II SA/Ka 371/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie NSA Henryk Wach asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2/ zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwustu czterdziestu) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania; Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. P. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu podano, że jakkolwiek strona w czasie zatrudnienia była narażona na działanie hałasu , to wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez właściwe placówki służby zdrowia, nie można jej stwierdzić. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dla Województwa [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. W związku z wynikami badań Poradni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. z dnia [...] r. i Przychodni Medycyny Pracy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny zawiadomił pismem z dnia [...] r. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie choroby zawodowej u J. P. Oświadczeniem z dnia [...] r. strona podała, że nie otrzymała decyzji dotyczącej choroby zawodowej. Oświadczenie nie precyzuje, jakiej decyzji i z jakiej daty dotyczy. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł, że w przypadku J. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, wobec braku jej rozpoznania przez placówki służby zdrowia. Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie. W związku z uzyskaną pozytywną dla siebie opinią lekarską z dnia [...] r., sporządzoną w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w Ł., opracowaną na potrzeby postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym w M. Sądem Pracy w sprawie o sygn. [...], J. P. dnia [...] r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. o stwierdzenie u niego choroby zawodowej na podstawie załączonej opinii lekarskiej z dnia [...] r. Składając wyjaśnienia w sprawie, J. P. [...]r. oświadczył, że otrzymał decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, jak również decyzję o analogicznej treści z [...] r. Pismem z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., w nawiązaniu do wniosku strony z [...] r., poinformował, że w sprawie została wydana już decyzja z dnia [...] r., która wobec jej niezaskarżenia, stała się ostateczna. W chwili obecnej brak jest zaś podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ta decyzją. W reakcji na otrzymane pismo, J. P. podniósł, że nie zgada się z jego treścią i oświadczył, że wnosi o wznowienie postępowania, zaś z ostrożności procesowej, w razie uznania pisma z [...] r. za decyzję, o potraktowanie jego odpowiedzi za "zażalenie". Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł o uchyleniu decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej i o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji, jako bezprzedmiotowego. Jako podstawa prawna decyzji podane zostały przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 i art. 16 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji opisał przebieg dotychczasowego postępowania, akcentując iż do wydania decyzji z dnia [...] r. doszło na skutek nieprawdziwego oświadczenia strony o nie otrzymaniu decyzji uprzednio wydanych w sprawie. Jako że w sprawie J. P. wydano już decyzję ostateczną w sprawie choroby zawodowej słuchu, wydanie kolejnej decyzji rozstrzygającej tą samą sprawę co do istoty oceniono jako wadliwe. Podano, że zainteresowany nie wskazał żadnych nowych okoliczności czy dowodów istniejących w dacie wydania decyzji ostatecznej, wobec czego decyzję z dnia [...] r. uchylono, a postępowanie umorzono, jako bezprzedmiotowe. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, J. P. zaskarżył decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., zarzucając jej rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 145 § 1 pkt 5, 149 § 3, 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wniósł o jej uchylenie i nakazanie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu podał, że zaskarżona decyzja została wydana po złożeniu przez niego wniosku o wznowienie postępowania, do wniosku tego jednak w żaden sposób się nie ustosunkowuje, poprzestając na uchyleniu decyzji organu I instancji. Nadto podniósł, że w oparciu o art. 138 może dojść do uchylenia decyzji wyłącznie po jej zaskarżeniu, tymczasem uchylona decyzja nie została przez niego zaskarżona. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż zaskarżoną decyzję oparto na analizie materiału sprawy, z którego wynika, że w sprawie J. P. wydano już uprzednio ostateczną decyzję w sprawie dnia [...] r., a nie zaszły żadne nowe okoliczności w sprawie, umożliwiające wzruszenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że do rozpoznania niniejszej skargi przed Sądem miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 tej ustawy, sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Przepisy art. 145 § 1 P.p.s.a. wymieniają katalog rozstrzygnięć Sądu, wydawanych w razie uwzględnienia skargi, są nimi: uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Możliwość wydania wyroku merytorycznie orzekającego w sprawie, istnieje wyłącznie w odniesieniu do aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 146 § 2 P.p.s.a). Z powyższych względów Sąd nie mógł zatem wydać rozstrzygnięcia, o jakie w skardze wnosił skarżący, to jest orzec w zakresie nakazania wznowienia postępowania administracyjnego. Kompetencja w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, zaś Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności wydanych przez nie rozstrzygnięć. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Po pierwsze, podana przez organ podstawa prawna wydanego rozstrzygnięcia wskazuje na dwie zupełnie różne instytucje prawa procesowego jakimi są rozpoznanie odwołania od decyzji I instancji oraz stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uprawniony jest do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w I instancji w razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Słusznie zauważa jednak skarżący, że po pierwsze warunkiem rozpoznania odwołania jest jego złożenie. W niniejszej sprawie, z jej okoliczności nie wynika, aby strona zwracała się z wnioskiem o uchylenie decyzji I instancji z [...] r., organ nie wyjaśnił zaś, czy takie znaczenie można nadać wnioskowi strony z dnia [...] r. zwłaszcza wobec oświadczenia z dnia [...]r., stanowiącego reakcję na pismo organu z [...] r. Niewątpliwe jest w ocenie Sądu, że strona wyraźnie w piśmie z dnia [...] r. wnosiła o wznowienie postępowania. Bez uzyskania wyjaśnień i modyfikacji wniosku ze strony J. P., organ nie był uprawniony do samodzielnej kwalifikacji i zmiany treści złożonego wniosku. Podnieść również należy, że odwołanie, a w rezultacie zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie decyzji nieostatecznych. Co do tej przesłanki, w trakcie postępowania organ uzyskał informację, że przedmiotowa decyzja z [...] r. została przez stronę otrzymana, i nie została zaskarżona. Wobec powyższego należy uznać, że decyzja ta stała się ostateczna i nie mogła podlegać weryfikacji w toku odwoławczym. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. bez odwołania strony i w stosunku do decyzji ostatecznej, stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie jej nieważności w zwiazku z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organy administracji sanitarnej, w razie ewentualnych wątpliwości co do treści złożonego wniosku i rodzaju zgłaszanego żądania, winny uzyskać od strony konieczne wyjaśnienia, a następnie wniosek ten rozpoznać zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania, organy winny pamiętać o trybie wnoszenia takiego wniosku i swojej właściwości, uregulowanej w art. 148 § 1 i 150 § 1 k.p.a., a także o konieczności uprzedniego rozpoznania przesłanek formalnych, umożliwiających wznowienie postępowania i formie prawnej podejmowanego rozstrzygnięcia co do wznowienia lub odmowy wznowienia postępowania. W przypadku wznowienia postępowania, katalog możliwych rozstrzygnięć podejmowanych przez organ, wskazuje art. 151 k.p.a. Odnośnie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, należy zauważyć, iż organy właściwe zgodnie z art. 157 k.p.a., mogą wszcząć postępowanie w przedmiocie nieważności z urzędu, winny jednak zachować procedurę związaną z obowiązkiem powiadomienia strony o tym fakcie oraz wydać decyzję odpowiadającą treści art. 158 k.p.a. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), oraz art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 P.p.s.a.