym pracuje. W świetle przywołanego wyroku Sądu Najwyższego oraz ustaleń tutejszego Sądu skarżący spełnia wymogi do zaliczenia okresu zatrudnienia w [...] jako wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Nie uwzględnienie tego okresu wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 77 § 1 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również postanowień art. 37 j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Organ administracji wydając decyzję z naruszeniem postanowień art. 37j oraz art. 73a ust. 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz naruszając postanowienia art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pozbawiły skarżącego przysługującego mu prawa, czym dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ odwoławczy, który kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne a następnie wydać stosowną decyzję administracyjną. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ administracji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku przedemerytalnego uwzględnienie skargi nie wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylono zaskarżoną decyzję. su.