II SA/Ka 3705/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA(del.)Zofia Borowicz Sędziowie: NSA(del.) Wiesław Morys Asesor WSA Beata Kalaga -Gajewska/spr./ Protokolant: Stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący T. M. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku celowego w celu spłacenia zaległych opłat za energię elektryczną i gaz za m-c [...] i [...] r. w wysokości [...] -zł. i [...] - zł., rachunku telefonicznego za m-c [...] ([...] -zł.), [...] ([...] - zł.), [...] ([...] - zł.) i [...] ([...] -zł.) [...] r. oraz opłaty radiowo-telewizyjnej od m-ca [...] r.. Decyzją z dnia [...]. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2, 3 pkt 2-11,4,32 ust.1 i art.43 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 64, poz.414 ze zm.) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. przyznał skarżącemu pomoc w postaci zasiłku celowego w formie pieniężnej z przeznaczeniem na opłacenie bieżącego rachunku za energię elektryczną i gaz w wysokości [...],-zł. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż dochód skarżącego nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego (liczonego wg. art. 2a ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej tj. 447,- zł.). Jednakże nie uwzględniono wniosku w zakresie opłacenia rachunków telefonicznych i RTV, gdyż nie jest to celem pomocy społecznej oraz wniosku o zapłatę zaległej opłaty za energię elektryczną i gaz, gdyż spłata zaległości nie jest celem opieki społecznej. Podkreślono, że wysokość przyznanego zasiłku celowego została określona przy uwzględnieniu możliwości finansowych MOPS-u. W odwołaniu od decyzji skarżący domagał się powtórnego przeanalizowania jego sprawy i przyznania zasiłku celowego w wyższej wysokości z uwagi na brak środków do życia. Podnosił, że skoro pomaga się osobom, które nie przepracowały ani jednego dnia w swoim życiu, to również skarżącemu przysługuje pomoc, ponieważ nie ma żadnych dochodów, a przepracował [...] lata. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, biorąc pod uwagę przesłankę szczególną jaką jest bezrobocie skarżącego oraz fakt, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł., a zatem nie przekroczył kwoty stanowiącej kryterium ustawowe przyznanie w tej wysokości zasiłku było uzasadnione w oparciu o dyspozycję art. 32 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie potrzeb życiowych rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka z uwzględnieniem możliwości finansowych organów pomocy społecznej. W okresie rozpatrywania sprawy organ pomocy społecznej miał ograniczone środki materialne i przyznana kwota jest niewystarczająca do pokrycia wszystkich potrzeb skarżącego, ale podkreślił też ,że pomoc społeczna nie rozwiąże problemów rodzin, może jedynie w pewnej mierze ułatwić przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Pomoc społeczna ze swej istoty nie może być źródłem dochodu służącym zaspokojeniu nawet niezbędnych potrzeb. Organ odwoławczy wskazał, że spłata zadłużenia za korzystanie z telefonu i telewizji nie jest w rozumieniu ustawy niezbędną potrzebą bytową, której zaspokojenie mieściłoby się w zakresie celów jakie ma do zrealizowania pomoc społeczna. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący T. M. zarzucił, że nie wyjaśniono wszystkich powodów wskazanych w odwołaniu, które jego zdaniem miały istotny wpływ na wydaną decyzję. Podniósł, że wcześniej MOPS nie przyznał mu pomocy, a potem w następnym piśmie uznał, że zaległość nie jest zgodna z celem pomocy społecznej. Wskazywał, że telefon mógł zmienić jego sytuację życiową, a aby żyć musiał pożyczać pieniądze od rodziny i znajomych. Skarżący T. M. wnioskował o przyznanie kwoty [...],- zł., jako zwrot pożyczonych pieniędzy oraz zapłaty zaległych rachunków za energię elektryczną i gaz ([...] ,- zł.),telefon, ([...],-zł.) i mieszkanie ([...],- zł.). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. nr 78, poz.483, z 2001 r. nr 28, poz.319) zostało wprowadzone dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne i od 1 stycznia 2004 r. nie obowiązuje ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym( Dz. U. nr 74,poz.368 z późn. zmianami). Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy art. 1, 3 § 1, 16 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3, 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U nr 72, poz. 652) mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego (3 grudnia 2001 roku) podlega ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) i art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz orzeka także w sprawach ustaw szczególnych i stosuje środki określone w tych przepisach (sprawy sądowo-administracyjne). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do przyjęcia ,że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko w takim aspekcie podlegała ona kontroli sądowej. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64,poz.414 z późn. zmianami) reguluje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, przy wystąpieniu najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 cytowanej ustawy. Stosownie do treści art. 32 ust.1 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. W szczególności zasiłek może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu – ust. 2 powołanego art. 32 ustawy. Tak więc przyznanie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym przedmiocie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, przy czym uznanie to nie jest dowolne, ale wynika z zasad ogólnych sformułowanych w art. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy . Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Gdy te środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest naturalną rzeczą, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze ustawodawca w art. 32 ust.1 ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji uznał, że wskazany przez skarżącego powód ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej uzasadnia przyznanie mu pomocy ze względu na fakt, że jest bezrobotnym i tym samym wyczerpuje przesłanki art. 3 pkt 5 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z późn. zmianami) oraz mieści się w kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku. Treść tych przepisów wskazuje, że decyzje w tym zakresie podejmowane są przez organ na podstawie oceny potrzeb, a także możliwości ich zaspokojenia, a wysokość samego zasiłku nie wynika z żadnego przepisu. Nadto dochód skarżącego liczony według art. 2 a ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy nie przekraczał ustawowego kryterium dochodowego. Zdaniem sądu konieczność spłaty zadłużenia z tytułu korzystania z telefonu i telewizji w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej nie jest niezbędną potrzebą bytową uzasadniającą przyznanie pomocy społecznej i nie jest zgodna z celami, jakie ma do zrealizowania pomoc społeczna, o których mowa w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, że zdaniem sądu konieczność pokrycia zaległości z tytułu czynszu mieszkaniowego, jak i spłacenia długu nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej udzielenie zasiłku z pomocy społecznej, o którym mowa w art. 32 ustawy o pomocy społecznej (patrz: wyrok NSA z dnia 18 lutego 1982 r., syn. I SA/ 1174/97, Lex nr 45813 i wyrok NSA z dnia 15 października 1996 r., sygn. SA/Ka 2772/95, Prawo Pracy 1997 /5/45 oraz wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1996 r., sygn. I SA 1138/96, Prawo Pracy 1998/2/41). Przyznana kwota zasiłku celowego stanowi 40% łącznej kwoty zadłużenia za energię elektryczną i gaz zgłoszoną przez skarżącego we wniosku z dnia [...] r. Należy mieć na względzie, że wysokość pomocy jest zawsze uzależniona od środków finansowych będących w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej i należy mieć świadomość, iż środki otrzymane z tego tytułu mogą być nie wystarczające do pokrycia wszystkich zgłoszonych potrzeb. Należy podkreślić, że pomoc społeczna nie rozwiąże problemów rodzin może jedynie w pewnej mierze ułatwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. W niniejszej sprawie nie można uznać, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego nastąpiła z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i przysługującego organom orzekającym prawa swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.). Fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatyczne przyznanie wnioskowanego świadczenia. Odmowa udzielenia skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie wykroczyła poza granice uznania administracyjnego. Podyktowana był ograniczonymi możliwościami finansowymi pomocy społecznej. W niniejszej sprawie postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są prawidłowe. Przy wydawaniu decyzji organy I i II instancji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w sentencji.