II SA/Ka 3703/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA /del./ Zofia Borowicz /spr./ Sędzia NSA /del./ Wiesław Morys Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Zarządu Miasta R. z dnia [...] r. numer: [...] ; 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] / [...] / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarząd Miasta R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 13 ust. 2a, 18 ust. 5, 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm./ w zw. z art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./, § 2 ust. 2 lp. 5 i § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. Nr 51, poz. 607/ wymierzył przewoźnikowi K. M. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za przejazd pojazdem przekraczającym normatywny nacisk na osie nr 3, 4 po drodze publicznej – ulicy E., która stanowi ciąg drogi powiatowej / [...] / na terenie miasta R. W uzasadnieniu stanowiska Zarząd wywiódł, że w dniu [...] r. dokonano zważenia pojazdu marki [...] o nr rejestr. [...] . Fakt zważenia został stwierdzony protokołem, z którego wynika, iż czynność tę przeprowadzono przy współudziale przedstawicieli Policji, w miejscu wyznaczonym oraz zgodnie z instrukcją obsługi wag SAW 10A/C. Miejsce ważenia zostało dobrane tak, aby teren był możliwie płaski, łatwo dostępny dla manewrowania samochodem ciężarowym z przyczepą lub naczepą o długości do 18 m. Kierowcy udostępniono legalizację wag oraz plan terenu miejsca ważenia wraz z poniesionymi spadkami podłużnymi i poprzecznymi przez uprawnionego geodetę. W protokole sporządzonym w obecności kierowcy pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku powyżej dopuszczalnej normy na oś nr 3 o [...] KN /nacisk [...] KN/, na oś 4 o [...] KN /nacisk [...] KN/. W tej sytuacji mając na uwadze powołane na wstępie przepisy prawa ustalono sumę podwyższonych opłat w kwocie [...] , a przy uwzględnieniu wskaźnika wzrostu cen w [...] r. wymierzono opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. nie zgodził się z wymierzoną opłatą podwyższoną. Zarzucił, że masa całkowita pojazdu nie została przekroczona, co potwierdza tzw. kwit wagowy. Z uwagi na typ przewożonego materiału /żużel/ kierowca nie miał wpływu na dokładny sposób rozmieszczenia ładunku. Kierowca nie mógł odczuć nieznacznych różnic nacisku osi. Dodał, że przykrycie materiału plandeką oraz stan techniczny pojazdu nie wzbudzały zastrzeżeń Policji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w całości w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że bezsporny jest fakt przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia. Fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osie nr 3, 4 pojazdu wynika z protokołu kontroli, podpisanego przez kierowcę bez uwag, który tym samym zgodził się ze sposobem i wynikami przeprowadzonego ważenia. Kontrola pojazdu została przeprowadzona zgodnie z instrukcją obsługi wag SAW 10A/C i przy użyciu wag posiadających aktualną legalizację Prezesa Głównego Urzędu Miar Przywołując treść przepisów art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych a także § 1 ust. 1 i § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych organ odwoławczy uznał, że zachodziły podstawy do obciążenia odwołującego się opłatą podwyższoną w wysokości ustalonej przez organ I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. M. wniósł o umorzenie postępowania poprzez uchylenie ustalonej opłaty podwyższonej i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że wymierzona opłata jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do opłaty podstawowej z uwagi na przyjęty w przepisach sposób jej naliczania, co rażąco narusza zasady proporcjonalności. Wyjaśnił, że żużel był przewożony wyłącznie dla potrzeb jego firmy i z tego tytułu nie uzyskał korzyści. Ponadto przedstawił zarzuty zawarte uprzednio w odwołaniu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Bezspornym jest, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ zwanej dalej p.w.u.a., podlega ona rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.s.a. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów obydwu instancji o wymierzeniu opłaty podwyższonej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia stanowił § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. Nr 51, poz. 607/ obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. akt P 6/02 orzekł, że § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w.w. rozporządzenia jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP /por. wyrok TK z dnia 10.12.2002 r. opubl. Dz.U. Nr 214 poz. 1816/. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że kwestionowane w.w. rozporządzenie utraciło moc obowiązującą i zostało zastąpione nowym rozporządzeniem, jednakże jeżeli nadal możliwe jest zastosowanie uchylonego przepisu do jakiejkolwiek sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości to przepis taki nie utracił mocy obowiązującej i nie ma podstaw do umorzenia postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z tych też przyczyn Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. stwierdził, że przepisy § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 cyt. rozporządzenia pozostawały w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji ponieważ delegacja ustawowa wynikająca z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /t.j. z 2002 r. Dz.U. Nr 71, poz. 838 ze zm./ nie upoważniała do wydania rozporządzenia o treści wynikającej z zakwestionowanych przepisów. Przepisy te przez to, że naruszały wskazane granice upoważnienia ustawowego, nie mogły stanowić formalnej podstawy do nakładania przewidzianych tam "opłat podwyższonych" /por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 10.12.2002 r. sygn. akt P 6/02, opubl. OTK-A 2002/7/91/. Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji statuuje zasadę wzruszalności orzeczeń, rozstrzygnięć i decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych uznanych za sprzeczne z Konstytucją, ustawą i umową międzynarodową. Nie stają się one nieważne z mocy prawa, a konieczne jest dopiero przeprowadzenie odpowiedniego postępowania, by uzyskać uchylenie, zmianę lub unieważnienie /por. B.Banaszak ,"Prawo Konstytucyjne", wyd. C.H. Beck, W-wa 1999 str. 116 – 117/. Zgodnie z art. 145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.s.a. wynika, że decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, gdyż jej podstawę prawnomaterialną stanowił usunięty z obrotu prawnego w.w. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepis § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie opłat drogowych. Konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji nie wydaje się w tej sytuacji możliwa do zakwestionowania. Przypomnieć bowiem warto, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.s.a. nie wymaga aby naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania miało mieć wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia uchybienia opisanego w cyt. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.s.a. Sąd ma obowiązek, o czym świadczy kategoryczna treść przepisu, uchylenia aktu. Z tych zatem przyczyn Sąd był obowiązany uchylić decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 p.w.u.p. Stosownie do art. 152 p.s.a. w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Regulacja przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że zamieszczenie takiego rozstrzygnięcia w każdym wyroku uwzględniającym skargę jest obligatoryjne bez względu na to, czy wcześniej zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Unormowanie zawarte w art. 152 p.s.a. jest konsekwencją tego, że skoro wyrok uwzględniający skargę jest nieprawomocny, to nie wywołuje jeszcze skutku w odniesieniu do zaskarżonego aktu. Uchylenie przez Sąd w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji nakładającej na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej w wysokości [...] zł, skutkowało stwierdzeniem w pkt 2 wydanego wyroku, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana, a to w oparciu o art. 152 p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 p.w.u.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i 209 p.s.a.